Reacties op de anonieme vader

Mag een spermadonor anoniem blijven? Een donor moet anoniem blijven, zei moeder Betty de Vries vorige week in de eerste aflevering van Ouder & Kind. Het biologische ouderschap is minder belangrijk dan het stiefouderschap. Zij verkoos een anonieme spermadonor als verwekker van haar dochter. ,,Als je iets niet hebt, kun je het ook niet missen.''

Eind vorig jaar bepaalde het kabinet dat spermadonoren voorlopig nog anoniem mogen zijn. Kinderen die met behulp van kunstmatige inseminatie zijn verwekt hebben weliswaar het recht te weten wie hun biologische vader is, maar als de anonimiteit wordt opgeheven, wordt het aantal spermadonoren te klein om in de behoefte te voorzien.

Het standpunt van Betty de Vries leidde tot verontwaardigde reacties. Ieder mens heeft het recht om zijn genetische herkomst te achterhalen, schrijft J.E. van Gelein Vitringa uit Amsterdam. ,,Bij anoniem donorschap eist de moeder dat recht op en daar ben ik fel op tegen.''

,,Respect is het minste wat je een kind kunt geven'', schrijft Dorothee Keverkamp uit Amsterdam. ,,Het respect dat je kind wel eens anders zou kunnen zijn dan jij en ook andere behoeftes en verlangens heeft. `Wat je niet hebt, mis je niet', vind ik in dit geval zeer kortzichtig gedacht.'' Ze vindt het een egoïstische daad om je kind de mogelijkheid te ontzeggen zijn vader te leren kennen. ,,Deze beslissing lijkt voort te komen uit angst. Angst dat de vader een actieve rol in de opvoeding zal willen spelen.''

Volgens de voorzitter van Stichting Dwaze vaders, Arthur Ross, zijn ook onbekende ouders eigendom van de kinderen, al zijn kinderen nooit het eigendom van de ouders. ,,Het genetisch belang van beide ouders voor het karakter en de persoon van het kind veegt De Vries van tafel. Ze ontneemt haar kinderen beide ouders en reduceert hen tot levende knuffels. Dat is een vorm van misbruik.''

A.E. Boom uit Groningen schrijft: ,,Het verhaal van Betty de Vries is een verhaal van iemand die als ongewenst kind ter wereld is gekomen. Deze situatie moet wel een stempel op haar leven hebben gedrukt. Je kunt niet van te voren weten met welke mate van verlangen een kind naar de identiteit van zijn vader op zoek zal gaan.''

Kate Simms schreef een boek over de kinderen van onbekende Canadese militairen. ,,Voor velen van hen bleek het vinden van hun natuurlijke vader van wezenlijk belang om in het leven vaste grond onder de voeten te krijgen.''

Veel respondenten hebben zelf te maken gehad met donorschap. Soms op een nare manier. Zoals de 53-jarige Joop van Steen, kind van een verkrachte moeder. Of zoals Wieneke Wernink. ,,Zelf heb ik een traject van tien jaar achter de rug, op zoek naar die vader. Uiteindelijk ben ik afgewezen. Ik zou graag als vrijwilliger voorlichting willen geven over hoe het is om in het ongewisse te worden gelaten over je herkomst.''

Opvallend is dat bij al die ervaringsdeskundigen gemis blijft of een stil verlangen meer te weten. ,,Ik heb mijn natuurlijke vader uiteindelijk altijd gemist.'' Een huisarts uit de provincie Groningen heeft twee kinderen van een anonieme donor. ,,Heel soms is er bij ons de aanvechting om even een blik te werpen op onze donor. Om zo dingen terug te zien die je al vermoedt, zoals muzikaliteit, een talenknobbel, humor, ochtendhumeur, spiritualiteit, sportiviteit, vraatzucht of sociale intelligentie.''

Grootvader H.J. van der Mark schrijft vol begrip over het besluit van zijn lesbische dochter: ,,Het is van het begin af aan duidelijk dat mama een zaadje heeft gehaald in het ziekenhuis. De vaderrol heeft onze kleinzoon al aan onze schoondochter toebedeeld, die noemt hij mama-papa. Mama-papa gaat vier dagen werken voor de centjes, mama repareert de auto en schildert het huis.''

Hoe groot het gemis kan zijn illustreren de brieven van vrouwen die een kind hebben van een bekende donor. ,,Wij hebben bewust gekozen voor een bekende donor,'' schrijven Ariette Kasbergen en Nelleke van Zessen. ,,Omdat we niet zwanger willen zijn van een onbekende en omdat kinderen erbij gebaat zijn hun biologische vader een plek te geven in hun leven. De donor speelt de rol van (peet)oom die er regelmatig is. Het kind zal daardoor minder de neiging hebben om mythes te ontwikkelen rond die persoon.''

Betty de Vries krijgt ook wat bijval. ,,Is het niet het allerbelangrijkste voor de kinderen die door spermadonatie geboren zijn, te weten dat ze gewenst zijn?'' vraagt Reinie Kaas zich af. En Gerard Wagenaar schrijft: ,,Waarom mag elke gek een kind maken terwijl deze kinderen die zo gewenst zijn niet mogen bestaan?''

En dan zijn er tenslotte de reacties van kinderen. ,,Ik zou die donor wel eens willen zien, maar ik ga papa niet ruilen hoor'', schrijft een meisje. ,,Ik hoef niet zo nodig'', zegt een jongen van veertien. ,,Ik weet toch wel wie ik ben.'' En een meisje van twaalf: ,,Als kinderen dat willen weten, van die genen, dan moet dat.''