Videospel ongevaarlijker dan multicultureel drama

Videospelletjes kunnen bijdragen aan agressie, maar sociale spanningen doen dat nog meer.

Agressieve videospelletjes zijn gevaarlijk, schrijven twee Amerikaanse psychologen in het aprilnummer van Journal of personality and social psychology (Vol.78, nr.4, p 772-790), misschien wel gevaarlijker dan agressieve films. Want in agressieve videospelletjes moet de speler zich identificeren met de agressor. De deelname aan het spel is actief en ook niet onbelangrijk: de videospelletjes zijn verslavend.

De psychologen zijn des te bezorgder omdat ze in hun artikel een experiment beschrijven waaruit blijkt dat proefpersonen na het spelen van een agressief videospelletje (in casu Wolfenstein 3D) veel eerder geneigd waren om hun tegenstander in een reactietijdspelletje te straffen met een hard en lang geluid. De proefpersonen die vooraf een `vriendelijk' spelletje hadden gespeeld (in casu Myst) waren veel minder agressief.

Wolfenstein 3D geldt in kringen van gamers als een heerlijk ouderwets spelletje (voor de liefhebbers: het is `vader' van Doom dat weer de vader is van Quake). De videospelletjes worden steeds realistischer en steeds gewelddadiger, en ze worden steeds vaker gespeeld. Is snelle actie nodig om de Quake-verslaafde jeugd uit de gevangenis te houden? Of zijn dit soort onderzoeken op studenten in een laboratorium nog veel te academisch? Professor Tom van der Voort (Universiteit Leiden) is specialist op het gebied van Kinderen en Media. Hij zegt dat uit een zogenaamde meta-analyse (waarin allerlei verschillende onderzoeken op hun merites worden beoordeeld en gecombineerd) blijkt dat videospelletjes inderdaad agressieverhogend werken: ,,en hoe realistischer, hoe sterker het effect''. Maar het effect is kleiner dan het agressieverhogende effect van een agressieve film, aldus Van der Voort. ,,De meeste onderzoeken zijn natuurlijk nog wel met de oudere, minder realistische spelletjes gedaan.'' En niet alle kinderen zijn er even gevoelig voor. Op kinderen die om wat voor redenen toch al agressief zijn, is het effect veel groter. ,,Als kinderen met glinsteroogjes naar het geweld kijken, is het risico het grootst. Persoonlijkheidskenmerken en de omgeving waarin iemand opgroeit zijn daarbij erg belangrijk. Ook het verschil tussen jongens en meisjes is dramatisch groot.''

Zijn de videospelletjes dan inderdaad een gevaar voor de openbare orde? Nee, zegt Van der Voort. ,,De samenleving is inderdaad gewelddadiger geworden de laatste jaren. Maar de oorzaak daarvoor moeten we eerder zoeken in wat nu heet het multiculturele drama: veel kinderen uit minderheidsgroepen hebben grote socialisatieproblemen. Bijvoorbeeld, veel Marokkaanse jongeren komen van huis uit uit een soort islamitisch Staphorst, terecht in een liberale samenleving. Bij dat soort sociale agressiefactoren valt de invloed van videospelletje in het niet. Agressieve spelletjes werden altijd al gespeeld, dat krijg je er met geen mogelijkheid uitgeramd. Zo lang het geweld niet uit de hand loopt, is er niet veel gevaar.''

    • Hendrik Spiering