In het washok naar Ajax kijken

De klassieker Feyenoord-Ajax is Eerste Paasdag van belang voor een plek in de Champions League. Ajacied Richard Witschge (30) kijkt terug op een even hectisch als teleurstellend voetbaljaar.

Als gevolg van een hardnekkige buikspierblessure zat Richard Witschge dit seizoen noodgedwongen viereneenhalve maand op de tribune in de Arena. Dat was afzien. ,,De uitwedstrijden sloeg ik over. Ik vind het spelletje leuk om te doen. Maar als kijkspel trekt het me niet zo. Ik bezocht wel de thuiswedstrijden. Op de tribune hield ik het nooit langer dan 45 minuten vol. Dan hoorde ik hoe de mensen kankerden op mijn collega's. Meestal sloeg het nergens op wat ze zeiden; ze wisten het fijne er niet van. Het irriteerde me zo dat ik in de rust naar beneden ging om in het washok op de tv verder te kijken.''

Ook daar zat de technisch begaafde linkshalf zich te verbijten. ,,Wat me opviel was het snelle balverlies dat we leden. Er werd veel achteruit gespeeld, we durfden geen risico meer te nemen. Iedereen kan bij ons een bal over twintig meter spelen, maar ik zag veel spelers slechts een tikje van vijf meter breed geven. Het zelfvertrouwen ontbrak, ook omdat het publiek meteen floot als iemand een keer de bal verkeerd speelde.''

Behalve de kritische toeschouwers worstelt Ajax in de Arena ook nog steeds met het veld. Witschge wijt de oorzaak van zijn kwetsuur voor een deel aan de los liggende plaggen. ,,Ik had problemen met de aanhechting van de buikspier. Dat werd enerzijds veroorzaakt door overbelasting, anderzijds door het veld. Heel veel spelers hebben bij ons buikspier- of rugklachten gehad. Zoals Wamberto, Chivu en Dani. Ze kunnen er wel steeds een nieuwe grasmat inleggen, maar na twee wedstrijden ga je toch weer glijden.''

De Arena, blessures. Ajax kan het slechte spel niet louter op die twee aspecten afschuiven. Het heeft ook met gebrek aan kwaliteit te maken. Witschge laat zich er niet te veel over uit. ,,We hebben niet meer zoveel goede spelers als vijf jaar geleden. Alleen Fred Grim (toen reserve, red.) en ik zijn nog over uit die tijd. Als er in Nederland een goede speler rondloopt, gaat hij naar het buitenland. Daar heeft ook Ajax mee te maken.''

Zelden opereerde Ajax dit seizoen met de flair en bravoure die past bij de club. ,,Als er vier of vijf spelers in het elftal zonder zelfvertrouwen spelen, houdt het op.'' Aan de inmiddels ontslagen trainer Jan Wouters heeft het volgens Witschge niet gelegen. ,,Zijn oefenstof was goed en hij legde het prima uit. Alleen verzaakten de spelers bij de uitvoering van hun taken. Wouters heeft mij op mijn sterke punten benut. Ik hoefde onder hem niet achter een tegenstander aan te lopen zodat ik voldoende kracht overhield om in balbezit iets goeds te doen. De spelers presteerden slecht en dan wordt de trainer de zondebok. Ik bespeur onder Westerhof weinig veranderingen. Misschien hadden we met Wouters alles wel gewonnen, maar dat is puur hypothetisch.''

Met de trainersloopbaan van Wouters komt het volgens Witschge wel goed. ,,Hij heeft zijn best gedaan en kent de oorzaken. De buitenwacht heeft hem de zwarte Piet toegeschoven. Van de trainers die ik heb gehad zit Wouters bij de beste vier. Hij past in een rijtje met Cruijff, Van Gaal en Michels.''

