`Naar internationaal niveau'

Nog voor hij in augustus echt aan het werk gaat als intendant van de Nationale Reisopera, heeft Guus Mostart zijn eerste plannen voor het seizoen 2001- 2002 al rond. Zeven jaar geleden maakte hij tenslotte ook al plannen voor de Reisopera.

Zeven jaar geleden vertelde Guus Mostart, vanaf augustus de nieuwe intendant van de Nationale Reisopera, in een interview in deze krant met grote exactheid hoe zijn eerste twee seizoenen bij de Nationale Reisopera er uit zouden zien. Maar dat ging helaas wegens geldgebrek niet door. Nog voor hij eindelijk ècht in Enschede aan het werk gaat, heeft hij zijn eerste zelf samengestelde seizoen 2001-2002 al rond, maar wil hij daarover nog alleen in globale termen praten. ,,Die oude plannen golden natuurlijk voor een groot gedeelte niet meer. Brittens Peter Grimes, waarmee ik toen wilde beginnen, is nu net uitgevoerd, Verdi's Macbeth al eerder. Maar het plan om toneelregisseur Gerardjan Rijnders voor het eerst een opera te laten regisseren, heb ik nog steeds, al is het nu de vraag of het inderdaad Puccini's Turandot moet zijn.''

Guus Mostart (49) werd acht jaar geleden al gevraagd als toekomstig artistiek directeur van de Nationale Reisopera. De nieuwe Nationale Reisopera zou verrijzen op de puinhopen van het oude Enschedese concert- en operabedrijf Forum, dat in 1993 tenonder ging aan voortdurende financiële tekorten, jarenlang interim-management en een wisselvallig artistiek beleid.

Toen Forum op last van Den Haag werd opgeheven en gesplitst in de Nationale Reisopera en het Orkest van het Oosten, bleek er toch minder geld voor opera beschikbaar dan aanvankelijk voorzien. Een heel seizoen werd uiteindelijk zelfs helemaal niet opgetreden en de `beoogd artistiek directeur' Mostart haakte teleurgesteld af, omdat hij niet met een schone lei kon beginnen. Zijn zeer gedetailleerde plannen met titels, namen van dirigenten, regisseurs en zangers, waren wel krachtig omarmd door de toenmalige cultuurminister d'Ancona en de Raad voor de Kunst, maar sneuvelden in de Tweede Kamer.

Mostart beval nog wel een mogelijke opvolger aan: Louwrens Langevoort, die de Reisopera inderdaad zorgeloos, ambitieus en met flair leidde. Zo liet hij de nog jonge Lawrence Renes niet alleen Mozart-opera's dirigeren maar liet hem ook met lange Wagnervoorstellingen als Parsifal en Tristan und Isolde door het land reizen. Mostart: ,,Louwrens heeft het gezelschap met een opvallend en eigentijds artistiek beleid op de kaart gezet. Daarom ben ik nu ook weer geïnteresseerd om daar te gaan werken.'' Langevoort, die eerder werkte in Brussel, Salzburg, Leipzig en Keulen, wordt in september artistiek leider van Hamburgse Staatsopera.

Ook Mostart heeft een internationale operacarrière achter zich: hij begin in 1973 als `assistent in algemene dienst' bij de Nederlandse Opera, deed een regie-opleiding in Engeland, werkte in Glyndebourne, opnieuw in Amsterdam, in Vancouver en in Londen. Maar nu Mostart eindelijk als artistiek leider in Enschede begint is daar opnieuw een financieel tekort. Het ontstond deels door het dure beleid van Langevoort, die zeer veel voorstellingen produceerde, deels door nieuwe sociale wetgeving, zoals de Arbowet.

