Gijzelingen tonen: nog geen vrede op Mindanao

Twee gijzelingen zijn gaande in het islamitische zuiden van de Filippijnen. Manila tracht op dit moment een ervan met geweld te beëindigen.

In september 1996 legde de vroegere universiteitsdocent en islamitische rebellenleider Nur Misuari de wapens neer en sloot hij namens het Moro Nationaal Bevrijdingsfront (MNLF) een vredesakkoord met de Filippijnse regering. De 59-jarige Misuari werd benoemd tot gouverneur van de `autonome regio' op Mindanao – het overwegend door moslims bewoonde zuidelijke eiland van de verder rooms-katholieke Filippijnen. Op dit moment is Misuari de man die namens de regering in Manila de gijzeling moet oplossen van tien buitenlandse toeristen en elf personeelsleden. Zij werden afgelopen zondag ontvoerd van het Maleisische vakantie-eiland Sipadan.

Dat de vroegere rebellenleider nu zelf als bemiddelaar in touw is, onderstreept dat het in 1996 gesloten vredesakkoord voor Mindanao weliswaar een historisch akkoord was – de opstand van moslim-separatisten had sinds de jaren zeventig aan meer dan 120.000 mensen het leven gekost – maar nog geen vrede heeft gegarandeerd. Een afsplitsing van het MNLF, het Moro Islamitisch Bevrijdingsfront (MILF), wilde zich vier jaar geleden niet achter de overeenkomst stellen en de daarin vastgelegde afspraken over een overgangsbestuur voor Mindanao. Het MILF zette zijn ondergrondse strijd voor een onafhankelijk, islamitisch Mindanao gewoon voort. Vorig jaar nog liet de organisatie van zich spreken door in de buurt van de havenstad Cotabato 500 schoolkinderen en 70 onderwijzers in gijzeling te nemen. Die affaire liep zonder bloedvergieten af.

De ontvoering van de toeristen van het eiland Sipadan, is niet het werk van het MILF, maar vermoedelijk van een derde, weliswaar kleine maar fanatieke loot aan de stam van het islamitisch separatisme in het zuiden van de Filippijnen. Het gaat om een extremistische groep die zich Abu Sayyaf noemt, en die haar basis heeft op het eiland Basilan. Abu Sayyaf, waarvan wordt gesuggereerd dat ze banden heeft met de financier van internationaal terrorisme Bin Laden, zou de ontvoerde toeristen en personeelsleden thans vasthouden op het eilandje Jolo. Tegelijkertijd houdt Abu Sayyaf al meer dan een maand 27 Filippino's, in meerderheid schoolkinderen, vast op een berg op Basilin. Regeringstroepen hebben vanochtend de aanval geopend op de grotten waarin de rebellen hun gijzelaars zouden hebben ondergebracht.

De jongste acties van Abu Sayyaf, die al eerder werd beschuldigd van geweld tegen christenen op Basilin, komen op een precair moment. Juist volgende week begint de Filippijnse president Joseph Estrada – eerder uitgestelde – vredesbesprekingen met het MILF, dat een jaar geleden al een staakt-het-vuren afkondigde. Het is nog volsterkt onduidelijk of het MILF zich ditmaal wel laat binden aan een vredesproces. Maar, zeggen analisten, de acties van Abu Sayyaf zullen zeker invloed hebben op de besprekingen, alleen al omdat het MILF zich gesterkt zal voelen de regering onder druk te zetten.

President Estrada, die sinds zijn aantreden twee jaar geleden nauwelijks daadkracht heeft getoond, kan een succes goed gebruiken. En ook de buurlanden Maleisië en Indonesië, die met soortgelijke problemen worstelen, zullen het op prijs stellen als Estrada erin slaagt de opstandelingen te pacificeren.