Opening

Als de premier van dit land ergens een tentoonstelling opent, rijst onvermijdelijk de gedachte: dat moet heel wat zijn. Wie kent niet de verhalen over de agenda van de premier? Altijd druk, nooit een gaatje, en in het weekend de beruchte, ontilbare loodgieterstassen vol rapporten.

Daarom ging ik deze week welgemoed naar de opening van de tentoonstelling `De nationalistische verleiding' in het Anne Frank Huis in Amsterdam. Dat beloofde wat. De premier zou haar openen met een toespraak. De genodigden kregen een hapje en een drankje, waarna het gewone voetvolk mocht toestromen.

Zo is het ook allemaal gegaan. De premier luisterde braaf naar de voorspelbare toespraakjes van anderen, voordat hij zich aan zijn eigen voorspelbaarheid kon overgeven. Hij liet zich als een aandachtig man door de tentoonstelling leiden. En hij dronk netjes zijn glaasje jus d'orange, dat door zijn publicitaire rechterhand Gerard van der Wulp attent werd overgenomen als hij de media te woord moest staan. Daarbij viel op dat de premier een nogal verlegen man is, die zich bij dit soort gelegenheden geen moment echt op zijn gemak lijkt te voelen. Hij lacht en beweegt net een tikkeltje te krampachtig.

In totaal zal de premier gedurende anderhalf uur op de tentoonstelling zijn geweest. Tel de reistijd erbij, en je komt aan een hele middag kostbare premiertijd.

Was het dat allemaal waard?

Tevoren had ik een medewerker van het Anne Frank Huis gevraagd waar de tentoonstelling precies was. Ze wees op een gesloten, roodwit geblokt gordijn. Er lag een kleine ruimte achter, héél klein voor zo'n gecompliceerd thema als het nationalisme. Het gaat op de andere verdiepingen zeker verder, vroeg ik nog in mijn naïviteit. Nee, dit was alles.

Pas nadat de premier het gordijn had verwijderd met die angst voor onhandigheid die hem op zulke momenten zo schattig maakt mochten de gasten hun nieuwsgierigheid volledig bevredigen. Daar waren ze razendsnel mee klaar. Er waren twee wandjes met wat filmschermen opgericht. Via telefoontjes kon je enig commentaar beluisteren. Het ene wandje bevatte even summiere als overbekende beelden en teksten over de opkomst van het nazisme. Het extreme nationalisme van o.a. Haider en Le Pen werd slechts even aangestipt. Het andere wandje toonde filmpjes met weinigzeggende interviews met buitenlanders over hun ervaringen met nationalisme.

Dat was het. Maar het Anne Frank Huis haalde er wél het NOS Journaal en een aantal kranten mee. Omdat de premier het had geopend. De volgende dag ben ik nog even teruggegaan. Had ik in de drukte toch iets gemist? Nee. Alleen moest ik nu tien gulden betalen, de volle entreeprijs voor het Anne Frank Huis. Voor de bezoekers die alleen de tentoonstelling willen bezoeken, bestaat geen apart tarief. Bij het Anne Frank Huis moeten ze oppassen voor de commerciële verleiding.