Mostart wil het tekort zo snel mogelijk wegwerken door tijdelijk wat minder nieuwe produkties te organiseren. Ondanks de problemen met het Schönberg Ensemble, dat protesteerde tegen het uitstellen van Brittens The Turn of The Screw, is hij monter: ,,Problemen zijn er om te worden opgelost en Langevoort heeft zijn oorspronkelijke plannen voor het komende seizoen flink besnoeid. Maar er komt de première van Kreon, dat de vorig jaar na een ongeluk overleden Huub Kerstens onvoltooid heeft achtergelaten. En daarna wil ik ook meer eigentijdse opera brengen en daarvoor componisten opdrachten geven.''

Mostart is gewend aan tekorten bij opera's en aan het wegwerken daarvan. Hij maakte het mee als directeur artistieke zaken van de Nederlandse Opera in de begintijd van het Muziektheater, tijdens het intendantschap van Jan van Vlijmen. En toen hij na zijn eerste Enschede avontuur bij de English National Opera in Londen `director of art administration' werd, werd hij onmiddellijk geconfronteerd met een enorm deficiet, wat leidde tot een forse herstructurering.

Zeven jaar geleden zei Mostart de Nationale Reisopera eigenlijk de `echte' Nederlandse Opera moet zijn, want de Nederlandse Opera, die uitsluitend optreedt in het Amsterdamse Muziektheater is een Amsterdamse opera op internationaal niveau. Maar het functioneren van de Nationale Reisopera ligt volgens hem ook op internationaal niveau. ,,Opera is per definitie een internationale kunstvorm, waaraan ook bij de Reisopera veel internationaal talent te pas zal komen. Bovendien wil ik ook in het buitenland voorstellingen geven.''

Niettemin wil Mostart zoveel mogelijk Nederlands talent kansen geven: zangers, regisseurs, zowel operaregisseurs als toneelregisseurs, en dirigenten. Zo komt er ook weer werk voor Monique Wagemakers, die onlangs een sterke voorstelling van Peter Grimes ensceneerde . Mostart wil bij de Reisopera doorgaan met de Nederlandse dirigenten van de jongere generatie, die daar de laatste jaren met succes optraden: Ed Spanjaard en Lawrence Renes. Maar hij wil met nieuwe inititiatieven ook op dit gebied een eigen stempel op het beleid drukken. In Jaap van Zweden ziet hij ,,een absolute operadirigent in de dop'' en hij praat met hem over verschillende opera`s, onder andere Wagners Tannhäuser, met Charlotte Margiono in de rol van Elisabeth. En Mostart praat met Micha Hamel, binnenkort de nieuwe chef-dirigent van het Noordhollands Philharmonisch Orkest, over het leiden van een opera van Michael Tippett. ,,Bovendien schrijft hij nu zelf een opera.''

In het repertoire van de Nationale Reisopera streeft Mostart naar variatie in elk seizoen: een jonge Verdi, zoals Ernani, een barokopera, zoals Mozarts Idomeneo, en een nieuwe productie van een eigentijdse Nederlandse opera die ooit maar één keer is uitgevoerd, zoals Jan van Vlijmens Un malheureux vêtu de noir (1990) over Vincent van Gogh. Het opnieuw eens uitvoeren van Peter Schats Houdini (1977) in een circustent zou ook een idee kunnen zijn. Al opperde Mostart destijds ook Donizetti's Lucia di Lammermoor te willen doen, voor een geliefd werk als Norma van Bellini ziet hij in deze tijd nog geen acceptabel regieconcept. Maar hij wil zich eventueel wel laten overtuigen.

In grote plannen en opzienbarende ideeën doet Guus Mostart niet onder voor zijn voorganger Louwrens Langevoort. Zo speelt hij met de gedachte om Sam Mendes, de regisseur van American Beauty, een opera te laten ensceneren. En terwijl sommigen het al nauwelijks een verstandig besluit van Langevoort vonden om met Wagners Parsifal en Tristan und Isolde door het land te reizen, sluit Mostart het niet helemaal uit dat hij nog eens gaat rondtrekken met Wagners vierdelige Der Ring des Nibelungen. ,,Maar dan moeten we eerst een eind hebben gemaakt aan dat tekort.''