Verplicht Anne Frank lezen

De voorzitter van de Centrale Raad van de Duitse Joden wil dat alle scholieren verplicht het dagboek van Anne Frank lezen. Goed idee?

Vier maanden nadat de familie Frank onderduikt in het achterhuis op de Prinsengracht 263 schrijft Anne, dertien jaar, in haar dagboek: ,,Onze joodse vrienden en kennissen worden weggehaald. De Gestapo behandelt hen heel ruw en transporteert hen in veewagens naar Westerbork, het grote kamp in Drenthe waar alle joden naartoe worden gestuurd... Als het zo slecht is in Nederland, hoe moet het dan zijn in de afgelegen en onbeschaafde plaatsen waarnaar de Duitsers hen sturen? We nemen aan dat de meeste van hen worden vermoord. De Engelse radio zegt dat ze worden vergast.'

Het is dan 9 oktober 1942, pas twee jaar later wordt de familie Frank verraden, op transport gezet en van elkaar gescheiden. In de tussentijd schrijft Anne haar dagboek. Dit zou eigenlijk verplichte kost moeten zijn voor scholieren, vindt Paul Spiegel, de voorzitter van de Centrale Raad van de Duitse Joden. ,,Op de basisschool, voor leerlingen van tien of elf jaar.' Volgens Spiegel kan verplicht Het Achterhuis lezen bijdragen aan begrip en voorkomen dat het verleden zich herhaalt.

Hans Westra, directeur van de Anne Frank Stichting in Nederland, vindt het idee ,,in deze vorm niet zinnig'. Alles wat verplicht is roept weerstand op, is één van zijn bezwaren.

Zo'n 650 scholen per jaar bezoeken het Anne Frank huis – leerlingen worden ,,uitgedaagd na te denken over vooroordelen, vervolging en keuzes maken'. Bijna zestig procent van de leerlingen van tien of elf jaar krijgt jaarlijks de Anne Frank krant. Er zijn lespakketten voor docenten en een (in Cannes bekroonde) CD-rom over het Achterhuis. Kortom, er is al het een en ander aan Anne Frank-educatie beschikbaar. ,,Het is heel belangrijk dat kinderen leren over de Tweede Wereldoorlog', zegt Westra. ,,Maar de manier waarop kan je beter aan docenten overlaten.'

Ton Duif, voorzitter van de vereniging voor schoolleiders in het primair onderwijs, is het daarmee eens. Prima, dat Duitse kinderen over de oorlog lezen, maar veel belangrijker is hoe de scholen ermee omgaan. ,,Het is de taak van de leraar om een verbinding te leggen tussen de oorlog en de belevingswereld van kinderen. Er zijn genoeg voorbeelden te bedenken van onrecht in hun eigen buurt. Zoals kinderen die worden buitengesloten omdat ze `anders zijn'. Dan pas gaat het leven. Anders vinden ze het `erg' wat er in de Tweede Wereldoorlog is gebeurd, maar de kruistochten en de Franse Revolutie waren ook erg.'

In Duitsland worden leerlingen wel meer hardhandig met de neus op de feiten gedrukt, zegt Westra. Niet zo handig, volgens hem.,,Op latere leeftijd moeten Duitse leerlingen verplicht mee naar het concentratiekamp Dachau. Sommige kinderen slaan dicht, komen er groen en geel vandaan en willen er niets meer van weten.'

    • Sheila Kamerman
    • Yasha Lange