Woodstock van het kapitalisme

Jaarlijks maken duizenden beleggers in de Verenigde Staten een soort bedevaart naar de stad Omaha in de staat Nebraska om te luisteren naar hun held en beleggersgoeroe Warren Buffett, de op twee (Bill Gates en Larry Ellison) na rijkste man in de VS. Wie in 1965 tienduizend dollar zou hebben belegd in Buffett's bedrijf Berkshire Hathaway zou nu goed zijn voor 55 miljoen dollar. Het afgelopen weekeinde debiteerde de maestro weer een van zijn vrijblijvende filosofieën over belegegen die door zijn toehoorders werden geabsorbeerd als manna uit de hemel. ,,Als je een drol met krenten mengt is het nog steeds een drol.''

Warren Buffett wordt vereerd als een held. Zijn fans en de beleggers in zijn bedrijf Berkshire Hathaway – meestal zijn dit dezelfde personen – bewonderen hem om zijn nuchterheid, zijn rijkdom en omdat Buffett ondanks zijn zakelijke successen toch zo gewoon gebleven is. De op twee na rijkste man van de Verenigde Staten, na Bill Gates (Microsoft) en Larry Ellison (Oracle), werd geboren in Omaha, groeide daar op en is met uitzondering van enkele studiejaren altijd daar blijven wonen.

Zijn bedrijf Berkshire Hathaway belegt in grote namen als Disney, Gillette, Coca-Cola, maar daarnaast bezit Berkshire ook tientallen bedrijven, waaronder opvallend veel verzekeringsmaatschappijen. Over Buffett zijn vele boeken verschenen, zijn uitspraken en essays zijn gebundeld, evenals de jaarverslagen van zijn bedrijf. Eenmaal per jaar komen de beleggers in Berkshire naar Omaha voor een hommage aan de Meester, om zijn wijsheden aan te horen, om elkaar te zien, om van de midwestelijke sfeer te genieten en ja, voor wat eigenlijk nog meer? Buffett zelf omschrijft de dagen omstreeks de jaarvergadering als het Woodstock van het kapitalisme. Die typering is niet slecht getroffen, want het is alles lof en love wat de klok slaat.

Het voorbije jaar 1999 was een soort testcase voor het bedrijf. Voor het eerst sinds decennia vielen de resultaten tegen. Na sinds 1966 een rendement te hebben behaald van gemiddeld 24 procent per jaar viel het rendement vorig jaar terug naar maar een half procent. Het aandeel Berkshire Hathaway kelderde en Buffett sprak bij elke gelegenheid het mea culpa uit. De paniek sloeg echter helemaal toe toen in februari het gerucht ging dat de Wizard van Omaha ziek zou zijn. Een getuige zou hem hebben gezien in het ziekenhuis van Omaha. Het dwong Berkshire zelfs om een persverklaring uit te geven met de mededeling dat er niemand ziek was.

Sindsdien gaat het weer wat beter met het bedrijf. Buffett's commentaar op de koersdalingen was dat hij graag aandelen van Berkshire Hathaway terug zou kopen, wat de koers weer een extra impuls bezorgde. Er zijn aandelen van de klasse A en klasse B in omloop. Omdat Buffett tegen speculatie is weigerde hij over te gaan tot een splitsing van het aandeel. Een aandeeltje Berskhire kostte daarom op een gegeven moment tienduizend dollar. Om tegemoet te komen aan de minder draagkrachtige beleggers voerde Buffett vijf jaar geleden B-aandelen in. De koers van Berkshire-A steeg in de afgelopen zes weken van 41.300 dollar naar 59.300 zodat er op de jaarvergadering van afgelopen weekend geen begrafenissteming heerste. De piek in 1998, toen het aandeel op het hoogtepunt 80.900 dollar noteerde, is echter nog ver weg.

,,Of ik blij ben met de resultaten van het afgelopen jaar'', vraagt Edward Mulroy uit North Carolina zich af, terwijl hij zelf het antwoord geeft. ,,Nee, uiteraard niet. Ik ben sinds 1998 aandeelhouder. Maar we zitten midden in een proces waarin nog van alles kan gebeuren. De Tweede Wereldoorlog is ook niet gewonnen zonder verliezen. Ik stap er niet uit.''

