Plan Twentestad in de prullenbak 1

Op het kerkplein zit studerend Enschede aan de Grolsch. De zon schijnt, het zweemt naar lente. Over het afblazen van Twentestad maken zich maar weinigen druk. ,,Het is beter zo'', zegt `rasechte Enschedese' A. Borgeling. ,,Ik heb nooit in zo'n grote stad geloofd.''

Hengelo viert intussen feest. Wethouder M. de Waal is naar eigen zeggen blij, tevreden en positief. Blij dat Twentestad achter de rug is. ,,Niet dat we ons erg ongerust maakten, want bij de eerste behandeling in de Eerste Kamer, in september, waren er al zo veel vragen dat we toen al dachten dat het voorstel wel zou worden teruggenomen.'' De Waal is er, zegt ze, positief over, dat de minister ervoor heeft gekozen de samenwerking in de regio nieuwe kansen te geven. ,,Want dat staat ons nu te doen. De samenwerking tussen de grote steden, tussen Enschede, Hengelo en Almelo, opnieuw vorm te geven. Dat was de afgelopen jaren toch een beetje weggezakt.'' Er wordt tussen de gemeenten al samengewerkt op het gebied van milieu, ruimtelijke ordening, verkeer en vervoer. ,,Daar kunnen we nu de komende jaren voluit mee verder gaan.''

De vorming van Twentestad verdeelt de regio al jaren. Vanaf het moment in 1997 dat de provincie Overijssel de plannen presenteerde voor de vorming van een grote stad met Enschede, Hengelo en Borne, is het bestuurlijk hommeles. Enschede was voor, Hengelo was tegen. Er werd een actiegroep in het leven geroepen die met kaartacties en een referendum duidelijk wist te maken dat het overgrote deel van de Hengelose bevolking tegen was. Hij is dolblij, zegt een schorre J. Mekelenkamp van het actiecomité, dat het nu niet doorgaat. Met twee bussen vol was het comité naar Den Haag afgereisd om het debat aan te horen. ,,We hebben altijd gezegd dat we alleen in de Eerste Kamer ons gelijk konden halen. De Tweede Kamer was gehouden aan het regeerakkoord, waarin de vorming van Twentestad was opgenomen.''

Gedeputeerde Staten van Overijssel tonen zich teleurgesteld. GS vinden het ,,jammer'' dat er geen draagvlak is voor Twentestad, zo heet het in een verklaring. Ook Overijssel gaat er nu van uit dat Enschede, Hengelo en Almelo meer gaan samenwerken. Dat kan in het kader van het zogeheten Twente Programma, een ,,ambitieus'' plan, dat ,,een breed scala aan maatregelen omvat op het gebied van infrastructuur, economie, ruimtelijk beleid en milieubeleid''. De provincie wil ,,koste wat kost'' voorkomen dat de tegenstellingen in Twente zich vergroten. ,,Niet iedereen is blij met deze ontwikkelingen, maar we kunnen ons niet permitteren hierbij lang stil te staan'', zo zeggen Gedeputeerde Staten. Overigens wijst de provincie er op dat er voor de overige voorstellen voor herindeling in Twente – onder andere rond Rijssen, Hellendoorn, Almelo, Haaksbergen en Hof van Twente – wel voldoende steun bestaat. GS gaan er daarom vanuit dat die delen van de regio wel heringedeeld kunnen worden, uiterlijk 1 januari komend jaar.

Als Twentestad niet doorgaat, wil Borne ,,zelfstandig en ongedeeld'' blijven, zo heeft de raad van de gemeente al eerder bepaald. Borne kiest nu voor handhaving van de gemeentegrenzen. De gemeente was voor Twentestad, omdat op die manier ,,bovenlokale vraagstukken'' op een goede wijze zouden kunnen worden aangepakt. Borne mag nu niet worden geannexeerd door Hengelo, dat kampt met ruimtegebrek, aldus de raad.

Het meest teleurgesteld is de Enschedese burgemeester J. Mans, vanaf het begin hartelijk voorstander van de plannen. ,,Natuurlijk ben ik teleurgesteld. We zijn al sinds het einde van de jaren zeventig bezig met de bestuurlijke herindeling in Twente, en we waren nog nooit zo ver gekomen. Maar kennelijk kan een dergelijke grootschalige herindeling in Nederland niet.'' Mans is er niet goed achter gekomen waarom partijen als PvdA en VVD in de Eerste Kamer nu eigenlijk tegen zijn. ,,We worden helemaal niet zo'n grote stad.'' Twentestad, aldus Mans, was nodig om de grootstedelijke problemen op te lossen en om in Europa iets te kunnen betekenen. En nu het niet doorgaat? ,,Een kwestie van je manen schudden, elkaar de hand geven en doorgaan.'' Ook Mans ziet nu meer in verbeterde samenwerking, onder andere binnen de Regio Twente. ,,En snel, want we hebben hier nog heel wat te doen.''

    • André Ritsema