Extase in een noordelijk licht

Onder de titel MidsummerNightDreams brengt Introdans een nieuwe programmaserie uit van Scandinavische choreografen waarin de noordelijke zonnewende een centrale rol speelt. Het daglicht, lange periodes zo schaars, is dan vierentwintig uur per etmaal aanwezig en moet optimaal benut worden. Dat gaat gepaard met een abnormale energie en emotie: er ontstaan dromen, gektes en extasen, men leeft in een mengeling van werkelijkheid en onwerkelijkheid. De drie noordelijke balletten vertonen dan ook zowel uiterst beheerste vormen als bijna extatische uitbarstingen van energie en emotie.

Uit het repertoire van Tero Saarinen, de Finse danser en directeur van het gezelschap Toothpick, koos Introdans het in 1996 gemaakte Westward Ho!. Een helder, sober werk voor drie mannen, die binnen hun gezamenlijke, strikt geordende zeemansleven vlagen van rebellerende eigenzinnigheid tonen. Dit uit zich in driftige solofragmenten die in bewegingsidioom afwijken van de strakke stijl van de groepsdelen. Er zit een beklemmende ernst en onherroepelijkheid in het leven en de relaties van de mannen. Het licht, dat gedurende de 25 minuten in intensiteit toe- en weer afneemt, overwint hier de duisternis nooit. Geen overrompelend werk, wel goed van constructie, eigen van stijl en sterk gedanst door Vincent Colomes, Yuri Huyg en Danilo Mazzotta.

Intrigerender was de Zweedse choreograaf Jen Östberg van het Cullberg Ballet met zijn Phrygische Tänze, twee jaar geleden geschreven voor het Bayerische Staatsballet in München. Uitgangspunt zijn de ceremoniële en hoffelijke gedragsregels uit de Renaissance, zo tegenstrijdig aan de felle emoties waaraan een mens soms ten prooi valt. Östberg heeft een suggestieve vorm gevonden om dat gegeven in dans te vertalen. De elegante, sierlijke maar strenge passen en houdingen laten al iets zien van wat daarachter broeit aan lusten en fantasieën. En wanneer de gestyleerde keurslijven en rokken uitgaan, komt er een bonte variatie aan emoties tevoorschijn. Soms wreed, maar ook van een kinderlijke naïviteit en humor, bijvoorbeeld in mooie, folkloristisch getinte frasen. Een aantrekkelijk, evenwichtig werk, effectief in kostumering en toneelbeeld, en uitstekend passend bij de persoonlijkheid en capaciteiten van de uitvoerenden, waaronder Geraldine Victoir en Vladimir True extra opvallen.

Speciaal voor Introdans gemaakt is Uni, a summer night's dream van Yorma Uotinen, choreograaf en artistiek leider van het Finse Nationale Ballet, die al verschillende van zijn werken bij Introdans instudeerde. Uni is vooral een sfeerballet, het heeft geen duidelijk centraal gegeven. De twaalf dansers verschijnen en verdwijnen in een door mooie belichting steeds wisselende ruimte, met veelal vertraagde bewegingen, afgewisseld met wat meer dynamische fragmenten zoals een Indiaas getint onderdeel. Er vormen zich paren die nauwelijks een relatie met elkaar tonen en als wolken door de ruimte drijven, geleid door onbekende krachten. De overheersende stemming is melancholisch en gelaten; het dansmateriaal heeft een sterk repeterend karakter. Het is een fraai gedanst voortkabbelen, maar als die beelden steeds meer aan zeggingskracht verliezen en je gedachten regelmatig afdwalen, is er toch iets mis. De lengte bijvoorbeeld.

Voorstelling: MidsummerNightDreams door Introdans. Nieuwe werken: Westward Ho!; choreografie en kostuums: Tero Saarinen; muziek: Gavin Bryars/Moondog. Phrygische Tänze; choreografie en decor: Jens Östberg; muziek: William Brunson. Uni, a summer night's dream; choreografie: Jorma Uotinen; muziek: Kimmo Pohjonen. Gezien: 31/3, Schouwburg, Arnhem. Tournee t/m 3 mei. Inl. (026) 351 21 11.