Leger helpt bezetters in Zimbabwe

Oorlogsveteraan Chenjerai Hunzvi, leider van de bezetters in Zimbabwe, werd een paar jaar geleden voor corruptie veroordeeld. Hij is een van de steunpilaren van president Mugabe die nog steeds aan alle touwtjes trekt.

Het Zimbabweaanse leger verleent hand- en spandiensten aan de `oorlogsveteranen' die grote boerderijen bezetten. Dit meldde gisteren het weekblad Zimbabwe Independent.

Volgens de krant fungeren legerofficieren als commandanten voor de bezetters die zich oorlogveteranen noemen, al zijn de meesten te jong om in de bevrijdingsoorlog te hebben gevochten. Deze legerofficieren coördineren de aanvoer van voedsel en bouwmateriaal voor de bezetters en in sommige gevallen van wapens. De goederen worden getransporteerd in auto's van de regeringspartij Zanu-PF. De officieren bepalen welke boerderijen er bezet moeten worden. Die zijn meestal van blanken maar ook van zwarte Zimbabwanen die bekend staan om hun oppositie tegen president Mugabe.

Verrweg de meeste bezetters zijn werkloze jongeren. Ze werden twee maanden geleden gerekruteerd door oorlogsveteranen en ontvangen een dagloon van tussen de vijf en tien gulden. Politieagenten weigeren de confrontatie met de bezetters die worden geleid door hun collega's uit het leger. Na de recente moord op twee blanke boeren verrichtte de politie geen arrestaties.

De oorlogsveteranen zijn een omstreden groep in Zimbabwe. ,,De meeste veteranen zitten al jaren in het leger, de politie of elders in het regeringsapparaat'', zegt commentator Masipula Sithole. ,,De veteranen die je nu ziet bij de bezettingen, vormen het uitschot.'' Na de onafhankelijkheid waren er 80.000 ex-strijders, van wie 19.000 veteranen werden gedemobiliseerd. De overheid deed aanvankelijk weinig voor hen. Hun frustratie nam toe na een schandaal begin 1997 over een welzijnsfonds waaruit ministers en ambtenaren op groot schaal stalen en dat voor de oud-strijders was bedoeld.

Eén van de hoofdschuldigen van deze corruptie was Chenjerai Hunzvi, de man die nu de bezettingen leidt. Hij werd veroordeeld voor zijn aandeel in het corruptieschandaal maar verloor geen politieke invloed. Door zijn banden met Mugabe wist hij eind 1997 van de overheid een grote som geld los te krijgen voor 50.000 veteranen. Om dit te bekostigen moest de regering een extra belastingverhoging invoeren, wat op verzet stuitte van de vakbonden. De vakbonden stonden aan de wieg van de oppositiepartij, de Beweging voor Democratische Verandering (MDC).

Veel oorlogsveteranen verwijten de ministers zelfverrijking en hebben zich van de regeringspartij Zanu-PF afgekeerd. Maar sinds Hunzvi erin slaagde om geld los te krijgen voor de veteranen, is hij weer hun onbetwiste leider. Begin dit jaar verhoogde Mugabe de pensioenen van de veteranen en sindsdien kan de president op hen rekenen als zijn stoottroepen. Begin deze maand vielen de veteranen een demonstratie van opposanten aan in Harare en in het hele land intimideren ze aanhangers van de oppositiepartij MDC.

De veteranen die Mugabe steunen in zijn gevecht met de oppositie zijn voor het grootste deel afkomstig van diens voormalige guerrillagroep Zanu. Ex-guerrillastrijders van de groep Zapu, van de toenmalige leider Joshua Nkomo, weigeren mee te doen aan de bezettingen. Zapu heeft haar aanhang onder de minderheidsstam, de Ndebele, terwijl Mugabe's Zanu steun vindt bij de meerderheidsgroep, de Shona. In Matabeland vonden nauwelijks bezettingen plaats, tot begin deze week een groep veteranen een boerderij met geweld bezette en een prominente MDC-supporter doodschoot. Volgens onbevestigde berichten stuurde Mugabe de afgelopen dagen zijn eigen Zanu-veteranen naar Matabeleland om er boerderijen te bezetten.

Vermoedelijk zal Mugabe in de aanloop naar de verkiezingen nog meer geweld in stelling brengen. Zijn voornaamste doelwit is het MDC, niet de blanke minderheid. Mugabe kan voor deze gewelddadige strategie rekenen op enkele haviken in zijn kabinet, politie en het leger. Naaste medestander is zijn kroonprins, de minister van Justitie en voormalig hoofd van de veiligheidsdienst Emmerson Mnangagwa. In het leger is zijn belangrijkste steunpilaar legerleider Vitalis Zvinavashe. Mugabe benoemde de afgelopen weken enkele van zijn medestanders uit het leger op economische sleutelposten. De straatvechter Mugabe trekt nog steeds aan alle touwtjes.