Sprookje van Sneeuwwitje vitaal uiteengerafeld

De koningin heeft alles: een groot huis, lekker eten zoveel ze wil, bediendes die voor haar buigen, paarden. En schoonheid. Maar een kind heeft ze niet, en een man eigenlijk ook nauwelijks. Die is bijna altijd ver weg, op zoek naar oorlog. Zwart als inkt, de nieuwe voorstelling van jeugdtheatergroep Wederzijds, vertelt het sprookje van Sneeuwwitje aanvankelijk zoals iedereen het kent. Die koningin krijgt haar kindje toch, precies zoals gedroomd, met lipjes rood als bloed, een huid zo blank als sneeuw en gitzwarte haartjes.

Actrice Vanessa Beks staat in een echte prinsessenjurk met hoepelrok voor de klas, ze gaat op in haar verhaal.

Maar dan komt tegenspeelster Willemijn van de Ree binnenstormen, te laat, uit haar humeur. Haar zoontje, zegt ze, had vannacht in bed geplast, is ziek, behoefde verzorging. Het perspectief van het sprookje kantelt: het bestaan van een moeder gaat niet enkel over rozen. De baby van de koningin brult het paleis bij elkaar, de vader sneuvelt ver weg en de koningin is niet langer moeders mooiste: dat is haar dochter. Deze vitale voorstelling rafelt het sprookje uiteen, geestig en beklemmend tegelijk, in prachtige zinnen ontleend aan Wim Hofmans bekroonde bewerking van Sneeuwwitje, ook getiteld Zwart als inkt. ,,Mijn moeder stuurt mannen op je af'', zegt de bange en onthutste Sneeuwwitje tegen de jager in het woud, in het holst van de nacht. ,,Ze geeft je slaag met touwtjes met kromme spijkers.''

Regisseur Rob Vriens, bekend van andere uitstekende, gedurfde jeugdtheatervoorstellingen zoals Ik mis je, ik mis je en Kleur bij Hesp Theatermakers, hield een open oog voor de vragen die het sprookje (bij kinderen) op kan roepen. Hoe voelt het prinsesje zich over het verraad van haar moeder? Is het niet benauwd om verstopt in een dwergenhuisje te moeten leven? En, de spannendste vraag: was die moeder nou maar een stiefmoeder of is het een echte moeder? Aangrijpend is de spijtbetuiging van Sneeuwwitje. Zoals een kind doet na een scheiding van zijn ouders, geeft ze zichzelf van alles de schuld. Ze had nooit stiekem op de kamer van haar moeder mogen komen, in de spiegel mogen kijken, in de verstopte boekjes met platen van ,,blote mannetjes met staarten.''

Van de Ree spreekt als de moeder. Ze geeft een ritmische opsomming van de dingen waaruit het leven van een moeder bestaat (`etensbordjes-etensbordjes'). ,,Elke moeder is soms een heks'', concludeert ze, dat kan niet anders. Met minimale middelen, zeven gebreide vingerpoppetjes als dwergen, het helle tl-licht van een klaslokaal, worden hier de wortels van de moeder-kindverhouding blootgelegd. Beks verwoordt al even meeslepend als Van de Ree de heilige kinderverontwaardiging en wijkt niet. Een moeder mag niet huilen, niet driftig worden, niet schoppen en slaan. Dat mag alleen een kind. Of niet?

Jeugdtheater: Zwart als inkt, naar het boek van Wim Hofman, door Wederzijds. Regie: Rob Vriens. Spel: Willemijn van der Ree, Vanessa Beks. Vanaf 7 jaar. Gezien: 14/4, Tweetakt Festival Den Bosch. Nog te zien t/m 15/6. Inl.: (020) 6824854.