Enthousiasme over aankoop Tiepolo

Kunsthistorici zijn enthousiast over de plannen van het Rijksmuseum om een duur schilderij van Tiepolo aan te kopen. Maar het zal niet meevallen om de benodigde 24 miljoen gulden te vinden.

,,Fantastisch als het doorgaat'', vindt Bernard Aikema, hoogleraar kunstgeschiedenis in Nijmegen en Leuven en Tiepolo-kenner. Gisteren maakte deze krant bekend dat het Rijksmuseum in Amsterdam onderhandelt over de aankoop van een schilderij van de 18de-eeuwse Venetiaanse schilder Giambattista Tiepolo, getiteld `Madonna del Rosario'. Kosten: 24 miljoen gulden.

Aikema spreekt van een `belangrijk en interessant werk' binnen het oeuvre van Tiepolo. Aikema: ,,Het gaat om de minst bestudeerde Tiepolo, waarschijnlijk omdat het zich lange tijd in een privé-collectie in Zuid-Afrika bevond en kunsthistorici daar niet komen. Het is intrigerend omdat het wel is gedateerd – 1735 – maar we de oorsprong niet kennen. Het is een altaarstuk, maar we weten niet voor welke kerk het is gemaakt. Dat is heel uitzonderlijk. Ik heb een hypothese over wat er met het schilderij is gebeurd, maar die wil ik nu nog niet prijsgeven.''

Financiering van de aankoop is alleen mogelijk met hulp van externe fondsen. Dat het gaat om een buitenlands werk is geen probleem, zo blijkt uit een rondvraag. Belangrijker is dat het Rijksmuseum kan aantonen dat de aankoop past binnen de huidige collectie, die voornamelijk op Nederland is gericht. J.M. Boll, voorzitter van de Vereniging Rembrandt en het Nationaal Fonds Kunstbezit: ,,Directeur Ronald de Leeuw zal met een heel goede motivatie moeten komen, maar dat is hem wel toevertrouwd.''

Het Nationaal Fonds Kunstbezit beschikt na de aankoop van Mondriaans `Victory Boogie Woogie' nog over 30 miljoen gulden. Voorwaarde bij aankoop is dat het betreffende kunstwerk van `evident en eminent belang voor Nederland' moet zijn. Omdat aankopen van het fonds in bezit blijven van de staat, moet staatssecretaris Van der Ploeg toestemming geven. Voor de Tiepolo is nog geen aanvraag ingediend.

De beoogde aankoop van de Madonna van Tiepolo is het startpunt voor een meer op internationale schilderkunst gericht verzamelbeleid van het Rijksmuseum. Italiaanse schilderkunst was tot in de jaren zestig prominent aanwezig in het museum, maar verdween daarna naar de depots om plaats te maken voor met name de Nederlandse 17de eeuw.

Henk van Veen, hoogleraar kunstgeschiedenis in Groningen: ,,Recent lag de nadruk teveel op de Gouden Eeuw, een beetje `eigen kunst eerst', maar dat is niet zo interessant meer. Het zou heel goed zijn om de verwaterde link met Italië weer op te pakken. Het past in de Nederlandse traditie, er is hier altijd veel belangstelling geweest voor de Italiaanse schilderkunst.''

De Leeuws voorganger Henk van Os miste naar eigen zeggen een goed concept om buitenlandse scholen te presenteren, hij heeft zich vooral gericht op het corrigeren van de Hollandse canon. Volgens Van Os is het geen probleem dat het Rijksmuseum zich wil gaan profileren als internationaal museum, maar alles hangt af van de wijze waarop de buitenlandse schilderijen binnen de complete collectie worden gepresenteerd.

Kunsthistoricus Aikema: ,,Het zou geen eenmalige aankoop moeten zijn. De overige Italiaanse schilderijen van het Rijksmuseum bieden geen vanzelfsprekende context, er zal meer moeten worden aangekocht. Anders bestaat het gevaar dat de Tiepolo een eenling blijft.''