Schrijf je eigen Stephen King

In de wereld van de `fanfic' gaan fans met de personages van hun favoriete schrijvers op de loop. Zestiende aflevering van een serie over de cultuur van Amerika.

Het klaroengeschal klinkt overal. De grootste talentenjacht ter wereld is geopend. Iedereen mag meedoen, niemand is te min. Want in het nieuwe land van de onbegrensde mogelijkheden, het internet, kan iedereen als culturele doe-het-zelver aan de slag. Geef je eigen boeken uit, stuur je eigen films de wereld in, je eigen tekeningen, je eigen muziek. Zit er niemand op te wachten? We zullen zien.

Neem fanfic, `America's literature of obsession', volgens het internettijdschrift Slate (www.slate.com). Het woord fanfic is een afkorting van fan fiction, verhalen die fans van films en televisieseries schrijven over hun favoriete personages. Het wemelt ervan op het internet. Verhalen die voortborduren op films als Star Wars of de X-Files. Fantasieën over Starsky and Hutch, over de ziekenhuisserie ER en zelfs over Pokémon-figuren. ,,Als je een kort verhaal schrijft over je getikte oom en je plaatst het op het internet, dan leest niemand het', schreef David Plotz vorige week in Slate. ,,Maar gaat het over (de sciencefiction held) dr. Who, dan stromen honderden mensen naar je website.'

Televisie en film zijn de voornaamste inspiratiebronnen voor fanfic, maar waarom zouden ijverige amateurs niet ook met helden uit de literatuur aan de haal gaan? Schrijvers vertellen vaak dat ze tijdens het werken aan een boek ontdekken dat hun personages een eigen leven gaan leiden. Maar ook als het boek af is kunnen de personages hun geestelijke vader nog voor allerlei verrassingen stellen. Want in de wereld van fanfic heeft de schrijver het niet meer voor het zeggen, de fantaserende lezer neemt de leiding over.

Wat zou er bijvoorbeeld niet een mooi web van verhalen te weven zijn rondom A Man in Full (`In alles een man') van Tom Wolfe. Dat boek zit vol fraaie personages die door de schrijver duidelijk te kort zijn gedaan. Wolfe heeft erkend dat hij het laatste deel van de roman eigenlijk wat heeft afgeraffeld, omdat hij ernstig ziek werd en vreesde het boek anders nooit meer te kunnen voltooien. Als onbevredigde lezer heb je weinig aan dat excuus: je blijft na ruim 700 bladzijde zitten met een knagende honger naar meer. Als Wolfe zelf de puf niet meer heeft, waarom zouden zijn lezers dan niet mogen bedenken en opschrijven hoe het verder moet? Natuurlijk niet als onderdeel van het boek, en ook niet als deel II, maar wel als een kanttekening voor liefhebbers.

Amerika is vol van alle nieuwe mogelijkheden. Toen horror-schrijver Stephen King vorige maand een boek (van 66 pagina's) uitbracht dat uitsluitend in digitale vorm verscheen, was de belangstelling van lezers zo groot dat de computersystemen van de distributeurs zwaar overbelast raakten. Alleen al de eerste dag meldde een half miljoen lezers zich om het boekje op hun harde schijf te zetten. Wie altijd had gedacht dat mensen nooit een boek op een computerscherm zullen lezen, krabt zich maar eens op zijn hoofd.

Het weekblad Time publiceerde onlangs een juichend omslagartikel over de `nieuwe digitale democratie' in de kunst. Met een klein beetje computerhandigheid en vrije tijd, stelde het blad, kun je goedkoper dan ooit je eigen films, literatuur, of tv- en radioprogramma's maken en verspreiden. Kijk maar naar Stephen King: hij kan zijn boeken nu direct aan zijn lezers verkopen, zonder tussenkomst van boekhandelaren, drukkers en zelfs uitgevers. ,,En als King het kan, kan jij het ook', aldus Time. Immers: Everyone's a star – ,,en zelfs als je ideeën waardeloos zijn, dan zorgt je computer er wel voor dat ze er professioneel uitzien.' Een hele geruststelling.

Zelfs het eerbiedwaardige tijdschrift The New York Review of Books is bevangen door de grote veranderingen die het internet teweeg kan brengen. De `revolutie in boeken' die het blad voorspelt (in het nummer van 27 april) zal ervoor zorgen dat boeken `niet meer levenslang gevangen zitten in dezelfde kaft'. Als je een boek wil hebben, dan koop je het straks in digitale vorm. Wil je het op de ouderwetse manier lezen, van papier, dan kan dat ook. In bibliotheken, scholen, universiteiten, postkantoren en de Kinko's komen machines te staan, voorspelt het blad, waar je ieder elektronisch boek in een oplage van één kunt laten drukken en binden. Tegen een prijs die lager is dan die van het ouderwetse fabrieksboek. ,,Lezers in Oelan Bator, Samoa, Accra en Nome zullen dezelfde toegang tot boeken hebben als lezers in Berkeley en Cambridge. Nooit meer zal een boek `niet meer in druk' zijn.'

Het is een prachtig toekomstvisioen, maar er ontbreekt iets aan. De boekwinkel. De afgelopen jaren zijn Amerikaanse boekwinkels steeds meer een soort intellectuele buurtcentra met espressobar geworden. Niet alleen worden er voorleesavonden en bijeenkomsten van leesclubs gehouden, studenten gaan er rustig een paar uur zitten studeren met hun laptop, andere klanten blijven plakken met een dubbele decaf-cappuccino en een brownie, kleuters spelen in de kinderhoek. Niet iedereen staat te trappelen om dat op te geven en zijn boeken voortaan af te halen tussen de kopieermachines van de Kinko's.