Intussen in Nederland

Het ongemak is groot. Een katholiek opgevoede dochter van een Argentijnse agrotechnocraat die zich heeft ingelaten met het moorddadige regime van generaal Videla lijkt niet onmiddellijk de gedroomde huwelijkskandidate voor de toekomstige Koning der Nederlanden. Een adellijk meisje Bentinck, een meisje Loudon, Van Limburg Stirum, De Bieberstein Rogalla Zawadsky – dat zou ongezien de harten kunnen doen smelten van traditioneel ingestelde, Oranjegezinde Nederlanders.

Maar nee, Máxima is dé vriendin van prins Willem-Alexander. Strikt formeel bezien valt er over deze relatie nog geen zinnig woord te wisselen. Het burgerrecht van een te respecteren persoonlijke levenssfeer geldt grosso modo ook voor koninklijke hoogheden.

Een koninklijk voorgenomen huwelijk, mocht het er ooit van komen, volgt in het ideale geval de koers van een viertraps-raket. Het minste is nog dat de aanstaande echtelieden het met elkaar eens moeten worden. Vervolgens dient koningin Beatrix, als hoofd van het Huis, haar zegen aan een huwelijk te geven. Daarna is het de beurt aan het kabinet om de ministeriële verantwoordelijkheid op zich te nemen, wat kan uitmonden in een wetsvoorstel tot parlementaire goedkeuring van de verbintenis. Pas in laatste instantie zou het volk – in casu: de volksvertegenwoordiging – het woord mogen nemen, wanneer een goedkeuringswet voor het koninklijke huwelijk wordt behandeld in de Staten-Generaal.

In het politieke circuit van Kamerfracties en partijen is deze formele lijn tot nu toe breed gedragen. Slechts de SP heeft zich steeds kritisch uitgelaten over Máxima's milieu. Onder leden van GroenLinks en de PvdA was alleen wat particulier gemor te horen.

Maatschappelijke discussie is intussen gevoed door de historicus Von der Dunk, die onlangs pleitte voor `wetenschappelijk onderzoek' naar de antecedenten van vader Jorge Zorreguieta. De Utrechtse emeritus-hoogleraar meende dat het ,,op de weg ligt van de Tweede Kamer' om hiervoor opdracht te verstrekken. De reacties op Von der Dunk in de Tweede Kamer waren scherp afwijzend. De historicus werd onder meer verweten geen groot kenner te zijn van het Nederlandse staatsrecht: niet het parlement maar de regering zou op termijn het initiatief moeten nemen voor een eventueel Zorreguieta-onderzoek.

De politieke prudentie heeft niet verhinderd dat er inmiddels inzake Máxima een reeks morele vragen en verwachtingen is opgedoken uit de kring van columnisten en andere `opinieleiders'. Geheel in lijn met de Nederlandse traditie van zondebesef en schuldbelijdenis wordt krachtig gesproken en geschreven over eisen die wel of niet aan de Argentijnse schoonfamilie mogen worden gesteld.

De eenvoudigste van alle vragen luidt of Máxima blaam treft voor daden die haar vader zou hebben begaan. Vrij algemeen wordt geoordeeld dat kinderen als regel nooit de zonden van hun ouders kunnen erven. In het verlengde hiervan ligt de vraag of Máxima openlijk afstand zou moeten nemen van het vroegere Argentijnse regime en van haar vader die hierin een weliswaar bescheiden maar toch actieve rol heeft gespeeld.

Het antwoord op deze laatste vraag is sterk afhankelijk van het gekozen perspectief. Wie uitgaat van de universele geldigheid van de rechten van de mens vindt voldoende grond om ex post een geheven vinger te verlangen tegen Videla c.s. In Nederland, een `gidsland' dat zich graag profileert als centrum van het internationale recht, zou een dergelijke symbolische uiting beslist op vruchtbare bodem vallen. Wie daarentegen plaats en tijd in de vergelijking betrekt (complexe Argentijnse verhoudingen, een kwart eeuw geleden bovendien), komt tot een deemoediger oordeel. De vraag is dan of Nederlanders roomser mogen zijn dan de paus. Vader Zorreguieta immers is in eigen land nooit subject van strafrechtelijk onderzoek geweest.

Slechts enkele politici (ex-ministers De Boer en d'Ancona) lijken alle mogelijke morele en politieke afwegingen al te hebben gemaakt. Zij stellen dat de ouders van Máxima op termijn geen prominente plek mogen innemen tijdens ceremonies en vieringen op een eventuele huwelijksdag.

Máxima Zorreguieta heeft een relatie met een Nederlandse man en krijgt het hele Nederlandse volk gratis bijgeleverd.