Gemor over opties

Aandeelhouders van Reed Elsevier morren over de miljoenenpremies die de uitgever zijn topmanagement in 2002 wil toekennen. Veertig directeuren en bestuurders krijgen, op basis van hun prestaties, een premie in de vorm van opties ter grootte van tien tot dertig keer hun jaarsalaris.

,,Ik realiseer mij dat dit naar Nederlandse maatstaven misschien een wat royaal optieplan is'', zei president-commissaris Morris Tabaksblat toen hij gisteren op de jaarlijkse aandeelhoudersvergadering van Elsevier toestemming vroeg om 345 miljoen euro (759 miljoen gulden) uit te trekken voor een optieregeling voor veertig topmanagers van het concern, ,,maar in de Verenigde Staten is dit heel gebruikelijk en in Engeland komt het ook steeds vaker voor''.

De raad van bestuur en de directeuren van de verschillende dochterbedrijven van Reed Elsevier in Europa en de VS krijgen de opties op 31 december 2002 toegekend als de beurskoers van zowel Reed (in Londen) als Elsevier (in Amsterdam) in 2000, 2001 en 2002 ten minste 20 procent gestegen is. Daarnaast moeten ze voldoen aan individuele prestatienormen voor de bedrijfsonderdelen waar ze leiding aan geven. Als ze de norm in 2002 nog niet gehaald hebben, krijgen ze een herkansing in de jaren daarna. De optierechten vervallen pas als de bestuurders op 31 december 2005 nog niet aan de eisen voldoen. ,,Het is dus alles of niets'', aldus Tabaksblat.

De opties gelden als een eenmalige, extra beloning, die bovenop de gebruikelijke jaarlijkse bonussen en opties komt. Een uit Elsevier-commissarissen bestaand beloningscomité bepaalt op voordracht van bestuursvoorzitter Crispin Davis, die gisteren in tegenstelling tot vorig jaar wel op de aandeelhoudersvergadering was, wie voor de optieregeling in aanmerking komen. Voor de betrokken bestuurders geldt dat ze, als ze aan de prestatienormen voldoen, minimaal tien keer hun jaarsalaris krijgen en maximaal vijfentwintig keer. Een enkeling krijgt dertig keer zijn jaarsalaris.

Als uitgangspunt voor het bepalen van de gerealiseerde koersstijging in 2002 hanteert de uitgever de beurskoers op 15 maart van dit jaar. Die datum valt kort na de forse koersval die het aandeel Elsevier op de Amsterdamse effectenbeurs maakte nadat het concern rapporteerde dat het in 1999 in de rode cijfers was beland en dat de resultaten de komende jaren lager zullen uitvallen door hoge investeringen in internet. Het aandeel Elsevier noteerde op 15 maart 9,56 euro, ruim vijf euro lager dan de koers voordat het slechte nieuws bekend werd. Om voor hun miljoenenbeloning in aanmerking te komen, hoeven de topmanagers de koers dus alleen maar iets boven het oude niveau uit te tillen. Ze krijgen daar vijf jaar de tijd voor.

P. van den Berg, die een aantal pensioenfondsen waaronder PGGM en ABP vertegenwoordigt, zei gisteren de koers van 15 maart ,,een veel te comfortabel startpunt'' te vinden. De vertegenwoordigster van de Vereniging van Effectenbezitters onderschrijft die opvatting. ,,De beurskoers op dat moment is geen goede basis, die is zo laag dat die normen gemakkelijk te halen zijn.''

Beide vinden de beloning van 345 miljoen euro bovendien veel te hoog. ,,De Elsevier-top wordt gezien de slechte resultaten toch al rijkelijk beloond'', aldus de VEB-woordvoerster. Tabaksblat voerde daarop aan dat het huidige management niet voor die resultaten verantwoordelijk is. De hele raad van bestuur is in 1999, met medeneming van 5,3 miljoen euro aan vertrekpremies, vervangen. ,,Dit management heeft niets te maken met de prestaties van hun voorgangers'', aldus Tabaksblat.

De miljoenenpremies zijn volgens hem nodig om topmanagers van een hoog niveau aan te kunnen trekken. ,,We hebben veel goede mensen zien vertrekken het afgelopen jaar. Om ons management te kunnen behouden en om nieuwe mensen aan te kunnen trekken, moeten we hun een hoge beloning in het vooruitzicht stellen.'' Reed Elsevier moet daarbij, met name in de VS, concurreren met internetbedrijven, waar zo'n optiepakket heel gebruikelijk is. ,,De beloning die wij voorstellen is absoluut marktconform.''

Een ander punt van kritiek van de aandeelhouders was de verlaging van het dividend met een derde. Daardoor komt 185 miljoen euro vrij die Davis wil investeren in internetproducten. Dit bedrag maakt deel uit van een totaalbedrag van 12,1 miljard euro dat Davis in drie jaar in internet wil investeren met als doel in 2002 een kwart van de omzet uit internetproducten te halen en in dat jaar een winstgroei van meer dan tien procent te laten zien.

De vertegenwoordiger van de pensioenfondsen noemt de dividendverlaging die Davis daarvoor wil gebruiken een ,,eenzijdige afwenteling van de kapitaalbehoefte op de aandeelhouders''. Hij refereerde aan de forse aderlating die de aandeelhouders door de koersval van het aandeel Elsevier toch al hebben moeten ondergaan. ,,U had ook best vreemd vermogen kunnen aantrekken om aan die 185 miljoen te komen. De financieringsmethode die u nu kiest is veel te eenzijdig.''

Behalve de aandeelhouders van Elsevier, die gisteren bijeenkwamen, moesten ook die van Reed zich over het optieplan uitspreken. Zij keurden het vanmorge goed. Formeel geldt de verplichting om te stemmen over zo'n beloningsregeling alleen voor de Britse aandeelhouders van het uitgeversconcern, maar Tabaksblat zei het ,,gepast'' te vinden om ook de Nederlandse bezitters van Elsevier-stukken om hun mening te vragen. ,,Hulde daarvoor'', aldus de vertegenwoordigster van de VEB gisteren, ,,maar dat is dan ook het enige positieve dat ik over dit optieplan kan zeggen.'' Ondanks de kritiek van een deel van de aanwezige aandeelhouders, keurde de meerderheid het optieplan overigens goed.