STIEKEM DROMEN VAN EEN FC FRIESLAND

Volgens Heerenveen-voorzitter Riemer van der Velde (59) wordt morgen in Leeuwarden ,,de belangrijkste voetbalwedstrijd in de geschiedenis van Friesland gespeeld''. Scherp is het contrast tussen het noodlijdende Cambuur en Heerenveen, dat op de drempel van de Champions League staat.

Verbijsterd legt de telefoniste van voetbalclub Heerenveen de hoorn van het toestel neer. Hoewel de trots van Friesland nog niet is verzekerd van deelname aan de Champions League stromen de bestellingen voor kaarten al binnen. Uitgerekend de Friese rivaal Cambuur zou de droom van Heerenveen morgen kunnen verstoren, al is het contrast tussen beide clubs zelden zo scherp geweest. Al zeventien jaar is Riemer van der Velde voorzitter van Heerenveen. Niet eerder bepaalde de derby voor zijn gevoel zo nadrukkelijk de toekomst van het betaalde voetbal in Friesland als morgen in Leeuwarden.

Van der Velde noemt de beladen confrontatie tussen het tegen degradatie naar de eerste divisie strijdende Cambuur en het met Europa flirtende Heerenveen zelfs ,,de belangrijkste voetbalwedstrijd, die ooit in Friesland is gespeeld.'' En pathos is de 59-jarige voorzitter toch vreemd. Maar aan de vooravond van wellicht het grootste succes in de toch al illustere geschiedenis van Heerenveen kost het zelfs Van der Velde moeite het hoofd koel te houden. En wat fluistert de voorzitter zichzelf nu in? ,,We profiteren van de inspanningen van Feyenoord in de Champions League. Normaal gesproken heeft Heerenveen niet zes punten meer dan die club. Maar zo'n unieke kans op deelname aan de Champions League krijgen we misschien nooit meer.

,,Ik heb voor het begin van dit seizoen nog tegen trainer Foppe de Haan gezegd: `als we maar niet in het rechterrijtje belanden'. We moesten zeven nieuwe spelers inpassen, waardoor we met een compleet nieuwe voorhoede begonnen. Lurling had bij FC Den Bosch niet eens een basisplaats, Nurmela speelde vorig seizoen nog in de eerste divisie en met Huizingh hadden we een afdankertje van FC Groningen in de spits. Dennis de Nooijer heeft tot nu toe pas tien minuten voor ons gespeeld, zijn broer Gerard is ook lang geblesseerd geweest. In dat licht bezien hebben we een bijzondere prestatie verricht.''

Voetbal in Heerenveen, dat is een dagje `naar Riemer en Annie', zoals de inmiddels vertrokken Feyenoord-coach Leo Beenhakker een bezoek aan de Friese club eens uitdrukte. Het echtpaar Van der Velde staat model voor de altijd gemoedelijke sfeer in het Abe Lenstra-stadion. Alleen Beenhakker weigerde dit seizoen het Friese volkslied mee te zingen, al zal de Friese hymne mogelijk moeten wijken voor het deuntje van de Champions League. Maar de Blauhûster Dakkapel ging ook voorop in de fanfare, toen Heerenveen degradeerde naar de eerste divisie. Je moet de belangen van het voetbal niet overdrijven, zeggen ze in Friesland.

Graag converseert Riemer van der Velde achter zijn stamtafel in het stadion over de geneugten van het leven. Met een whisky in de hand kietelt hij soms de bestuurders in het betaalde voetbal die zichzelf te belangrijk vinden. Een diplomaat is Van der Velde alleen als dat Heerenveen het beste uitkomt. Maar een tikje provoceren hoort bij hem.

Soms beseft Van der Velde dat hij eigenlijk bij toeval voorzitter van Heerenveen is geworden. Hij werd als zoon van een Friese vader en een Drentse moeder namelijk geboren in het Friese Bakkeveen. ,,Het zogeheten drieprovincieënpunt, op de grens van Friesland, Groningen en Drenthe'', legt Van der Velde uit. ,,Groningen ligt net zover van Bakkeveen als Heerenveen. Ik had een seizoenkaart bij beide clubs. Mijn zwager Wim Everard is nog een tijdje voorzitter bij FC Groningen geweest. In mijn hart staat Heerenveen op één en is Groningen een goede tweede.''

