Toch nog de weg kwijtraken in Japan

Suzanne Vissers roman De Vismoorden is bij mijn weten pas de derde Nederlandse roman over westerlingen in Japan. Het is een genre dat hier nog flink moet groeien en elke nieuwe titel is dus in principe een aanwinst.

Visser heeft tien jaar in Japan gewoond en weet uit eigen ervaring hoe dat land bij buitenlanders nogal eens tot culturele wrijving leiden kan. Toch stelt haar boek nogal teleur en dat is het gevolg van de overvolle agenda waarmee zij aan haar roman begonnen is. Er is een plot en er zijn thema's. De plot is die van een thriller. In Tokio zijn acht westerlingen op een bizar-gruwelijke manier vermoord. De lijken blijken over de lengte van hun ruggengraat opengesneden te zijn met een Japans vismes. De Tokiose politie wordt tot haar schande en frustratie gedwongen een team van experts uit verschillende landen in te schakelen. De thema's zijn onder meer: spanningen binnen een team, de eerste indrukken van nieuwkomers in Japan en de eenzaamheid van buitenlanders in een stad als Tokio.

Ook de kleine verliefdheden op dat land komen aan bod; de verleidelijkheid van Japanse kantoorboekhandels is zo'n rake observatie. Vissers opzet is ambitieus en haar uitgangspunten zijn verfrissend, maar ergens op het traject tussen idee en uitwerking is het misgegaan.

Het is een roman geworden die maar niet kan kiezen wat hij wil zijn. De keuze voor acht hoofdpersonen is niet slim geweest. De roman moet een thrillerplot afwikkelen en daarnaast mag elk personage heel democratisch ruwweg eenzelfde tijd in de schijnwerpers van de auteur staan. Het gevolg is dat niemand echt uit de verf komt. Het toneel is te vol met acteurs om de lezer voor een bepaalde rol te interesseren, laat staan dat het verhaal nog goed te volgen valt.

Een thriller moet het hebben van een zekere vaart en die heeft het boek niet, in plotontwikkeling noch in stijl. Weinig effectief zijn de afwisselingen in stijlregisters, van psychologische rapporten, integraal en soms zelfs ondersteboven geciteerde documenten, tot dagboekfragmenten en passages in de tegenwoordige tijd die vermoedelijk actie moeten suggereren. Ook is Visser er niet in geslaagd omstandige uitleg uit te bannen.

Bij zo'n stroeve stijl en gebrek aan psychologische uitdieping gaat een onnodige verklarende woordenlijst irriteren: die heeft meer weg van epateren dan van uitleggen en het niveau ervan doet denken aan een Berlitz-taalgids. Een troost: met deze roman in de hand kan de lezer in het Japans de weg vragen naar de Harvard-academie voor internationale communicatie.

Suzanne Visser: De Vismoorden. Atlas, 272 blz. ƒ39,50

Nederlandse literatuur