Vorstelijke wave in Leidse singel en `Alexje' als astronaut

Ondanks het debat over de positie van het koningshuis, verliep koninginnedag even rimpelloos als andere jaren. Potentiële actievoerders hadden het te druk met elkaar.

Zonder de zieke prins Claus, maar mét Annete Sekrève, de aanstaande vrouw van prins Bernhard jr., drentelen de leden van het Koninklijk Huis zaterdag door Katwijk. Gewillig laten vooral koningin Beatrix, dit jaar met gele bolhoed, en kroonprins Willem-Alexander zich informeren over de haringvisserij, de ruimtevaart of de schilderkunst, maar na een halve minuut lopen ze meestal weer door, lachend en zwaaiend.

Willem-Alexander lijkt het jolige niveau van zijn broers en neven ontstegen. Vrijwel geen moment wijkt hij van de zijde van zijn moeder, hij stelt geïnteresseerd vragen over visfileren en als hij door het publiek aangespoord wordt in een astronautentrainer plaats te nemen (`Alexje!'), doet hij dat met koninklijke vanzelfsprekendheid. ,,Bedankt'', zegt de prins na afloop. Een ferme handdruk en weg is hij.

Anders, en voor het publiek leuker, bewegen de prinsen Constantijn en Maurits zich in de menigte. Ze omarmen elkaar voor een foto en treuzelen bij kinderkraampjes. Constantijn geeft cadeautjes weg die hij net zelf heeft gekregen. ,,Wat een spontane knul'', zegt een oudere Katwijkse dame als hij haar een ansichtkaart met de beeltenis van zijn moeder geeft. ,,Net zijn vader'', vindt haar buurvrouw, een tikje jaloers.

Het Katwijkse publiek is lief voor koningin Beatrix. Niet alleen waren de meeste plekken langs de weg al ver voor achten bezet, veel Katwijkers drukken de koningin en haar gevolg cadeautjes en prullaria in handen. Vier scouts verzamelen ze in manden en maken na afloop de balans op: tientallen rozen, bossen bloemen, een tekening, een pak koekjes en een blikje cola.

,,Kijk eens, de speciale ijsbaan.'' Burgemeester B. van Wouwe van Katwijk is trots op zijn topattractie. Een ijsbaan op Koninginnedag, dat was een kostbare en tijdrovende operatie. ,,We hopen daarom dat de prinsen even willen priksleeën'', zegt Van Wouwe. Prins Floris waagt zich als enige op het ijs, maar als hij bijna zijn nek breekt, houdt de rest het voor gezien en beginnen de prinsen elkaar in te zepen met het ijs.

Voor het bezoek aan Leiden, later op de dag, was vooraf gevreesd voor demonstraties. Maar op enkele tientallen ludieke actievoerders buiten de route na, blijft het daar de hele dag rustig. Wel verwijdert de politie een spandoek met de tekst Claus for president. ,,Kwetsend voor een zieke man'', oordeelt een politieagent. Een spandoek met de tekst `dwaze moeder' mag blijven hangen.

Burgemeester Postma van Leiden weigert zich iets van de regen aan te trekken. Tijdens de vaartocht met de koningin en haar gevolg begint het zo hard te regenen, dat iedereen zijn paraplu tevoorschijn haalt. Als het gezelschap onder een brug vandaan komt, klapt iedereen de paraplu weer uit. Postma, monter: ,,Dat is toch een prachtig gezicht, zo'n koninklijke wave!''

Leiden had veel maatregelen genomen om Koninginnedag ordelijk te laten verlopen. De Pieterswijk in het centrum bleef voor buitenstaanders beperkt geopend en er was extra politie op de been. Politieagenten kijken even paniekerig rond als ze prins Constantijn zien rondlopen met een taart in de handen. Anarchistische actievoerders hebben in het verleden `kapitalistische' kopstukken regelmatig met taarten bekogeld, maar hier blijkt studentenhuis MOCCA achter te zitten.

De actievoerders hadden het te druk met elkaar. In plaats van een lid van het Koninklijk Huis `taartten' anarchisten van het Comité Mars Op De Oranjes (COMODO) een dag voor Koninginnedag SP-senator Driek van Vugt, die met jongerenorganisatie ROOD demonstreerde tegen de in zijn ogen `overdreven' veiligheidsmaatregelen.

Van Vugt had eerder een taart aangeboden aan het Leids anarchistisch centrum Eurodusnie, dat COMODO steunt. Volgens COMODO geeft Van Vugt de anarchisten ten onrechte de schuld van de `noodmaatregelen' die Leiden heeft genomen.

Studentenstad Leiden loopt niet massaal uit voor het koninklijk gezelschap, anders dan in Katwijk is het publiek langs de route maar twee rijen dik. Maar volgens de gemeente zegt dat niet alles. ,,Wij hebben een veel langere route dan gebruikelijk. Normaal krijgt iedere plaats maximaal 800 meter, daar mag geen millimeter van afgeweken worden'', legt gemeentewoordvoerder F. Delemarre uit. Leiden heeft er een vaarroute van anderhalve kilometer langs de Witte Singel bij gekregen. Delemarre: ,,En geloof me, dat is écht heel uniek.''

Ondanks de strenge voorzorgsmaatregelen blijkt enige spontaniteit wel mogelijk. De koningin laat zich zoenen door een meisje en loopt lachend een hofje in dat niet in de route opgenomen is. Op een podium bij het gemeentehuis bedankt ze aan het einde van de dag het publiek en alle Oranjecomités in Nederland. ,,Al die organisaties doen al twintig jaar moeite om anderen een leuke dag te bezorgen.'' Het pubiek wuift haar uit met `Lang zal ze leven'.

    • Guus Valk