Republikeins Genootschap is omgeven door mythevorming

Zo af en toe duikt in kranten een Republikeins Genootschap op. Als ik me niet vergis zijn er inmiddels al diverse van zulke clubjes, maar het lijkt allemaal begonnen drieënhalf jaar geleden tijdens een bijeenkomst in het Prinsenhof, daar waar Willem van Oranje werd vermoord. Afgelopen zaterdag was het weer raak, dit keer in deze krant.

Gek genoeg duikt daarbij telkens ook mijn naam op en het mechanisme daarbij is nogal uitzonderlijk. Temeer omdat mij zelf nooit iets wordt gevraagd – ook dit keer niet. Er kloppen dan ook allerlei dingen niet maar dat schijnt verder niet te deren.

Hoe zit het dan?

Drieënhalf jaar geleden ging oud-Elsevier-topman en notoir republikein Pierre Vinken met pensioen. Een aantal vrienden en bekenden werd uitgenodigd voor een vrolijke avond in – symbolisch – het Prinsenhof in Delft. Het was een lacherige bijeenkomst en in een studentikoze ambiance spraken diverse aanwezigen over de revolutie en het bloed dat zou vloeien. Vooral van Ad Dunning herinner ik mij een prachtige conference.

Maar vervolgens maakte Vinken notulen en stuurde die rond voor vervolgbijeenkomsten. Alsof het allemaal serieus was geweest. Bovendien was de tekst nogal brallerig van toon en leken lieden van andere dan Nederlandse komaf en mannelijke kunne ook niet zo welkom. Reden in elk geval voor Piet Korteweg, Nout Wellink, Harry Mulisch en mij om af te haken.

De volgende gebeurtenis was een `primeur' van de Volkskrant over de oprichting van een Republikeins Genootschap waarmee dan dat gezelschap op die hierboven geschetste avond was bedoeld. Deep throat Martin van Amerongen – meester van de pastiche en zelf aanwezig die avond – had weer eens toegeslagen. ,,En dit is geen grappenmakerij'', vertelde Amerongen de pers.

Ik heb daarop een stukje schreven in de Volkskrant om een en ander uit te leggen en eindigde – ironisch bedoeld – als volgt: ,,Er is een hete tip, namelijk dat er een foto is van die bijeenkomst in het Prinsenhof. Welk blad drukt deze als eerste af onder de pakkende kop 'Samenzweerders bijeen in Prinsenhof?'

En ja hoor – drie jaar later is het De Groene Amsterdammer die de foto uit het toestel van Vinken – met zelfontspanner gemaakt – afdrukt en twee weken later verschijnt dezelfde foto in NRC Handelsblad met als bronvermelding `foto Groene Amsterdammer'. Wie de foto ziet, kan overigens gerust concluderen dat de monarchie zich over dit gezelschap geen zorgen hoeft te maken. Maar dat terzijde.

Maar nu lees ik weer een volgende fase in de mythevorming in NRC Handelsblad waar Ad Dunning wordt geciteerd met de woorden: ,,Ben Knapen werd bij zijn toenmalige werkgever (Philips, red.) op het matje geroepen.'' Alsof het allemaal serieus was geweest die avond in het Prinsenhof, alsof ik op dat serieuze pad verder wilde en alsof een Nederlandse multinational zich heeft ingespannen om de monarchie te redden. Werkelijk allemaal onzin.

Al helemaal irrelevant lijkt het volgende te zijn. Ik ben net als overigens Piet Korteweg naar een vrolijk avondje voor de kersverse pensionair Vinken gegaan, maar heb verder helemaal geen problemen met de monarchie.

Mijn opvattingen daarover zijn weinig origineel of interessant, maar ik ben het eigenlijk met prins Claus eens die het geestesmerk van de Nederlandse monarchie eens zo omschreef: een republiek onder het Huis van Oranje. Zolang het werkt, is het een goede staatsvorm en met Willem-Alexander lijkt zich een opvolger aan te dienen die het vak ook begint te beheersen. Bovendien moet Nederland niet morrelen aan de gevestigde mechanismen van de huidige staatsvorm op een moment dat binnen de Europese integratie zoveel elementen van soevereiniteit en nationale context op de tocht staan. Dat schept alleen maar krampachtigheden die schadelijk zijn in dit proces.

En ten slotte – er zijn zoveel belangrijkere kwesties dan de monarchie, ook al is het hype-voer voor media.

Ben Knapen is lid van de Raad van Bestuur van PCM uitgevers.

    • Ben Knapen