Soortgelijke geluiden zijn voortdurend onder Berkshire-beleggers te beluisteren. Buffett was de eerste die de prestaties van Berkshire in het afgelopen jaar bekritiseerde. In het jaarverslag zegt hij: ,,Zelfs Inspecteur Clouseau kon de schuldige opsporen: uw voorziter.'' Het vertrouwen in de voorzitter is echter onverminderd, althans, onder de aanwezigen. Beleggers die hun aandelen hebben verkocht zijn niet meer komen opdagen.

Wie naar de loopbaan van Buffett kijkt ziet dat de man altijd zeer voorzichtig is geweest, veel succes heeft gehad maar ook een paar keer flink heeft misgekleund. Hij studeerde onder meer aan de Wharton School of Finance en de Columbia Business School. Zijn goeroe was Benjamin Graham, een docent aan Columbia voor wie hij later ook heeft gewerkt. Buffet's bijbel is dan ook het boek The Intelligent Investor van Graham. In de jaren vijftig en zestig beheerde Buffett kapitaal van grote beleggers en in 1965 nam hij de textielonderneming Berkshire Hathaway over. Hij bouwde het bedrijf uit tot een succesvol conglomeraat van beleggingen dat door anderen wordt gekarakteriseerd als een ratjetoe van bedrijven. Wanneer iemand in 1965 tienduizend dollar aan aandelen had belegd in Berkshire Hathaway dan was dat vermogen nu opgelopen naar 55 miljoen dollar. Buffett heeft niet altijd even subliem belegd maar zijn 24 procent jaarlijks rendement over een periode van 35 jaar heeft hem tot een volksheld gemaakt. Uiteraard waren er over zo'n lange periode ook tegenslagen. Zijn belegging in McDonald's was geen succes, in US Air evenmin en in het afgelopen jaar heeft hij een flinke partij Disney verkocht omdat het pretconcern slecht presteerde. De grootste mislukking was echter General Re, een herverzekeringsbedrijf dat Berkshire in 1998 kocht voor 22 miljard dollar. Het had vorig jaar een slecht jaar door onder meer de overstromingen in Europa. Buffett kondigde aan dat de premies dus omhoog moesten. Over de toekomst is Buffett in het geheel niet pessimistisch.

Ongeveer tienduizend aandeelhouders zijn het weekend op komen dagen om het Orakel van Omaha weer te horen. Sommigen komen elk jaar en ze krijgen er geen genoeg van. Op vrijdagavond zit Buffett in een winkelcentrum waar een vestiging is van de juwelier Borsheim's. De aandeelhouders kunnen rondkijken en kopen natuurlijk, want voor alles is de jaarvergadering ook een winkelweekend. Buffett zit aan een eenvoudig tafeltje en voor hem heeft zich een lange rij aandeelhouders gevormd. Ze hebben boeken bij zich, golfballetjes, bankbiljetten en waardebonnen van Borsheim's. De man van 38 miljard tekent alles wat de bezoekers hem voorhouden.

Harry Richman uit Omaha heeft niets om te laten tekenen en staat met een glaasje in de hand. ,,Buffett is een beroemdheid'', zegt hij. ,,Niet alleen lokaal maar ook nationaal. Toch is hij een man van eenvoudige gewoontes. Hij woont niet in een groot huis en gaat gewoon zelf naar de drogist om de hoek. Dat waarderen mensen in hem.'' Richman heeft zelf aandelen en bezoekt de vergadering met zijn familie. Hij is een gepensioneerd tapijthandelaar. Al van kindsbeen af aan heeft hij aandelen, net als Buffett. ,,Ik heb alleen minder succes gehad'', zegt hij lachend. Richman wil nog wel even kwijt dat hij een jaar of vijf geleden in een bridge drive heeft gespeeld tegen Buffett en zijn partner, ,,een of andere kampioen uit San Francisco''. Richman en zijn vrouw wonnen het toernooi.

Omaha (Nebraska)is een typische midwestelijke stad. Wie de kaart van de VS erbij pakt kan zien dat de stad precies in het midden van het land ligt. Het is het land van de grote biefstukken en de bekende slappe koffie – stukken slapper dan aan de oost- of westkust. De sport van belang is honkbal en downtown is geen plaats om te wonen maar alleen om te werken. Langs de ringweg, Interstate 80, staat een groot bord waarop te lezen is: `Hose a pig, win cash! Only in the Midwest' (Spuit een varken schoon, win geld! Alleen in het middenwesten). Het blijkt te gaan om een casino van Ameristar.