Als geen ander kan Witschge de werkwijze vergelijken van deze illustere namen. ,,Van Gaal vond ik nogal schoolmeesterachtig. Hij schreef tijdens de wedstrijden alles op en in de nabespreking werd elke fout tot in detail besproken. Cruijff was losser. Deed alles uit zijn hoofd. En na de wedstrijd stipte hij voornamelijk de grote lijnen aan. Cruijff gaat soms te ver in zijn uitspraken. Ik vind dat je publiekelijk nooit mensen moet aanvallen. Iedereen heeft zijn eigen werkwijze. Dat moet je respecteren.

,,Ik heb gehoord dat de nieuwe trainer Co Adriaanse ook een beetje te werk gaat als een schoolmeester. Ik voel me goed bij een disciplinaire aanpak. Maar niet alles wat hij deed bij Willem II zal bij ons werken. Een lange voettocht, waar je blaren aan overhoudt als straf na een nederlaag, zal bij ons irritaties in de groep oproepen. Als de resultaten goed zijn, gaat het met Adriaanse wel lukken.''

Witschge kan zich voorstellen wat er zich de afgelopen maanden bij Feyenoord heeft afgespeeld. ,,Het is niet goed voor een elftal als een trainer vroeg in het seizoen zijn vertrek aankondigt. Spelers durven dan meer tegen hem te zeggen. Zelfs bij Van Gaal gebeurden in zijn laatste jaar bij Ajax om deze reden zaken die niet konden. Clubs moeten trainers verplichten pas aan het einde van het seizoen hun vertrek bekend te maken.''

Witschge loopt al vanaf zijn dertiende rond bij Ajax. Na omzwervingen bij Barcelona, Bordeaux en Blackburn Rovers keerde hij na een afwezigheid van vijf jaar in 1996 terug op het oude nest. Nou ja, oude nest, in de Arena kende hij de club bijna niet meer terug. ,,De gezelligheid is weg. Vroeger in De Meer zat ik na de ochtendtraining in het spelershome soms tot vier uur te kaarten met Blind, Van 't Schip en Willems. Nu kaart je thuis. Ajax is een bedrijf geworden. Sinds de beursgang wordt ook de spelers informatie onthouden. Vroeger hoorde je alles. Goed, het moet kennelijk om meer inkomsten te genereren. Maar het is er niet leuker op geworden. Al is er niets mis met deze spelersgroep.''

Hij kan niet beoordelen of zijn vroegere leermeester Cruijff gelijk heeft met zijn bewering dat Van Gaal en Adriaanse bij Ajax de jeugdopleiding de nek om hebben gedraaid. Maar Witschge vindt wel dat het talent van eigen bodem meer kans moet krijgen. ,,Van doorstroming uit de jeugdopleiding was Ajax vroeger altijd afhankelijk. Nu zie je dat spelers uit Ghana en Zuid-Afrika al meteen in de A1 mogen voetballen. Ergens belachelijk natuurlijk, maar als ze de beste zijn, moeten ze gewoon spelen. Voor het eerste elftal zijn veel buitenlanders gekomen die opgesteld moeten worden. Anders is het kapitaalvernietiging. Ik vind dat je eerst moet kijken wat voor kwaliteit je zelf in huis hebt. Zit er een speler van zestien jaar bij die de capaciteiten heeft, laat hem dan eens met de selectie een paar maanden meetrainen. Pakt hij het op en boekt hij vooruitgang dan laat je hem een keer invallen. Voldoet hij niet dan neem je een ander. Zo deed Cruijff het ook.''

Witschge zag zijn vriend Danny Blind vertrekken als directeur spelersbeleid bij Ajax. ,,Het knaagde aan Danny dat hij op kantoor zat. Hij wil in alle rust zijn trainersdiploma halen. Misschien begint hij daarna wel bij een andere club. Blind komt terug als hij over genoeg kwaliteit kan beschikken. Anders begint hij er niet aan.''

Ondanks alles hoeft hij zelf niet weg. Witschge staat nog drie jaar onder contract bij Ajax. ,,In mijn woonplaats Hoofddorp heb ik mijn familie en vrienden. Ik voetbal hier met plezier. Zoals ik me nu voel kan ik nog jaren mee.''

    • Erik Oudshoorn