Bruisend feest van Hans van Manen

`Mooi', verzuchtte een bezoeker hardop in het doodstille Carré toen het filmbeeld van de langs de Amstel lopende Sabine Chaland vervaagde. Hij was niet de enige die er zo over dacht. Want na die verzuchting brak er een ovationeel en langdurig applaus los voor de uitvoerenden en de maker van Live, het videoballet dat Hans van Manen bijna 21 jaar geleden voor Het Nationale Ballet creëerde en dat nu opnieuw wordt uitgevoerd. Toen was het de prille, 19-jarige corps-de-ballet danseres Coleen Davis, die samen met haar partner Henny Jurriëns, cameraman Henk van Dijk en de choreograaf steeds opnieuw door een dolenthousiast publiek werd teruggeroepen. Voor Davis betekende Live de doorbraak naar een glanzende carrière in het klassieke en eigentijdse repertoire. Volgende week sluit ze met datzelfde Live haar dansloopbaan bij Het Nationale Ballet af.

Voor veel bezoekers van het programma Hans van Manen in Carré zal het een teleurstelling zijn geweest dat Live op de première niet door Coleen Davis gedanst werd. Aangekondigd was immers dat het haar laatste rol zou zijn. Niet bekend was dat ze slechts in enkele voorstellingen zou optreden.

Het première-publiek hoefde zich echter niet bekocht te voelen met de nieuwe rolbezetting. Sabine Chaland is verrassend sterk en probeert nergens een kopie van Davis te zijn. Ze brengt met de markante Gaël Lambiotte een overtuigende eigenheid in dit wonderschone werk.

Naast Live en het altijd weer door eenvoud en helderheid imponerende duet Trois Gnossiennes werd de grote attractie gevormd door de nieuwe `Van Manens' voor Het Nationale Ballet: Bach Pieces en het oorspronkelijk voor het Nederlands Dans Theater gemaakte Black Cake. Bach Pieces, gezet op zeven Bach-composities, waaronder vijf uit diens Das Wohltemperierte Klavier, heeft al die elementen die Van Manens werk zo uniek maken: eigenzinnige muzikaliteit, compactheid, klaarheid in beweging en structuur, humor, intrigerende onderhuidse spanning, onverwachte, prikkelende details en vooral dat allesoverheersende talent om van iedere beweging dans te maken.

Bach Pieces wordt gedanst door twee paren waarvan de mannen zich in solo's presenteren die een vaart, snelheid en driftige ongedurigheid hebben die ook in het voor het NDT gemaakte Solo zitten: de mannen voeren als het ware een gesprek met zichzelf, je ziet ze verontwaardigd worden, commentaar leveren, over hun tollende gedachtes vallen, zelfverzekerd zijn en twijfelen. De vrouwen zijn bedachtzamer. Ze plaatsen hun bespitzte voeten gedecideerd op de grond en tekenen zelfbewust met hun ledematen figuren in de ruimte. Ze leunen vleiend op de torso's van de mannen, maar wekken nooit de indruk daar werkelijk afhankelijk van te zijn. Als een man een razendsnelle variatie uitvoert met typisch mannelijke draaien en sprongen haalt Van Manen die zogenaamde mannelijkheid onderuit door de vrouw moeiteloos precies diezelfde variatie op spitzen te laten uitvoeren.

Sofiane Sylve, Gaël Lambiotte, Yumiko Takeshima en Cedric Ygnace zijn subliem. Sylve en Lambiotte hebben een ingeboren adel in alles wat ze doen en dat heeft Van Manen zeer goed gebruikt. Takeshima en Ygnace zetten daar een onbevangen overmoed en ernst tegenover die uitstekend werkt. Een aanwinst dus deze Bach Pieces, zoals ook Black Cake dat is. Het is een bruisend feestje met venijnige uithalen, groteske situaties, smeulende emoties en eindigend in een keurige, gniffelende dronkenschap. Al met al een ijzersterk programma dat het fletse imago van Het Nationale Ballet flink opkrikt.

Gezelschap: Het Nationale Ballet. Programma: Hans van Manen in Carré, met Bach Pieces (wereldpremière), Black Cake (première voor HNB), Trois Gnossiennes (reprise), Live (reprise). Choreografie: Hans van Manen, muziek: resp. Bach, Satie en Liszt. Muzikale medewerking: Michael Mouratch, piano. Gezien: 2 mei, Koninklijk Theater Carré, Amsterdam. Daar nog te zien: 3, 7,8 en 9 mei.

    • Ine Rietstap