Letse president wijst op gevaar aanval Rusland

President Vaira Vike-Freiberga van Letland heeft gisteren in een vraaggesprek met de BBC gewaarschuwd voor het gevaar van een militaire aanval van Rusland op Letland.

Volgens Vike-Freiberga doet ,,de toon'' van recente Russische verklaringen ten aanzien van Letland denken aan ,,de Koude Oorlog-confrontatie''. ,,De toon herinnert aan confrontatie, aan imperialistische tendenzen, aan een confrontationele stijl die niet bepaald de stijl is die we in de nieuwe eeuw zoeken'', aldus de Letse president. Ze suggereerde dat Rusland geweld zou kunnen gebruiken, niet alleen tegen Letland maar ook tegen de Baltische buurlanden Estland en Litouwen.

Letse politici wijzen vaker op de slechte relatie met de grote oosterbuur, maar niet eerder in de laatste jaren is in Riga zo openlijk gewaarschuwd voor het risico van een militaire aanval van Rusland.

Volgens Vike-Freiberga zou een aanval van Rusland op de Baltische republieken ,,ernstige implicaties hebben voor de stabiliteit in Europa''. ,,Het zou indirect gaan om een aanval op het NAVO-bondgenootschap die tot dusverre principieel de uitbreiding van de NAVO naar deze regio van de wereld ondersteunt''. Daarnaast zou een Russische aanval op Letland een aanval op de Europese Unie inhouden, aldus Vike-Freiberga. Ze voegde daaraan toe te hopen dat ,,gematigder stemmen'' in Rusland het pleit winnen en zei dat een dialoog op gang is gekomen om die gematigden aan te moedigen.

De betrekkingen tussen Rusland en Letland zijn al maanden zeer slecht. Rusland neemt elke gelegenheid waar om Letland te hekelen wegens de vermeende discriminatie van een groot deel van de Russische minderheid in Letland. Die Russische minderheid telt 738.000 zielen; van hen heeft rond veertig procent het Letse staatsburgerschap verworven. De anderen, aangevuld met rond 200.000 Oekraïeners en Wit-Russen, zijn formeel statenloos, hetgeen onder andere betekent dat deze ,,niet-burgers'' geen actief en passief kiesrecht hebben en geen onroerend goed mogen bezitten. Sinds begin dit jaar zijn hun oude Sovjet-paspoorten niet meer geldig.

Het conflict over de ,,niet-burgers'' kleurt al tien jaar de betrekkingen tussen beide landen. Andere incidenten verhogen van tijd tot tijd de wederzijdse spanning, zoals de jaarlijkse mars van Letse SS-veteranen in Riga en recentelijk ook de processen in Letland tegen vroegere Sovjet-agenten of -partizanen die in 1940-1941 of na 1945 betrokken zijn geweest bij de stalinistische excessen tegen Letten – deportatie en moord. In de terminologie van Moskou heet het dat in Letland helden uit de strijd tegen het fascisme worden vervolgd terwijl medeplichtigen aan het nazisme ongestoord door Riga mogen paraderen. In maart waarschuwde Moskou dat de relaties ,,een gevaarlijk punt'' hadden bereikt.