Gouden Eeuw

De Glorie van de Gouden Eeuw bestond niet alleen uit schilderijen, beeldhouwwerken en kunstnijverheid, zoals die nu te zien zijn op de gelijknamige tentoonstelling in het Rijksmuseum, maar ook uit de bloei van wetenschap, literatuur en muziek, elkaar.

Er was onderlinge beïnvloeding (`Gouden Cross-Over'), want mogelijk is de compositie van Rembrandts Nachtwacht (1642) geïnspireerd op de openingsscène uit Vondels toneelstuk Gijsbrecht van Amstel (1637), waarbij Gijsbrecht (kapitein Frans Banning Cocq op het schilderij) buiten de stadspoort treedt om te constateren dat Amsterdam niet langer is belegerd: `Het hemelsche gerecht heeft zich ten lange lesten, erbarremt over my en mijn benaeuwde vesten.' Rembrandt tekende ook in de kleedkamer van de nieuwe Stadsschouwburg van Jacob van Campen het kostumeren van Willem Ruyters als Gozewijn in de Gijsbrecht.

Op talloze schilderijen zien we het goede leven in de Gouden Eeuw: eten, drinken èn musiceren. De klinkende Gouden Eeuw staat nu ook op een cd, goeddeels gespeeld en gezongen door Camarata Trajectina. Teksten van Hooft (Rosemond, hoordij speelen noch singen), Vondel (De Kruisbergh) en Heinsius (Musijck, die ongeschende maeght) werden op muziek gezet door onder anderen Ban, Guédron, Pradbué en Schuyt. De staatsman Constantijn Huygens kon alles: dichten èn componeren: van hem is er de Serenata e Riposta dalla finestra. De blinde Utrechtse organist, fluitist en componist Jan van Eyk schreef een kwinkelerende Engels Nachtegael. Uiteraard is er ook de beroemdste Nederlandse componist: Sweelinck. Ton Koopman speelt zijn Echofantasia XI, waarbij het orgelklavier klettert als slagwerk, en, op klavecimbel, Mein junges Leben hat ein End'.

De Glorie van de Gouden Eeuw: Philips 464 634-2

    • Kasper Jansen