Jezelf zijn in klas voor slimsten

Veel scholen zetten de slimste brugklassers apart. Zo ook het Valuascollege in Venlo. ,,Ze durven onder elkaar meer zichzelf te zijn.''

Wie is de slimste van de klas? ,,Peter!'', brullen de jongens. ,,Neenee, Tsivya!'', roepen wat meisjes. ,,Echt niet'', vinden Peter en Tsivya. Bram en Pieter vinden dat Joris het grootste `stuudje' van de klas is en dat zal hij weten ook. Samen pakken ze hem vast en timmeren ze hem op zijn achterhoofd. ,,Kijk maar, hier zit zijn wiskundeknobbel!''

Soms is klas 1B7 van het Venlose Valuascollege net een gewone brugklas. De leerlingen bedenken een bijnaam voor een leraar, ze ruilen Pokémonkaarten in de pauze en Shelley is op Thomas. De 29 kinderen, de jongste is elf en de oudste dertien, volgen echter een buitengewoon brugklasprogramma. De eerste lichting vwo-plus-leerlingen van Limburg.

Aan het begin van dit schooljaar begon het Valuascollege met het experiment om de slimste aankomende brugklassers te selecteren en in één klas te zetten. ,,De allerslimsten hebben extra aandacht nodig, ze functioneren soms slecht in een gewone klas'', zegt locatiedirecteur Henk Roefs. ,,Leerlingen die op de basisschool goed konden leren, zijn daar vaak gepest. Hun grootste kwaliteit is afgekraakt en hun zelfvertrouwen is minimaal.''

Het Valuascollege besloot de kinderen die meer dan 546 punten op hun Citotoets haalden en een zogenoemd `zuiver vwo-advies' kregen, toe te laten tot deze vwo-plus-klas, een afkorting die op school al snel tot vupklas werd verbasterd. Roefs: ,,Ze durven onder elkaar meer zichzelf te zijn en krijgen een beetje meer gevoel van trots.''

Om te leren zich te uiten, krijgen de kinderen drama- en expressielessen van een dramadocente. Bovendien krijgen ze les in sterrenkunde, poëzie en vliegtuigtechniek en is er een verzwaard programma Duits. De drie extra uren per week die voor deze lessen besteed worden, houdt de school in op de andere lesuren. Ze volgen dus meer lessen in dezelfde tijd.

De doelstellingen van het Valuascollege lijken in tegenspraak met die van de basisvorming. De overheid wil dat alle leerlingen van middelbare scholen, van vbo tot en met gymnasium, in de eerste jaren dezelfde lesstof krijgen. Op die manier hoeft een kind pas later een keuze in opleidingsniveau te maken.

Toch is de vupklas van het Valuascollege geen nieuw fenomeen, zegt een woordvoerder van de Onderwijsinspectie. ,,Overal in het land zijn dit soort geselecteerde klassen in opkomst'', aldus de woordvoerder. Cijfers over deze opkomst zijn er niet. ,,Scholen geven verschillende namen aan dit soort projecten, niemand houdt dat precies bij.'' De inspectie zegt ,,nog geen mening'' te hebben over deze initiatieven.

Het experiment met de vupklas is geslaagd, vindt Roefs. ,,We gaan er zeker mee door.'' Toch geeft hij toe dat er fouten zijn gemaakt. Zo is er allereerst de selectie. Het Valuascollege keek naar de Citotoets en het advies van de leraar van de basisschool, maar ziet nu in dat deze criteria ,,te smal'' zijn.

Roefs: ,,De Citotoets geeft vooral aan of de leerling de behandelde stof heeft begrepen en zegt weinig over intelligentie.'' Volgend jaar moeten de kinderen daarom een speciale IQ-test maken.

Bovendien wil de school voortaan gesprekken met de leerlingen en hun ouders houden, om beter inzicht in de motivatie van leerlingen te krijgen. ,,Een paar leerlingen zijn wat doorgeschoten, vaak zitten er pushende ouders achter'', aldus Roefs. ,,Daarom moeten we de rol van de ouders beter in kaart brengen. Nu raken er nog kinderen gefrustreerd en gaan er een paar ten onrechte naar het havo.''

Op naar biologie, waar de klas vandaag een proefwerk terugkrijgt. Er zijn geen onvoldoendes. Nathalie Huijben is blij met haar 8,1, hoewel dat haar gemiddelde cijfer (9,5) omlaag haalt. Biologie is het moeilijkste vak en dit proefwerk was `keizwaar'. ,,Helemaal niet, het was juist makkelijk'', vindt Patty Nooijen. ,,Ja jij, maar jij bent een stuudje'', pest Nathalie terug.

Vandaag heeft de vupklas Duits. Hoewel ze nog maar zes weken geleden begonnen zijn met het vak, spreekt leraar Louis Seelen ze alleen nog maar in het Duits toe. ,,Sag mal Joep, welche Körperteile gab es im Film?'' Joep Jacobs somt geduldig op: ,,Augen, Ohren, Hände...'' Volgend jaar kunnen de leerlingen zelfs kiezen voor volledig tweetalig onderwijs.

Ook bij aardrijkskunde krijgt de klas een proefwerk terug, nu is er één onvoldoende. Leraar Vincent Kobus zet de groep aan het werk en houdt een oogje in het zeil. ,,Makkelijke klas'', vindt hij. Toch heeft hij zijn bedenkingen bij de opzet van deze geselecteerde klas. ,,Is het wel goed om ze apart te zetten? Bij sommigen werkt dat niet. Het zijn sterke karakters en dat heeft in het begin veel gebotst. Bovendien bestaat het risico dat de groep zich gaat afzetten tegen andere klassen.''

Botsen doet het soms zeker, vindt Eva Traa. Zij is nog maar elf en doet de vooropleiding voor het conservatorium. ,,Maar het is logisch dat het niet altijd goed gaat, want meisjes zijn emotioneel gemiddeld twee jaar ouder dan jongens.''

Is de vupklas een klas voor hoogbegaafden? Roefs vindt van niet. ,,Een stuk of vier zijn het zeker, de rest is gewoon ontzettend slim.'' De klas wil het woord hoogbegaafd ook niet horen. Patty Nooijen: ,,Dat zijn we niet. Alleen, waar leeftijdgenoten twee hoofdstukken lezen, doen wij het hele boek.''