Keuringsarts komt niet toe aan zijn taak

Keuringsartsen leveren geen goed werk af, aldus een CTSV-rapport. Het probleem is niet nieuw.

Een keuringsarts is even somber tegen de onderzoeker. ,,Niemand vindt het goed dat ik zo'n tussentijdse beoordeling doe. Het LISV betaalt het niet, dus levert het niets op en de cliënt wil niet eerder aan het werk. Ik ben het het zat om tegen windmolens te vechten. Het kan veel geld besparen, maar niemand wil dat.''

In het onderzoek In de spreekkamer van de verzekeringsarts van het College van Toezicht Sociale Verzekeringen (CTSV) wordt scherpe kritiek geuit op de kwaliteit van de WAO-keuringen. Een chaos wilde CTSV-voorzitter T. Witteveen het nog net niet noemen, maar wel ,,zorgwekkend''.

Verzekeringsartsen beslissen over honderden miljoenen guldens per jaar, want jaarlijks verklaren zij tienduizenden mensen arbeidsongeschikt. Nederland telt inmiddels 918.000 WAO'ers. Bij hun beslissing of iemand arbeidsongeschikt is, gaan keuringsartsen vaak geheel af op een gesprek van een half uur met de cliënt. Bedrijfsartsen of behandelende artsen worden nauwelijks geraadpleegd. Herkeuringen na één en vijf jaar worden al helemaal niet goed uitgevoerd, vaak na alleen een telefoongesprek met de cliënt of op basis van het dossier.

Keurinsgartsen blijken bovendien nogal pragmatisch te handelen, zoals het CTSV het omschrijft. Als ze regels onredelijk of onwerkbaar vinden, dan beïnvloeden ze de uitkomst zo dat er voor de WAO'er niets verandert.

Allerlei maatregelen hadden het afgelopen decennium nauwelijks effect. In 1993 werden bij de vijf uitvoeringsinstellingen Gak, GUO, Cadans, GUO en Sfb, bij wie de keuringsartsen in dienst zijn, managers aangesteld. Zij moesten gaan zorgen voor betere en snellere keuringen. ,,Maar zij hebben de artsen alleen aangestuurd op de tijdigheid, dat is ook wel verbeterd. Maar aan de kwaliteit is nauwelijks aandacht besteed'', aldus CTSV-onderzoekster A. de Bont. Inmiddels blijken veel van deze managers te zijn vertrokken zonder dat hun plaatsen zijn opgevuld.

Volgens het CTSV kunnen de keuringsartsen zelf niet veel doen aan de huidige situatie. ,,Natuurlijk zouden zij zich aan de regels moeten houden'', zegt CTSV-voorzitter Witteveen. Maar volgens hem zijn veel van de regels onwerkbaar. En de keuringsartsen hebben door de hoge werkdruk nauwelijks tijd om een goede en objectieve keuring te verrichten. Er zijn nu 800 keuringsartsen werkzaam, Dat zijn er 150 te weinig, vindt de Vereniging van Verzekeringsgeneeskunde.

Witteveen kon of wilde gisteren niet één verantwoordelijke aanwijzen. ,,Er is sprake van een gedeelde verantwoordelijkheid'', zei hij. Beleidsmakers en politici hebben volgens hem de praktijk met onwerkbare regels en criteria opgezadeld. Het Landelijk Instituut Sociale Verzekeringen (LISV) en de uitvoeringsinstellingen hebben te weinig oog gehad voor de kwaliteit, aldus Witteveen.

Het ministerie van Sociale Zaken is niet verbaasd over de uitkomsten van het CTSV-rapport. De problemen waren al bekend. Het kabinet stelde daarom twee weken geleden voor de komende drie jaar 50 miljoen gulden per jaar beschikbaar om keuringen te verbeteren. Zo moet er betere administratieve ondersteuning komen, komen er nieuwe richtlijnen voor de artsen en wordt gewerkt aan een verbeterd computersysteem. Minister Vermeend (Sociale Zaken) maakte vorige week ook bekend een commissie van deskundigen te vormen die het WAO-probleem gaat onderzoeken.

Voorzitter H. van der Haak van de Nederlandse Vereniging van Verzekeringsgeneeskunde staat nog niet te juichen bij de voorgestelde maatregelen. ,,Onze beroepsgroep komt maar niet uit de vicieuze cirkel van kritiek.'' Plannen voor reorganisaties in het stelsel van sociale zekerheid hebben elkaar in de jaren negentig volgens hem snel opgevolgd, zonder dat er iets wezenlijks is veranderd.

Van der Haak vreest dat nu het stelsel in de komende vijf jaar geheel wordt gereorganiseerd, echte verbeteringen voor keuringsartsen opnieuw lang op zich laten wachten. Daarom pleit hij er voor om met de 800 keuringsartsen versneld één organisatie te vormen, als voorloper op de samenvoeging van de vijf uitvoeringsinstellingen. ,,Ik krijg nu al jaren rapporten over de diagnose van het WAO-probleem. Laten we nu maar eens over de therapie gaan praten.''

    • Herman Staal