Het lynch-huis

Het voornaamste verschil tussen de Duitse en de Nederlandse versie van Big Brother, is dat de Duitse kandidaten veel zelfverzekerder lijken, meer persoonlijkheden zijn. En dat die Duitse kandidaten hun kritiek op de wedstrijdleiding, en op de grondgedachte van deze manipulatie van groepsprocessen veel duidelijker naar voren brengen – min of meer naar analogie van de in de Duitse samenleving opgekomen kritiek op de `meest gemediatiseerde gevangenis van Duitsland', die ook veel uitgesprokener en algemener is dan in het Nederlandse geval.

Maar het resultaat van dit alles is hetzelfde als in Nederland. Big Brother lijkt in eerste aanleg misschien een interessant experiment met het in beeld brengen van het werkelijke leven. Maar het is een oefening in manipulatie, waarbij de wedstrijdleiding probeert om gedrag te induceren dat aanslaat bij zo groot mogelijke groepen kijkers. Die komen ook – Big Brother is in Duitsland inmiddels een groot publiekssucces.

Maar met de grote getallen komt ook een publiek opzetten dat in het geheel geen sociologische belangstelling meer heeft. Een volksgericht is het, waarbij honderden mensen zich geroepen voelen om in de buurt van het Big Brother-huis, nabij Keulen, de deelneemsters met spreekkoren voor `hoer' uit te maken, midden in de nacht. Ook uit de uitslag van de stemmingen per betaaltelefoon – waarbij bepaald wordt wie er uit moet – spreekt het lynch-karakter van de onderneming: wie persoonlijkheid aan de dag legt, wordt weggestemd.

Voor de wedstrijdleiding is dit stemgedrag een probleem, want iedere keer als er in het BB-huis iets gebeurt, maakt het kijkerspubliek daar resoluut een einde aan. Het beste voorbeeld was Zlatko, de deelnemer uit Macedonië die zich in Duitsland in enkele weken tot een cultfiguur ontwikkelde, door zijn oerdomme opmerkingen en zijn hartgrondig beleden afkeer van politiek. De publiekslieveling was hij, en dus werd hij weggestemd. RTL2, dat Big Brother in Duitsland uitzendt, probeert deze sof nog iets te beperken door Zlatko ijlings een eigen talkshow te geven, die Zlatko's Welt zou moeten heten.

Zondagavond j.l. herhaalde zich de fundamentele antithese tussen het volksgericht en de wedstrijdleiding. In het huis had zich een romance ontwikkeld, tussen de wat verlopen playboy Alexander en de aankomende actrice Kerstin. Kerstin mocht eruit – weg romantische verhaallijn. Een andere genomineerde, Manuela, ging mee, uit solidariteit.

Het in Nederland niet vertoonde was dat beide vertrekkende kandidaten, eenmaal in de studio aangeland, geen geheim maakten van hun grote opluchting. De brave presentator hield de gesprekken kort, niet zeker of zoveel sarcasme in de uitzending wel getolereerd kon worden. De dames, zo bleek, hadden het wel gezien, midden in de nacht stemmen te horen die hen voor hoer uitmaakten. En ze hadden groot bezwaar tegen een nieuwe kandidate, Sabrina, die onlangs het huis werd ingestuurd om een van de mannelijke kandidaten te verleiden.

Een zeer bedenkelijk programma, Big Brother. Maar eerlijk is eerlijk: er is veel aan te zien.

Big Brother, Duitse versie, is elke avond behalve zaterdag te zien op RTL 2, analoog en digitaal via de Astra's op 19,2 graden oost.

Vragen over satellietontvangst? Op de website van NRC Handelsblad staat een lijst met meest gestelde vragen over dit onderwerp (www.nrc.nl/W2/Lab/Mediarubrieken/tvplus.html)