COMMISSIES

In 1996 brandde in Nederland de discussie los over de joodse tegoeden. Het jaar daarop is een viertal onderzoekscommissies aan de slag gegaan. In 1998 is ook een onderzoek gedaan naar de tegoeden van Indische Nederlanders. Een overzicht:

Commissie-Van Kemenade Deze commissie heeft getracht in kaart te brengen hoeveel bezittingen zijn geroofd van joden in Nederland. Ook is gekeken naar de opzet en uitvoering van het vermogensrechtsherstel na de Tweede Wereldoorlog.

Op 27 januari van dit jaar is het eindrapport gepubliceerd. Belangrijkste conclusie: de overheid is bij de teruggave van geroofd joods bezit tekortgeschoten. Voorstel van de commissie is dat de Staat een financiële tegemoetkoming (geen schadevergoeding) van 250 miljoen gulden geeft aan een fonds voor joodse nabestaanden.

Commissie-Kordes Deze commissie is ingesteld nadat een deel van het archief is teruggevonden van de Duitse roofbank Lippmann-Rosenthal. Er is onderzocht of ambtenaren zich strafbaar hebben gedragen door in de jaren zestig bezittingen van joodse slachtoffers te kopen. Uit het begin 1998 verschenen interimrapport bleek dit niet het geval te zijn. In het eindrapport concludeert de commissie wel dat door de overheid een ,,nogal formeel-zakelijke benaderingswijze aan de dag is gelegd''.

Commissie-Ekkart Deze commissie onderzoekt de herkomst van `oorlogskunst'. Het gaat om zo'n vierduizend kunstwerken die in de oorlog in Duitse handen vielen en nadien niet terugkeerden bij de (joodse) eigenaren of hun erfgenamen, maar bij de Nederlandse overheid. Het onderzoek duurt tot 2002.

Commissie-Scholten Deze commissie heeft gekeken hoe banken, verzekeraars en handelaren op de effectenbeurs hebben gehandeld ten aanzien van de joodse tegoeden. De commissie concludeerde eind 1998 dat het ,,hoogst onwaarschijnlijk is dat de Nederlandse banken zich tijdens en na de Tweede Wereldoorlog in aanzienlijke mate en stelselmatig hebben verrijkt ten koste van joodse oorlogsslachtoffers''. In het eindrapport, dat half december vorig jaar verscheen, kwam de commissie tot veel hardere conclusies ten aanzien van de Vereniging voor de Effectenhandel.

Commissie-Van Galen Deze commissie verrichtte onderzoek naar de particuliere bank- en verzekeringstegoeden in Nederlands-Indië. Conclusie: Japanse bezetters hebben zich niet vergrepen aan de banktegoeden, levensverzekeringen en effecten van Indische Nederlanders.