Elián ontketent oorlogje in Miami

In Miami is onder bestuurders een bittere strijd ontbrand over de bliksemactie waarmee het Cubaanse jongetje Elián Gonzalez is wegehaald bij zijn oudoom.

In de straten van Miami mag de rust zijn teruggekeerd na de overdracht van Elián Gonzalez aan zijn vader, in het gemeentehuis van de stad is de ruzie sindsdien pas goed opgelaaid. De commissaris van politie heeft het veld geruimd, de machtige city manager is ontslagen en de burgemeester lijkt alleen nog steun te hebben onder de Cubaanse Amerikanen. En allemaal maken ze elkaar bittere verwijten.

In de nationale politiek is de kwestie-Elián ondertussen wat op de achtergrond geraakt, nu de Republikeinen in het Congres hun scherpe veroordeling van de bliksemactie hebben afgezwakt. Aanvankelijk beloofden ze hoorzittingen te zullen houden over het ,,buitensporige geweld'' dat Justitie bij de actie gebruikt zou hebben, maar of dat er nog van komt is onzeker.

Vijf maanden lang is Miami het toneel geweest waarop het drama rond de zesjarige Elián zich afspeelde. Maar pas nu de jongen herenigd is met zijn vader en in afwachting van een rechterlijke uitspraak verblijft in Maryland, is de verdeeldheid in de bestuurlijke top van de stad aan het licht gekomen. Sinds vrijdag is de deur van het gemeentehuis een paar keer bekogeld met bananen, door inwoners van de stad die zich eraan storen dat Miami steeds meer het imago van een bananen-republiek krijgt.

De prominente rol die burgemeester Joe Carollo in de affaire heeft gespeeld, als uitgesproken tegenstander van overdracht van de jongen aan zijn vader, heeft hem tot een uiterst omstreden figuur gemaakt. Alleen bij de Cubaanse Amerikanen kan zijn reputatie niet meer stuk, zoals zaterdag bleek toen veel van hen in een protestdemonstratie tegen de regering-Clinton borden meedroegen met de tekst: `Carollo for President'.

Maar de burgemeester heeft voorlopig zijn handen vol aan de lokale politiek. Vorige week ontsloeg hij citymanager Donald Warshaw, die op de vroege ochtend van 22 april had nagelaten hem in te lichten over de inval van Justitie in huize Gonzalez. Warshaw zelf was een uur van te voren op de hoogte gesteld door Justitie, maar hij vreesde dat Carollo de familie Gonzalez zou tippen.

Volgens sommige krantenberichten was Carollo vooral woedend op Warshaw omdat hij weigerde om politiecommissaris William O'Brien te ontslaan. De politiechef had kort voor de ontruiming zijn agenten teruggetrokken uit de buurt van het huis waar Elián verbleef, om nodeloze escalatie te voorkomen.

Een dag na het ontslag van de citymanager vertrok de politiechef uit eigen beweging. Hij zei dat de burgemeester verdeeldheid zaait in de stad en destructief is. De nieuwe politiechef is Raul Martinez, een Cubaanse immigrant. Net als burgemeester Carollo kwam Martinez naar de VS via project `Pedro Pan', waarmee begin jaren zestig duizenden kinderen uit het communistische Cuba werden gesmokkeld.

Carollo zegt dat hij manager Warshaw heeft ontslagen vanwege financieel gesjoemel. Warshaw beweert dat hij ontslagen is omdat hij weigerde in opdracht van Carollo de wet te overtreden. En de ruzie blijft in het nieuws, want Warshaw kreeg dinsdag van een rechter gedaan dat zijn ontslag voorlopig wordt opgeschort tot er meer duidelijk is over de achtergrond.

Het enthousiasme van Republikeinse politici in Washington om het optreden van de regering-Clinton in de affaire-Elián tot verkiezingsthema te maken, is de afgelopen dagen danig bekoeld. In de eerste dagen na de inval van Justitie waren ze vastbesloten om de actie in openbare hoorzittingen aan de kaak te stellen. Maar nu de ene na de andere opiniepeiling aangeeft dat het Amerikaanse publiek in meerderheid achter minister van Justitie Janet Reno staat, krabbelen ze terug. Ze vrezen dat hen partijdig fanatisme zal worden verweten. De afgelopen jaren hebben allerlei hoorzittingen naar schandalen van de regering-Clinton de Republikeinen meer stemmen gekost dan opgeleverd. Ook de impeachmentprocedure tegen de president is bij een groot deel van het publiek niet in goede aarde gevallen.

De politieke analist Thomas Mann, van de denktank Brookings Institution, zegt dat de zwaarbewapende inval van Justitie in normale omstandigheden zeker een onderzoek van het Congres zou rechtvaardigen. Maar dergelijke onderzoeken zijn de afgelopen jaren zo sterk gepolitiseerd, aldus Mann, dat ze veel aan geloofwaardigheid hebben ingeboet.

    • Juurd Eijsvoogel