Allemaal digitaal

EEN COMPUTER voor iedereen met steun van de staat. Van twee kanten is dit idee afgelopen week naar voren gebracht. Eerst lanceerde D66-leider Thom de Graaf op een bijenkomst van zijn partij over de nieuwe economie een plan voor belastingaftrek van tweeduizend gulden bij particuliere aanschaf van computers. Hij werd op zijn wenken bediend want een dag later lieten de immer creatieve minister Vermeend (sinds kort: Sociale Zaken) en zijn ambitieuze opvolger als staatssecretaris voor belastingen, Bos, weten dat ze werken aan een fiscale regeling om iedereen tot 5.500 gulden belastingaftrek te geven bij de aanschaf van computerapparatuur. De Nederlandse politiek, zo lijkt het, gaat plotseling massaal digitaal.

De geraamde kosten van het plan Vermeend/Bos zijn anderhalfmiljard gulden. Is dat verstandig besteed geld en heeft het zin dat de overheid zich opwerpt als de promotor van computeraanschaf? Helpt het, met andere woorden, de Nederlandse bevolking op weg naar de interneteconomie? Dat is zeer de vraag. Op de D66-bijeenkomst werd het plannetje van De Graaf weggewuifd door partijgenoot Hans Wijers. Overheden, betoogde de oud-minister van Economische Zaken, moeten zich vooral níet bemoeien met dit soort dingen. De kans is groot dat de aanschaf van achterhaalde technologie wordt bevorderd en dat de aansluiting bij nieuwe ontwikkelingen er eerder door geremd dan bevorderd wordt. Kortom: weggegooid geld en niet doen.

VERMEEND IS verslingerd aan fiscaal hobbyisme en kennelijk heeft hij zijn opvolger Bos hiervoor gewonnen. Zo is er in de nieuwe belastingwet, die vereenvoudiging beoogt, ook een krankzinnige aftrekregeling voor woon-werk fietsverkeer geslopen omdat Vermeend zo graag naar zijn werk fietst. In het geval van de voorgestelde computeraftrek wordt aangedrongen op `zinnig' gebruik. Maar voor de ene gebruiker is het zinnig om elektronische encyclopedieën op het internet te raadplegen of de administratie van de hobbyclub te doen, voor een ander om pornosites te bekijken. En wat te denken van het gemengde gebruik: voor werk, hobby én ontspanning?

Achter het computerplan voor alleman gaat een politieke denkfout schuil. Namelijk dat de overheid een actieve rol zou moeten spelen bij de bevordering van de interneteconomie. Dat is om twee redenen een vergissing. Ten eerste is de overheid hiermee rijkelijk laat: personal computers bestaan al sinds begin jaren tachtig. De prijs van pc's is inmiddels fors gedaald en pc's zijn voor vrijwel iedere beurs bereikbaar geworden. Degene die nu nog geen computer heeft aangeschaft, wil er hoogstwaarschijnlijk geen hebben.

Ten tweede is het belangrijkste kenmerk van de `nieuwe economie', gebaseerd als zij is op de informatie- en communicatietechnologie, dat deze volledig `markt-gedreven'is: niet de planeconomie van de overheid, maar de innovatiedrang van de markt stuurt de ontwikkelingen. Het beste wat de overheid kan doen is niet in de weg staan van dit enthousiasme en ruimte maken voor de creativiteit van startende ondernemers. Voor kostbaar hobbyisme van een paar bewindslieden is in de nieuwe economie geen plaats.