Maasdorp wil niet aan zandwinning

De oevers van de Maas blijven voorlopig gespaard. De inwoners van Lomm keerden zich succesvol tegen grootschalige zandwinning.

Na vier uur vergaderen stond het zweet op het rode hoofd van de wethouder. Frans Aerts (Ruimtelijke Ordening) had gepraat als Brugman, maar de meerderheid van de gemeenteraad van Arcen en Velden wilde er gisteravond niet aan, aan de grootschalige zandwinning in het Maasdorp Lomm. Dit in de gemeente gelegen dorp, mocht niet worden uitgeleverd aan een ongewis 'Russisch roulette'.

Een jaar geleden was wethouder Aerts nog tégen de zandwinning. Reed hij met de pers in zijn auto rond door de streek, wijzend op de golvende oevers van de Maas en sprak hij met afschuw over de plannen die de provincie Limburg had bedacht: de zandwinning in Lomm zou gecombineerd worden met de aanleg van een hoogwatergeul. Dat paste in het plan van De Maaswerken om de Maas te verbreden en te verdiepen zodat het rivierdal beter beschermd is tegen overstromingen. De Maaswerken is een samenwerkingsverband van de ministeries van Verkeer en Waterstaat en Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, en de provincie Limburg.

Tegen het totale plan van De Maaswerken – van Maastricht tot Den Bosch – werden vorig jaar vijftienhonderd bezwaren ingediend. Bijna de helft kwam uit Lomm. Het dorp was verenigd in het verzet. Wethouder Aerts steunde dat verzet onvoorwaardelijk. In juni vorig jaar sprak de gemeenteraad, aangemoedigd door Aerts, zich uit tégen de twintig meter diepe ontgronding. De hoogwatergeul mocht er alleen komen als niet meer zand werd gewonnen dan strikt noodzakelijk. Bovendien moest zijn aangetoond dat de geul een substantieel waterverlagend effect zou hebben.

Na een jaar onderhandelen, waarbij de gemeenteraad en de dorpelingen niets meer vernamen van Aerts, viel acht dagen geleden een collegevoorstel in de bus bij de raadsleden. De raad diende akkoord te gaan met de hoogwatergeul, waar toch een ontgronding aan vooraf zou gaan. En in het uitgebaggerde gat zou 1,3 miljoen kubieke vervuild Maasslib gedumpt worden.

De stichting Lomm Actief, die het verzet in het dorp coördineert, mobiliseerde alle krachten. Voorzitter J. Busser sprak over ,,onzalige afspraken over de ruggen van de nietsvermoedende Lommenaren'' en lobbyde bij de raadsfracties. Busser: ,,Iedereen wordt er beter van, behalve de dorpelingen. De gemeente mag van de provincie, in ruil voor medewerking, 32 woningen extra bouwen en een industrieterrein uitbreiden. De ontgronder mag driekwart van zijn plan uitvoeren en De Maaswerken kunnen vervuild slib kwijt. Triest is dat de hoge oever – die het dorp eeuwenlang beschermd heeft – wordt afgegraven. De Lommenaren krijgen jaren van overlast door vrachtwagens, ratelende baggerschepen en graafmachines.''

En dan te bedenken dat de noodzaak om de geul aan te leggen niet is aangetoond, hield Busser de raadsleden afgelopen dagen voor. Er waren slechts vermoedens van De Maaswerken. Volgens die organisatie is er mogelijk sprake van een verlaging van het waterpeil van tien centimeter. Maar écht onderzocht was het niet.

Wethouder Aerts toonde zich gisteravond voor de raadsvergadering optimistisch over de afloop. Aerts: ,,De raad zal in grote meerderheid instemmen met ons onderhandelingsresultaat. Dit was immers het maximaal haalbare.'' De politieke inschatting was onjuist. De lobby uit Lomm was succesvol, zo bleek na het openingsgebed van de burgemeester.

De ene na de andere fractie sprak twijfel uit over het collegevoorstel. ,,Het zit vol vaagheden'', vond het CDA. ,,Blauwe-ogen-politiek van de wethouder'', zo meende de VVD en `Russisch roulette', concludeerde de coalitiefractie PvdA. Alleen de eigen fractie van de wethouder, Gemeenschapslijst Arcen Lomm Velden, sprak over ,,een mooi stuk om op verder te borduren''.

Wethouder Aerts moest toegeven dat het voorstel afweek van wat de raad vorig jaar besloten had; dat nog niet zeker is wat de effecten van de hoogwatergeul zijn en dat het onbekend is hoe sterk vervuild het slib is dat in Lomm gedumpt wordt. Aerts: ,,Ik kan die informatie helaas niet op tafel leggen. Maar wij hebben als gemeente geen zeggenschap in deze kwestie. Dit wordt ons van boven af opgelegd. We hebben het maximaal haalbare er uit gehaald in keiharde onderhandelingen.''

Hoezeer de wethouder daarna ook zijn best deed, hoeveel voldongen feiten hij ook presenteerde, het hielp niet. Zelf de dreigende woorden dat, als de raad niet akkoord zou gaan, de provincie een veel grotere en langer durende ontgronding zou opleggen (`wilt u dat dan?') bleven zonder resultaat. Na vier uur praten kon Aerts niets anders dan concluderen dat er geen draagvlak was en trok hij het voorstel terug, waarna burgemeester L. Frissen de vergadering mocht sluiten: ,,God wij danken u, moge er vrede en welvaart heersen.''

Later in café Het Pleintje, tegenover het gemeentehuis, hieven de raadsleden hetglas. In hun midden een uitgelaten voorzitter Busser van de stichting Lomm Actief. ,,De wethouder heeft op een emotionele manier zijn nek uitgestoken'', concludeerde Busser. ,,Zag u trouwens die druppels op zijn voorhoofd. Aerts sprak alsof de toekomst van zijn eigen ontgrondingsbedrijf ervan af hing.''

Een woordvoerder van De Maaswerken dempte vanmorgen de lokale feestvreugde. Staatssecretaris De Vries (Verkeer en Waterstaat) kan de hoogwatergeul toch opnemen in het zogenoemde tracébesluit. De gemeente is dan verplicht binnen één jaar de bestemmingsplannen te wijzigen.