Kerkdienst met diepe stilte

Christenen voelen met Pasen een diepe verwantschap met joden. ,,Jezus, een jood, had net Pesach gevierd toen hij werd opgepakt en gekruisigd.''

Zo'n honderdvijftig kerkgangers, bijna allemaal oudere dames en heren, druppelden gisteravond rond half acht de Messiaskerk in Wassenaar binnen. De koster, in het dagelijks leven vishandelaar, heet hen bij de deur welkom. Het witte kerkgebouw, dat wel iets heeft van de voorplecht van een schip, zit voor de helft vol. De avondzon schijnt door moderne glas-in-loodramen.

Het is een sobere dienst die niet, zoals gebruikelijk, begint met een orgelspel, maar juist in stilte. ,,Soberheid, rust en stilte typeren de dienst op Goede Vrijdag'', zegt predikant Kees Mos, terwijl hij zijn toga aantrekt. ,,Het is bijna een meditatie.''

Voor veel mensen betekenen Goede Vrijdag en Pasen niet veel meer dan eieren zoeken, een dag extra vrij, een bezoekje aan de meubelboulevard of op z'n hoogst het feest van de vruchtbaarheid. De christelijke betekenis erachter is velen onbekend, bleek uit een onderzoek enkele jaren geleden. Minder dan de helft van de Nederlanders kende de betekenis van Pasen, de herrijzenis van Jezus. Dat op Goede Vrijdag Jezus werd gekruisigd, wist slechts 33 procent.

,,Het is een kleine, harde kern gelovigen, die vanavond naar de dienst komt'', zegt predikant Mos. Met Pasen verwacht hij er veel meer. Dan is volgens hem de opkomst bijna net zo groot als met Kerst. Mos: ,,Voor diegenen die vanavond komen, is Goede Vrijdag heel belangrijk. Het is dan ook niet niks. Een ontzettend goed mens, Jezus, werd bloedig aan het kruis genageld. Dat is natuurlijk een dramatisch en schokkend bijbelverhaal dat tot de verbeelding spreekt.''

Voor de kerkgangers betekent het bijbelse verhaal meer. Volgens Mos hebben zij een diep besef dat het met henzelf te maken heeft. ,,Het was namelijk niet alleen een mens dat stierf. Het was ook God zelf die daar leed. Voor christenen wordt God hierdoor in de kern van zijn wezen zichtbaar.''

Om die notie van lijden te benadrukken, valt er tijdens de dienst verschillende keren een diepe stilte. ,,Dat is traditie in deze kerk'', zegt Mos. ,,In mijn vorige kerk klonk er dan passiemuziek. Een klein koortje zong dan bijvoorbeeld sobere delen van de Mattheus Passion van Bach. Het is allebei mooi. Het gaat om het gevoel van verstilling. Straks met Pasen mag er weer gejubeld worden.''

Goede Vrijdag en Pasen vallen dit jaar gelijk met het joodse pesachfeest. Maar ook als dat niet het geval is, voelen we een diepe verwantschap, zegt Mos. ,,Beide feesten hebben dezelfde oorsprong. Jezus, een jood, had net Pesach gevierd toen hij werd opgepakt en gekruisigd. Daardoor kreeg dat feest voor een deel van de joden een nieuwe betekenis: de kruisiging en herrijzenis van Jezus. De mensen die de nieuwe interpretatie aanhingen, werden de christenen. Daarna zijn die twee godsdiensten uit elkaar gegroeid.''

De joden vieren met Pesach de uittocht uit Egypte, de bevrijding van de slavernij. Maar ook voor de christenen staan deze dagen in het teken van bevrijding. Mos: ,,Met Pasen staat Jezus op uit het graf. Dat kun je symbolisch opvatten: God heeft de mens aanvaard in al zijn slechtheid. Het is heel ellendig wat er gebeurd is, maar we krijgen een kans om overnieuw te beginnen. Het leven heeft overwonnen.''

    • Sheila Kamerman