Hardnekkige verschillen in spreiding lintjes

Regionale en plaatselijke verschillen in de toekenning van koninklijke onderscheidingen zijn hardnekkig en consistent. In sommige gemeenten worden jaar in jaar uit per tienduizend inwoners twintig keer zo veel lintjes uitgereikt als in andere.

Dit blijkt uit een analyse die NRC Handelsblad heeft uitgevoerd op alle lintjesregens sinds de herziening van het decoratiestelsel in 1996. Bij deze herziening zijn uitdrukkelijk landelijk uniforme normen ingevoerd voor de toekenning van koninklijke onderscheidingen. De feitelijke geografische verdeling laat zien dat die wettelijke normen niet zijn opgewassen tegen soms zeer oude verschillen in regionale cultuur. Vooral bij de laagste onderscheiding – lid in de orde van Oranje-Nassau – zijn de plaatselijke verschillen extreem. In Brabant en Limburg bestaat een ware lintjescultuur, waardoor een gemeente als Nuenen, Gerwen en Nederwetten (23.000 inwoners) bij de onderzochte lintjesregens meer leden in de orde van Oranje-Nassau benoemde dan Rotterdam. Boven de grote rivieren springen vooral gemeenten met een sterk kerkelijke inslag eruit. Voorts blijkt dat in kleine gemeenten per tienduizend inwoners veel meer lintjes worden uitgedeeld dan in grote. In negatieve zin springen voormalige groeikernen als Almere, Spijkenisse, Hellevoetsluis, Capelle aan den IJssel en Purmerend eruit: daar wordt nauwelijks gedecoreerd.

Hogere onderscheidingen als commandeur en officier in de orde van Oranje-Nassau en commandeur in de orde van de Nederlandse Leeuw zijn heel anders verspreid. Meer dan zestig procent van deze lintjes is de afgelopen vijf Koninginnedagen gevallen in de universiteitssteden en de honderd rijkste gemeenten. In deze gemeenten woont nog geen dertig procent van de bevolking.

Ter gelegenheid van Koninginnedag zijn dit jaar ruim 2.200 onderscheidingen toegekend, een record sinds de invoering van het nieuwe stelsel.

LINTJESREGEN: pagina 10

De meest geruchtmakende benoeming is dit jaar die van Euro-ambtenaar Paul van Buitenen, die door de Europese Commissie was bestraft omdat hij informatie over financiële wantoestanden bij de commissie naar buiten had gebracht. Schrijver Remco Campert heeft laten weten de hem toebedachte onderscheiding niet te accepteren. Andere bekende Nederlanders die worden gedecoreerd zijn Pierre Kartner (Vader Abraham), Koos Alberts, het zangduo Elly en Rikkert, popzanger Frank Boeijen, de leden van het Rosenbergtrio, de schrijfster Yvonne Keuls, de schrijvers Rudy Kousbroek en Kader Abdolah, alsmede televisiepresentator Hans van Willigenburg. Opmerkelijk is ook de onderscheiding voor Kees Schouhamer Immink, voormalig medewerker van het Philips Natlab die onder meer een belangrijke bijdrage leverde aan de ontwikkeling van de compact disc.

Een van de drie nieuwe commandeurs in de orde van Oranje-Nassau, in zijn geval `met de zwaarden', de hoogste onderscheiding van deze lintjesregen, is de Italiaanse Chef Defensiestaf, generaal Mario Arpino. De Grave reikte de onderscheiding zelf uit en prees Arpino daarbij voor zijn hulp aan de Nederlandse eenheden in Italië tijdens de Navo-acties boven het voormalige Joegoslavië. Arpino's inzet heeft ervoor gezorgd dat de Nederlandse detachementen die vanuit Italië deelnamen aan de acties hun taken op een goede manier konden vervullen, zei De Grave. Arpino bekleedt zijn huidige functie sinds voorjaar 1999. Daarvoor was hij commandant van de Italiaanse luchtmacht.