`Tsjernobyl' herdacht met beloften en protest

In de Oekraïne, Wit-Rusland en Rusland is gisteren de kernramp van Tsjernobyl op 26 april 1986 herdacht. In de Wit-Russische hoofdstad Minsk werd de herdenking gecombineerd met een demonstratie tegen het regime van president Aleksandr Loekasjenko.

In Kiev beloofde de Oekraïense president Leonid Koetsjma – opnieuw – de enige nog werkende kernreactor van Tsjernobyl te sluiten, maar alleen als het Westen de bouw van vervangende kerncentrales financiert. Kiev stelt de energie van Tsjernobyl niet te kunnen missen. Voor de bouw van twee vervangende kerncentrales wil het 2,3 miljard dollar.

De ramp van Tsjernobyl, de grootste in de geschiedenis van het vreedzaam gebruik van kernenergie, heeft rond vierduizend mensen het leven gekost: brandweerlieden en zogenoemde `liquidators' die werden ingezet bij blus- en evacuatiewerk, dorpelingen uit de omgeving en Oekraïeners, Russen en Wit-Russen elders. Alleen al 3,4 miljoen (van de 50 miljoen) Oekraïeners hebben schadelijke gevolgen voor hun gezondheid ondervonden en dat aantal kan nog stijgen. Na de ramp werd de uitgebrande reactor in beton ingepakt; er komt echter nog steeds radioactiviteit vrij. Een van de vier reactoren is nog in gebruik.

In de drie landen werden gisteren requiemdiensten en andere herdenkingen gehouden. In Minsk gingen 20.000 aanhangers van de oppositie tegen Loekasjenko de straat op om de herdenking te combineren met een protest tegen zijn bewind. Sprekers stelden dat `Tsjernobyl en de dictatuur de twee grote problemen van Wit-Rusland' zijn en verweten Loekasjenko dat hij de financiële hulp aan slachtoffers van Tsjernobyl tot éénzevende van het oorspronkelijke bedrag heeft teruggebracht. In 1986 werd een kwart van het grondgebied van Wit-Rusland radioactief besmet.

De president zelf verweet de oppositie `Tsjernobyl' te misbruiken voor eigen politieke doeleinden en zich door het Westen te laten betalen. ,,Ze zullen hier vandaag na een hapje en een behoorlijk drankje en na het ontvangen van buitenlandse hulp langs komen zetten'', zei hij voor de betoging.