AARDBEVING IZMIT GEEFT GROTERE KANS OP BEVING BIJ ISTANBUL

Er is een grote kans dat de Turkse stad Istanbul binnen de komende dertig jaar wordt getroffen door een zware aardbeving. Dat is de waarschuwing die een groep van Turkse, Japanse en Amerikaanse onderzoekers deze week in Science laat horen. De onderzoekers hebben zich bij hun kansberekening gebaseerd op de kenmerken van de vele bevingen langs de Noord-Anatolische breuk: de 1500 kilometer lange breuklijn die van de Dardanellen tot in het oosten van Turkije loopt en de scheidslijn vormt tussen de aardschol waarop Turkije ligt en de veel uitgestrektere Euraziatische schol.

Door de westwaartse beweging van Turkije hopen zich langs deze breuklijn spanningen op die zich af en toe in de vorm van een beving ontladen. De beving van 17 augustus bij Izmit en die van 12 november bij Düzce waren de pijnlijke gevolgen hiervan. Deze bevingen waren echter slechts de meest recente van een serie van zeven zware aardbevingen die sinds 1939 langs de Noord-Anatolische breuk hebben plaatgevonden. Ten noordwesten van het vorig jaar getroffen gebied ligt Istanbul: een snel groeiende miljoenenstad die in de afgelopen 1500 jaar al twaalf maal door een aardbeving zwaar is beschadigd.

De onderzoekers hebben bij hun kansberekening gebruik gemaakt van het nieuwe concept van stress triggering: een beving op één punt verandert de spanning elders zodanig dat de kans op een beving daar groter of kleiner wordt. Zo vond de Izmit-beving plaats in een gebied waar de spanning sinds 1939 door bevingen elders was toegenomen, terwijl de Izmit-beving op zijn beurt de spanning in zowel oost- als westwaartse richting langs de breuk deed toenemen. Het eerste droeg waarschijnlijk bij tot het optreden van de beving bij Dücze, terwijl het tweede de kans op een beving dichter bij Istanbul heeft vergroot.

De onderzoekers hebben op grond van tweehonderd beschrijvingen eerst het gedrag van de Noord-Anatolische breuk in het gebied van de Zee van Marmara sinds 1500 in kaart gebracht. Vervolgens werden de spanningsveranderingen door stress triggering in rekening gebracht en werd gekeken waar de kans op een beving nu het grootst is. Er blijkt dan een kans van 62 procent te bestaan dat bij Istanbul binnen dertig jaar een beving van de kracht van Izmit en Dücze plaatsvindt. En er is een kans van 32 procent dat die klap al binnen tien jaar komt. De onderzoekers hopen dat hun analyses gebruikt zullen worden om – vooral door betere bouwvoorschriften – schade en slachtoffers zoveel mogelijk te voorkomen.