Mark Gonzales heeft veel branie maar weinig ideeën

Staand op een plankje met vier wieltjes storten ze zich met duizelingwekkende vaart over trappen, relingen en stadsbankjes. Ze schieten met gevaar voor eigen leven door het drukke verkeer. En als ze tijdens een onmogelijke stunt op het asfalt kwakken, staan ze altijd weer op alsof ze van rubber zijn. Skateboarders lijken het idee te hebben dat ze onsterfelijk zijn. Voor veel jongeren is skaten een manier van leven, met bijpassende kledingcodes en haardracht. Het plankje met de vier wieltjes bezorgt hen het ultieme gevoel van vrijheid.

Mark Gonzales (Californië, 1968) is een van de beste skateboarders ter wereld. Vanaf zijn zestiende verdient The Gonz, zoals hij binnen de skate-scene ook wel liefkozend genoemd wordt, zijn brood door wereldwijd zijn kunsten te vertonen. Hij bedacht verschillende nieuwe sprongen en zijn populariteit onder tieners was zo groot dat Adidas zelfs een model sportschoen naar hem vernoemde.

,,Skating is art'', heeft Gonzalez meermalen in interviews gezegd. Toch had hij blijkbaar de behoefte om zich behalve met de kunst van het skaten ook met `echte' kunsten bezig te houden. In 1998 publiceerde Gonzales een bundel korte verhalen en gedichten onder de titel Broken Poems. Hij speelde mee in films van Spike Jonze en Harmony Korine. En met zijn schilderijen, video's en gigantische polyesterbeesten maakte hij een succesvolle tour langs galeries in Londen, Parijs, Berlijn, Tokyo en New York. Maar zo buitengewoon getalenteerd als Gonzales als skateboarder is, zo middelmatig zijn zijn kwaliteiten als beeldend kunstenaar, dichter en regisseur.

In Het Domein in Sittard, waar Gonzales zijn eerste museale tentoonstelling heeft ingericht, probeert de Amerikaan iets van het skate-gevoel op het publiek over te brengen. Een ruïne-achtige arcade, bespoten met graffiti, moet waarschijnlijk de indruk geven van het achteraf-speelveldje waar The Gonz zijn eerste capriolen op een skateboard uithaalde. Lange vellen papier die gedeeltelijk over de grond zijn uitgerold, zijn volgeschreven met semi-poëtische spuitbusteksten. En een video toont een aaneenschakeling van willekeurige straatbeelden – wandelende en fietsende mensen, een wasserette, kabbelend water – die je zou kunnen zien als je op een skateboard door de stad glijdt. Maar dan een stuk trager en zonder de adrenaline in je lijf.

`Het werk van Mark Gonzalez draait om het vastleggen van de gebaren, plotseling opkomende gedachten en vluchtige ervaringen van het leven die in een oogwenk voorbij zijn [...]', schrijft Aaron Rose in de catalogustekst. En dat is precies wat zijn werk zo oppervlakkig maakt. Gonzalez lijkt niet langer dan een paar seconden stil te willen staan bij hetzelfde onderwerp. De video's missen een opbouw of een spanningsboog. De gedichten staan vol rebelse, kinderlijke wijsheden en wemelen bovendien van de – al dan niet bewust gemaakte spelfouten, waardoor ze al snel op je zenuwen beginnen te werken.

Alleen in zijn kleine, felgekleurde schilderijtjes laat Gonzalez iets zien van een persoonlijke stijl. Aandoenlijk is het beeld van een oude man die met dikke buik en een rode zwembroek bibberend op de punt van een duikplank staat.

In de laatste zaal van de tentoonstelling wordt pijnlijk duidelijk dat er van Gonzales' kunst weinig overeind blijft wanneer het wordt geconfronteerd met het veel betere werk van leeftijdgenoot Bjarne Melgaard. De Noorse kunstenaar liet twee van zijn schilderijen, bestemd voor de Biënnale van Lyon in juni 2000, door Gonzales met acryl- en spuitverf bewerken, maar had dat beter niet kunnen doen. Melgaards prachtig geschilderde monsters gaan nu schuil achter Gonzales rellerige kreten als `Support all gay drug addicted surfers'.

Het beeld dat zich na het zien van deze tentoonstelling opdringt, is dat van een dertiger die maar niet volwassen wil worden. Gonzales mag dan een beetje te oud zijn om capriolen op een skateboard uit te halen, hij blijft hetzelfde straatschoffie dat met veel bravoure en herrieschopperij zijn inhoudsloze ideeën met ons wil delen.

Tentoonstelling: Mark Gonzales, Weapons & Armor. T/m 11 juni in Museum Het Domein, Kapittelstraat 6, Sittard. Di t/m zo 11-17u. Catalogus ƒ35,00. Inf.: www.hetdomein.nl

    • Sandra Smallenburg