Van der Velde voetbalde een jaar bij Be Quick in Groningen. Hij is een voorzitter met verstand van voetbal – zegt ook Heerenveen-trainer Foppe de Haan – en hij heeft een neus voor jong talent. Maar Van der Velde is vooral ook een gewiekste zakenman, die in 1983 een bijna failliete boedel bij Heerenveen overnam en inmiddels aan het roer staat van een club met een begroting van 23 miljoen gulden. Het is dan ook geen toeval dat wijlen Abe Lenstra ook vijftien jaar na zijn dood nog als gids zal dienen van Heerenveen bij een mogelijke triomftocht door Europa. Abe is niet alleen het symbool van het verleden, zakelijk gezien is zijn faam nog immer miljoenen waard voor Heerenveen.

Trots toont Van der Velde de produkten uit de `Abe-lijn'. T-shirts, sweaters en regenjassen zijn uitgerust met het logo van Abe. Maar het pronkstuk is het traditionele shirt met de pompeblêden, waarop de kuif van Abe volgend seizoen te zien zal zijn. ,,Ik heb Abe in mijn jeugd vaak zien spelen'', vertelt Van der Velde. ,,Voor mij was hij de grootste, groter dan Cruijff. Abe kon meer met een bal dan Cruijff, al mag je de tijden waarin zij hun top beleefden niet met elkaar vergelijken. Toen ik in 1983 voorzitter werd, zat Abe na zijn hersenbloeding al in een rolstoel. Desondanks fungeerde hij nog als klankbord voor het bestuur van Heerenveen. Hij was heel kritisch, Abe fungeerde graag als luis in de pels, net als Cruijff nu bij Ajax.

,,Je kon niet om hem heen. Maar wij danken onze roemruchte historie wel aan Abe. Die geschiedenis willen we nu ook uitdragen op het shirt. Het heeft lang geduurd voor we een geschikt logo hebben gevonden. De ontwerpers wilden vaak te veel. Maar de kuif van Abe is toch zijn handelsmerk geweest. Daarom hebben we voor die karakteristieke kop gekozen. Daar komt bij dat Abe boven alle partijen staat. Onze dominante trainer en de al even dominante voorzitter zouden eens kunnen denken dat zij belangrijker zijn dan Abe en Heerenveen.''

Abe zou het vreselijk vinden dat zijn nagedachtenis nu ook al commercieel wordt uitgebuit.

Van der Velde, met een bedachtzame glimlach: ,,Zo houden we Abe ook in ere. Voor Abe Lenstra had het bronzen beeld voor het stadion met zijn naam al niet gehoeven. Als Abe nog had geleefd, zou hij hebben geroepen: `houd op met die onzin'. Hij was wars van elke vorm van persoonsverheerlijking. Maar ik weet dat zijn vrouw en zijn dochters verguld zijn dat deze bijzondere man de aandacht krijgt die hij verdient. En inderdaad denk ik dat de herinnering aan Abe de club ook nog eens miljoenen guldens aan inkomsten uit de modelijn kan opleveren.''

Is dat roemrijke verleden één van de redenen waarom Heerenveen wel tot een topclub kan uitgroeien en Cambuur niet?

,,Daar heb ik wel een mening over. Maar ik wil niet de betweter uithangen die vanuit het zuiden van Friesland wel eens gaat vertellen hoe ze het in de hoofdstad moeten aanpakken. Ik vind het wel vreemd dat Heerenveen al sinds jaar en dag zijn eigen broek moet ophouden, terwijl het gemeentebestuur van Leeuwarden telkens bakken met geld in Cambuur stort. Zo wordt die club kunstmatig in leven gehouden, want een echte stap voorwaarts wordt in Leeuwarden niet gemaakt. De onvoorspelbare houding van politici leidt dus tot rechtsongelijkheid. De ene voetbalclub drijft op overheidsgelden en bij Heerenveen moeten we de raadsleden bij wijze van spreken voor half geld binnenlaten, omdat de gemeente krap bij kas zit.''

Eigenlijk bent u nog steeds een voorstander van een FC Friesland.

,,Gelet op de commerciële ontwikkelingen heeft één FC Friesland meer kans om structureel bij de top van het Nederlandse voetbal te horen dan twee verenigingen in Friesland. Vergeet niet dat in de omgeving van Heerenveen meer koeien dan mensen leven. Onze club heeft een te regionale uitstraling, hoewel we na Ajax, PSV en Feyenoord de meeste supporters trekken van buiten ons stamgebied. Toch moet de zuigkracht worden vergroot wil Heerenveen het huidige budget van 23 miljoen gulden kunnen opschroeven. Het bedrijfsleven zou wellicht liever investeren in één Friese topclub. Maar bij de achterban van Cambuur en Heerenveen krijg je de handen niet op elkaar voor dat idee.