Omdat iedereen in Omaha vroeg opstaat, gaat iedereen vroeg naar bed. Op zaterdagochtend, de dag van de Berkshire jaarvergadering, staat er om zeven uur dan ook al een enorme rij voor het Civic Auditorium. Als de deuren opengaan rennen de mensen naar binnen om een plaatsje zo dicht mogelijk bij het podium te vinden. Daarna hebben ze nog tweeëneenhalf uur voor de vergadering begint. Geen nood, er kan worden ontbeten op kosten van Berkshire en in de kelder van het complex zijn kraampjes van de bedrijven die Berkshire bezit of waarin het een groot belang heeft. Langs de See's chocola gaat het naar de Kirby stofzuigers en de Dexter schoenen. Om tien over zeven worden de eerste ijsjesetende aandeelhouders al gesignaleerd met producten van Dairy Queen.

Gelukkig is er om half negen al een film te zien die het publiek in de stemming brengt. Het begint met Warren Buffett die op een ukelele het bekende liedje `I'd like to teach the world to sing...' inzet. De song uit de bekende Coca-Cola reclame van omstreeks 1970 gaat daarna over in de bekende reclame zelf van langharige jongeren die op een bergtop de harmonieuze uitwerking van het bruine drankje uit Atlanta bezingen. Buffett heeft een boodschap: ondanks de stagnatie van het aandeel Coca-Cola staat hij nog steeds geheel achter het bedrijf. Halverwege 1987 stond het aandeel Coca-Cola op 87 dollar, nu schommelt het aandeel al veel te lang rond de 50 dollar. Als je zoals Berkshire 8,1 procent van alle Coke-aandelen hebt staat dat koersverschil op papier gelijk aan een slordige 6 miljard dollar. Buffett wil Coke niet verkopen en zegt dat later op de dag ook onomwonden in antwoord op vragen van aandeelhouders. Het filmpje is verder hilarisch. Buffett heeft zijn vriend Bill Gates kunnen strikken om mee te doen, evenals quizmaster Regis Philbin, Martha Stewart en andere beroemdheden. Gevoel voor humor heeft Buffett zeker. Hij eindigt het filmpje weer op zijn ukelele met het liedje: ,,Als de Nasdaq daalt, wees niet bezorgd, Berkshire gaat nooit verloren.''

Dat blijkt ook tijdens de vergadering zelf. Om half tien begint Buffett en raffelt de verplichtingen af. Om vijf over half tien is het formele gedeelte voorbij en kunnen de vragenstellers vijf uur lang hun gang gaan. Amerikanen, Chinezen, Australiërs – uit de hele wereld zijn beleggers naar Omaha gekomen om hun dringende vragen te stellen en soms ook om zichzelf te horen. De grootste aandeelhoudersvergadering ter wereld trekt een zeker percentage malloten aan. Warren Buffett (69) en zijn aangever Charlie Munger (75) zitten geduldig achter een tafeltje in de schijnwerpers en voeren een act op. Ze geven serieus antwoord maar steken ook overal de draak mee. Buffet begint altijd te antwoorden en vraagt vervolgens: ,,Charlie heb jij nog wat te zeggen?'' Charlie lijkt uit een andere wereld te komen en begint langzaam aan een antwoord. Hij neemt lange pauzes. Dan debiteert hij opeens een wijsheid in de trant van: ,,Als je een drol met krenten mengt is het nog steeds een drol.'' Het publiek brult het uit maar Buffett rolt met zijn ogen alsof hij diep geschokt is. Dan zegt hij: ,,Nu begrijpt u waarom ik altijd het jaarverslag schrijf.''

Buffett wordt niet moe zijn beleggingsfilosofie te herhalen. Munger en hij beleggen voor de lange termijn. Daarom beleggen ze ook geen dollar in technologie-aandelen. ,,Als wij niet kunnen overzien waar een bedrijf over tien jaar is, gaan we er geen geld in stoppen'', zegt Buffett, die zegt dat zijn vrienden Bill Gates en Andy Grove (Intel) hem hebben toevertrouwd dat ook zij niet weten waar hun bedrijven zich over tien jaar bevinden. Met Coca-Cola en Gillette weet Buffet dat wel, want mensen blijven Cola drinken en ze blijven zich scheren. Berkshire Hathaway is de eigenaar van de Buffalo News, een regionale krant in de staat New York die concurrentie krijgt van andere media. Ook heeft Buffett een aanzienlijk belang in de Washington Post Company. Er is echter geen haar op de hoofden van de heren die erover denkt hun krantenbelangen van de hand te doen. ,,Wij zijn het Metropolitan Museum van bedrijven'', zegt Buffett. ,,We zitten de rit uit'', zegt Munger. Buffett erkent echter dat als hem nu een krant als de Buffalo News werd aangeboden hij voor de eer zou bedanken.

