Toneelstukje

In de week dat Ruud van Nistelrooij voor vijfenzestig miljoen gulden naar Manchester werd getransfereerd, zorgde Hans Westerhof voor het andere uiterste: een toneelstukje uit Haren, bij Groningen. Om maar te zeggen dat voetbal alles te bieden heeft wat de mens mag verzinnen.

Vijf minuten voor rust ging de interim-coach van Ajax helemaal uit zijn bol. Den Bosch leidde met 1-0. De heren Van Halst, Chivu, Winter, Grim en Arveladze hadden zichzelf een stakingsplicht opgelegd – ze weigerden de bal te raken.

Na veertig minuten was het geduld van de trainer op. Hij sloeg de bal uit de hand van een speler die geeuwend een inworp wilde nemen, stuurde zeven wisselspelers van de bank om zich warm te lopen en begaf zich stampvoetend tot diep in het veld. De zelfontploffing leek nabij.

De persoonsvervaging was radicaal: Hans Westerhof, sinds jaar en dag een moderne heilige met een onweerstaanbaar talent voor ingetogenheid, stond daar ineens als een flipperkast te ijlen. Ten prooi aan de hormonen der razernij dreigde hij uit zijn geordende organen te springen. De hele vertoning had iets Charly Chaplin-achtigs, zij het in de hoekige versie van poldermotoriek. Armen en benen die in de dunne lucht probeerden te bijten, niet met Latijnse souplesse, maar met de furie van hooivorken. Hark en riek vochten mee.

Wellicht is het hoofd van Hans Westerhof te klein voor woede. En: de rossige snor maakt deze goede mens martialer dan hij is. Bij dit archetype van Hollandse klei breekt de liefde uiteindelijk uit het harnas en dus kon ik hem maar moeilijk geloven in zijn stilettodans, daar aan de zijlijn in Den Bosch. De Ajax-coach is gemaakt om te strelen en te fluisteren, niet om te slaan en te brullen. Zelfs in uiterste staat van opwinding blijft het potloodje achter het oor meedansen. Hans zal zijn leven lang een loketbediende zijn op noppen. Daar is niets mis mee: zijn charme ontstaat uit anonimiteit en uniformisering – altijd alter ego van de gewone mens, nu dan in trainersplunje. Nooit zonder de genade van de zachtheid van gemoed. In gedachten koester ik Hans Westerhof als een van de weinige mensen die slechts 's avonds mogen komen.

Dat hij, met zijn fragiele inborst, zich al zo lang staande houdt in de emotionele terreur van het voetbal is het beste bewijs van zijn vakmanschap. Westerhof gaat mooie jaren tegemoet met Willem II. Waar de mensen ook zacht en onderdanig zijn. Waar een beetje geluk al mooi is. Waar de mamons van de Champions League de tanden stuk bijten op het primaat van gezelligheid. Westerhof is een provinciale numero uno. Destijds, in Groningen, slaagde hij erin sterspits Djurovski in zijn grilligste capriolen te bedwingen. Toen hij dacht dat hem dat met Romario bij PSV ook zou lukken, ging het mis.

Na de dramatische wanprestatie van Ajax tegen Den Bosch zei de alweer ijlings in devotiestand teruggekeerde coach: ,,Ik heb de vonk blijkbaar ook niet kunnen overbrengen.'' Nee Hans, had je dan anders verwacht? Het gezag van voetbalcoaches is fictie. Vedetten van het slag Rivaldo en Figo spelen naar hun instinct, naar hun humeur en naar de logica van het moment, niet naar de woorden van Louis van Gaal. De verwende pseudo-vedetten van Ajax spelen naar de intieme verachting voor succes. Zolang ze goed betaald worden, welteverstaan. Jan Wouters kon de dwaze pretenties van de Arveladze's en de Witschges niet breken, wat wil je dan in godsnaam van een tussenpaus?

Tussen de sociale flair van Hans Westerhof en de arrogantie van het Ajax-concern ligt de waterscheiding. Blijft de vraag waarom deze nuchtere Hollander de weerbarstige melodie van Ajax achterna heeft gehold. Een verlate wereldse tic? Revanche op een agrarische jeugd? Een gebroken zelfbeeld door amoureuze perikelen? Of gewoon ijdeltuiterij van een man in midlife-crisis? In ieder geval was Ajax nou net de meest verkeerde keuze die Hans Westerhof kon maken. Ik vrees voor Co Adriaanse hetzelfde.

Zou mevrouw Westerhof al bekomen zijn van de uitbarsting van haar man? Of moet zij na die spastische gekte in Den Bosch in therapie? Als vrouwenvriend wil ik dit toch even kwijt: vrees niet, Angèle! Hans is niet zo motorisch gestoord als u meende te zien op die tv-beelden uit het Brabantse land. De koude lava die wij, op die droevige avond, uit zijn ogen zagen stromen, was een theatrale opvlieger. Als u goed kijkt, zal u merken dat Hans nog steeds niet het verschil ziet tussen de binnen- en buitenkant van zijn sokken. En dat potloodje achter het oor rust en ronkt onverminderd in de diepste vrede.