,,Ik wil me ook niet onbemind maken in Heerenveen door als een Don Quichotte voor een FC Friesland te pleiten. Toch zou ik het niet onverstandig vinden ons nog een keer te beraden op een mogelijke fusie tussen Cambuur en Heerenveen. Maar ik besef dat het draagvlak voor een FC Friesland te klein is. Het is voor de harde kern van beide clubs een te gevoelig onderwerp. En van de politici in Friesland hoeven we op dat vlak ook geen steun te verwachten.''

U begrijpt toch al weinig van politiek.

,,Vier miljoen gulden van de transfer van Ruud van Nistelrooij naar PSV ging rechtstreeks naar de staatskas. Als je daar de BTW en de loonbelasting bij optelt, heeft Heerenveen tien miljoen gulden afgedragen aan de fiscus. Daar staat dan één politieagent voor op de hoek van het stadion. En dan roepen sommige politici ook nog dat de clubs zelf moeten opdraaien voor de politiekosten bij een voetbalwedstrijd. De overheid zou eens moeten beseffen hoeveel het betaald voetbal betekent voor de samenleving. Denk alleen maar aan de werkgelegenheid, die het genereert. De clubs verwachten ook meer steun van de overheid bij het terugdringen van het voetbalvandalisme.''

Diezelfde overheid zou Heerenveen kunnen verwijten dat ze in dat kader lachend het experiment met de Persoonsgebonden Clubcard de nek heeft omgedraaid. Of is Heerenveen juist het beste voorbeeld dat je ook betaald voetbal kunt spelen zonder supportersgeweld?

,,We kunnen ons niet langer verschuilen achter de conclusie dat het voetbalvandalisme een maatschappelijk probleem is. De overheid maakt te weinig gebruik van haar machtsmiddelen om het geweld te beteugelen. Miljoenen guldens zijn uitgegeven aan allerlei kaartsystemen zonder de essentie in het oog te houden. De ware vervuilers moet op een krachtige manier duidelijk worden gemaakt dat hun gedrag niet wordt getolereerd. Nog steeds wordt te gemakkelijk de hand gelicht met mogelijke sancties tegen vandalen. Heerenveen schenkt veel aandacht aan zijn supporters. We prijzen ons dan ook gelukkig dat Heerenveen een familiegevoel uitstraalt.

,,Ajax-voorzitter Van Praag heeft zich altijd sterk gemaakt voor de Persoonsgebonden Club Card. Maar ook hij is tot inkeer gekomen. Heerenveen wil inzake het supportersbeleid per wedstrijd maatwerk kunnen leveren. Het publiek zet zich momenteel sterk af tegen de verplichte combi-regeling, hoewel het wangedrag van veel supporters die regeling juist rechtvaardigde. Heerenveen kent geen risico-wedstrijden, we zijn de sluitpost van de competitieleider. Bij ons kan altijd worden gevoetbald. Met instemming van de burgemeester hanteert Heerenveen de combi-regeling ook niet voor fans van Ajax en Feyenoord. Maar als supporters onze gastvrijheid misbruiken, kan de combi-regeling een prima sanctie zijn.''

U bent al sinds 1983 voorzitter en ook trainer Foppe de Haan lijkt voor het leven te hebben getekend bij Heerenveen. Is die stabiliteit de stille kracht van de club?

,,Foppe hoeft geen rol te spelen, omdat hij onder alle omstandigheden zichzelf blijft. Hij is nu al vijftien jaar trainer bij Heerenveen. Maar Foppe heeft zich in die periode ook in alle rust kunnen ontwikkelen. Vroeger beschouwde ik hem als de klassieke voetballeraar. Nu is hij een echte voetbalprofessor geworden. Andere clubs hebben een enorm risico genomen door jonge coaches te benoemen. Ze brengen voornamelijk hun reputatie als topvoetballer mee, dat zou wel eens te weinig kunnen zijn. Dat gevaar bedreigt Frank Rijkaard ook bij het Nederlands elftal, hij zal het op het EK nog heel moeilijk krijgen. Heerenveen weigerde mee te gaan in een trend, waarbij de trainer snel wordt geofferd als de resultaten tegenvallen. En zal Ajax zich ook niet afvragen of het ontslag voor Jan Wouters wel heeft bijgedragen aan de stabiliteit van de club?''

    • Robèrt Misset