Naar aanleiding van andere vragen begint Buffett een exposé over de geschiedenis van de credit card en het succes van de merknaam American Express, een belangrijke belegging van Berkshire. Uiteindelijk zeggen Buffett en Munger dat ,,het bezitten van aandelen de komende 10 tot 15 jaren niet erg spannend zal blijken.'' De heren zeggen daarom dat ze zich meer zullen concentreren op eigendom van bedrijven. Op dit moment zit volgens analisten ongeveer een derde van het kapitaal in beleggingen. Buffett denkt dat dit langzaam terug zal gaan naar 10 procent.

En passant halen Buffett en Munger fel uit naar opties op aandelen, dividenden en de salarissen van topmensen. Buffett legt nog eens uit dat dividenden belast worden en daarom beter kunnen worden geherinvesteerd. Opties kosten de aandeelhouders geld ,,en over een periode van een jaar of tien kan dat behoorlijk oplopen'', aldus Buffett. Een vragensteller wil echter weten wat Buffett vindt van het pakket dat de weggebonjourde topman Doug Invester meekreeg en of hij daarvoor gestemd heeft. Ivester ging bij Berkshire met iets van honderd miljoen dollar naar huis. Buffett zegt dat hij niet tegengestemd heeft. ,,Veel van wat hij kreeg stond contractueel vast. Ivester heeft in zijn lange loopbaan heel goede dingen gedaan'', aldus Buffett. Bovendien verklapt hij dat als je tegenstemt, je er al gauw uit ligt. ,,Als je drie keer boert tijdens het eten, wordt je de volgende keer niet meer gevraagd'', aldus Buffett, die in talloze raden van commissarissen heeft gezeten en nog zitting heeft. ,,Ik ben waarschijnlijk de man die de meeste afkoopsommen in de geschiedenis heeft uitgedeeld.''

Naast vragen over internet willen aandeelhouders ook weten hoe Buffett en Munger tegen de aandelenmarkt aankijken. Vooral Munger denkt dat we ons nog steeds in de grootste speculatieve bubbel aller tijden bevinden. Buffett legt uit waar je dat aan kunt zien. Mensen doen hun best om een goede televisie te kopen, raadplegen de consumententesten, praten met de buren en kopen een tv die veertig dollar goedkoper is dan een andere. Hetzelfde doen ze met auto's. Maar wie op een dag een zelfbenoemde kenner op de zakenzender CNBC een aandeel hoort aanbevelen, koopt er meteen honderd zonder enig benul te hebben van het bedrijf waarin hij investeert. Aandelen zijn overgewaardeerd, daarom kan Berkshire ook zo moeilijk ondergewaardeerde bedrijven vinden, zeggen Buffett en Munger herhaaldelijk.

Fred Dinser uit Dallas weet nog wel een over te nemen bedrijf: het zijne. In het honkbalstadion die avond vertelt hij dat toen hij pas Berkshire-aandelen had gekocht hij zijn bedrijf, Computerfusion in Fort Worth (Texas), aan Buffett te koop heeft aangeboden. Zijn bedrijf verkoopt niet meer leverbare computeraandelen en Dinser zorgde ervoor duidelijk te maken dat zijn bedrijf geen technologiebedrijf was. Hij kreeg een beleefde brief terug dat Berkshire alleen geïnteresseerd was in bedrijven van een zekere omvang. ,,Aan het slot van de brief zei hij dat ik eens naar een aandeelhoudersvergadering moest komen'', aldus Dinser. ,,Als ik het niet leuk zou vinden, zou Buffett al mijn kosten vergoeden. Wat een charmante vent is het toch!''

Dinser draait zelf voor d everblijfskosten op want hij vindt het op de aandeelhoudersvergadering fantastisch en hij komt elk jaar. Elk jaar weer ziet hij Buffett de eerste bal gooien in het Rosenblatt Stadium, thuisbasis van de honkbalclub de Omaha Golden Spikes. In het jaarrapport wijdt Buffett enkele alinea's aan een analyse van zijn strakke ballen van vorig jaar maar zijn worpen dit jaar overbruggen nauwelijks de afstand van de heuvel tot de slagman. Toch vermaakt het publiek, onder wie duizenden Berkshire aandeelhouders, zich uitstekend. Warren Buffett kan veel verkeerd doen, hij blijft hun Warren Buffett.