NA DE OORLOG

Hoe verliep het rechtsherstel na de Tweede Wereldoorlog? Een overzicht van de belangrijkste gebeurtenissen:

1944 De Nederlandse regering in Londen aanvaardt wetsbesluit E 100, dat voorziet in het herstel van het financieel-economische rechtsverkeer. En ook wetsbesluit E 93, waarmee een aantal anti-joodse verordeningen wordt teruggedraaid. Uitgangspunt is herstel van de eigendomsrechten van voor de oorlog.

1945 Bepaalde categorieën ambtenaren en militairen krijgen met voorrang financiële schadeloosstelling ingevolge een wetsbesluit van de regering in Londen. Het Londense Besluit Herstel Rechtsverkeer bepaalt tevens dat er een Raad voor het Rechtsherstel in het leven moet worden geroepen.

Deze raad, die op 20 augustus wordt geïnstalleerd, is onder meer bevoegd tot het nemen van rechterlijke beslissingen in restitutiekwesties. Dankzij de afdeling Rechtspraak van de Raad is het rechtsherstel volgens historici in grote lijnen succesrijk geweest.

1945 Een groep joodse ondernemers brandmerkt het rechtsherstel ten aanzien van de eigen gemeenschap als `omslachtig' en `tijdrovend'.

1952 De Raad voor het Rechtsherstel bepaalt dat de commissionairs die hebben gehandeld in `joodse' effecten `te kwader trouw' zijn geweest. De beurs dreigt voor het eerst in de geschiedenis met een staking, waarvoor de regering bijna zwicht. De regering produceert uiteindelijk een afkoopregeling, waarbij de joden 90 procent van de waarde van hun effecten krijgen uitgekeerd.

1954 De Nederlandse staat sluit met het Verbond van Verzekeraars het zogeheten `Veegens-akkoord', waarbij de `slapende' polissen worden afgekocht voor ongeveer 700.000 gulden.

1967 De Raad voor het Rechtsherstel wordt opgeheven.

1995 De Republikeinse senator D'Amato dreigt Zwitserse banken met een boycot door de stad New York als deze medewerking blijven weigeren aan een onderzoek naar joodse tegoeden.

1997 Grote regeringsconferentie in Londen over het nazi-goud. In verschillende landen laait de discussie over tegoeden uit de Tweede Wereldoorlog weer op.

1997-2000 Installatie van vijf regeringscommissies: Van Kemenade (omvang van de roof van `joodse' bezittingen en uitvoering van het vermogensrechtsherstel), Scholten (gedrag van banken, verzekeraars en handelaren op de effectenbeurs), Kordes (geschiedenis van roofbank Lippmann-Rosenthal), Van Galen (bank- en verzekeringstegoeden Nederlands-Indië) en Ekkart (herkomst van `oorlogskunst'). Het merendeel van de eindrapporten is reeds gepubliceerd.