Op pil met rattengif na is `kwaliteit xtc verbeterd'

Twee bezoekers van een house-feest in Amsterdam overleden gisteren aan de gevolgen van xtc. Zijn er nog goede pillen?

Heel veel xtc-gebruikers laten hun pillen niet testen, zegt Roel Kerssemakers, senior preventiemedewerker van de Jellinek in Amsterdam. ,,De meeste niet, dat mag je wel zeggen. Het is jammer. Ook dealers laten hun pillen meestal niet testen, terwijl ze dat wel zouden moeten doen.''

Gisteren overleden twee bezoekers van een feest in de Amsterdamse Westergasfabriek. Een 18-jarige jongen en een 20-jarige vrouw. Beide hadden pillen geslikt. Maar een overdosis xtc, of pillen met gevaarlijke stoffen hoeven niet de doodsoorzaak te zijn. Ook oververhitting en uitdroging kunnen fataal zijn geweest. De jongen vertoonde in elk geval deze verschijnselen.

Toch worden er veel pillen getest in Nederland. Vroeger tijdens een house-feest, maar dat kan niet meer. Niet omdat het verboden is, maar omdat er geen beginnen meer aan was: veel te veel feesten. Nu zijn er in negen steden instellingen waar gebruikers terecht kunnen. Bekende pillen worden snel geïdentificeerd, door te kijken naar het gewicht, de vorm, het logo en de kleur. Is de pil nieuw, dan wordt die in het laboratorium getest. In beide gevallen kan verteld worden wat en hoeveel erin zit. De werkzame stof MDMA, of misschien amfetamine of domweg cafeïne.

Het landelijke Drugs Informatie Monitor Systeem (DIMS) houdt het allemaal bij. Op dit moment bevat ongeveer zeventig procent van de geteste pillen daadwerkelijk MDMA. Dat was een paar jaar geleden anders. ,,Toen de politie begon met acties tegen xtc-producenten is de markt een tijdje behoorlijk verstoord geweest'', zegt Kerssemakers. Het percentage pillen met MDMA daalde toen tot dertig procent. ,,Dat is nu dus weer gecorrigeerd. Hoe dat komt, weet ik niet. Maar op dit moment is er van het politieoptreden weinig te merken.''

In 1998 nam de politie 1,2 miljoen xtc-pillen in beslag. In het buitenland werden nog eens 2,5 miljoen pillen gevonden, die vrijwel zeker uit Nederland kwamen. De cijfers over 1999 zijn nog niet bekend. Maar worden de bekende vangsten opgeteld, dan lijkt vorig jaar voor de politie minder succesvol te zijn verlopen. Volgens het DIMS, dat de aangebrachte pillen analyseert, is de kwaliteit de laatste tijd verbeterd. Een verband met minder succesvol optreden van de politie? ,,Het is niet zo makkelijk om direct een verband met tussen opsporingsbeleid en de xtc-markt vast te stellen'', zegt Raymond Niesink, projectleider van het DIMS. ,,Maar wij hebben in elk geval niet de indruk dat er op dit moment veel slecht spul is.''

Kerssemakers bevestigt dat, het valt erg mee. ,,In feite is het de laatste tijd niet zo slecht.'' Wel werd begin dit jaar in Eindhoven een pil ontdekt met rattengif (strychnine), maar die zijn verder nergens meer opgedoken.

Toch is er een andere ontwikkeling, die wel te duiden is: de xtc-pillen worden gemiddeld minder sterk. Zat er een paar jaar geleden zo'n 100 milligram MDMA in de geteste pillen, nu is dat gemiddelde gedaald naar 65 milligram. Het schommelt sterk: de ene pil bevat 20 milligram, er zijn ook uitschieters naar bijna 200 milligram. Ofwel: de ene pil kan tien keer zo zwaar zijn als de ander.

In de afgelopen jaren overleden in Nederland zeker veertien mensen aan het gebruik van xtc. Meestal ging het niet om een overdosis xtc of giftige stoffen in een pil, concludeerde het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu vorig jaar in een studie naar ziekenhuisopnames van partygangers. Meestal was de oorzaak oververhitting en uitdroging. De warmte op een feest, het lange dansen en te weinig drinken. Op sommige feesten wordt geen gratis water verstrekt, omdat dat de baromzet drukt. Maar de meeste organisatoren van house-parties zijn zich inmiddels wel bewust van de noodzaak om de kraan open te zetten. ,,Minstens twee glazen water per uur drinken'', adviseert Kerssemakers. Gebruikers moeten altijd hun pillen laten testen, vinden Niesink en Kerssemakers. Maar dat promoten, ligt gevoelig. ,,Je laadt al snel de indruk op je dat je drugsgebruik stimuleert. En dat kan natuurlijk weer niet.''