Franse politie in beklaagdenbank

De dood dit weekeinde door een politiekogel van een Algerijn in Lille heeft in Frankrijk opnieuw de discussie aangewakkerd over geweld door de politie.

Voor de politievakbond is het duidelijk waarom de 27-jarige agent die afgelopen weekeinde in Lille een 25-jarige, ongewapende Algerijn doodschoot, nu vastzit op verdenking van moord. Volgens zijn collega's is de agent ,,helemaal geen cowboy'', maar het openbaar ministerie komt tegemoet aan de politiek, die de reactie ,,van de wijken'' vreest.

Justitie heeft nog nooit zo ondubbelzinnig gereageerd in soortgelijke gevallen. Toch lokte het incident in de nacht van maandag op dinsdag hevige onlusten uit, waarbij 71 jongeren, van vooral buitenlandse afkomst, gearresteerd werden. Afgelopen nacht zijn nog weer twintig auto's in brand gestoken en 35 mensen aangehouden, maar de spanning lijkt te zakken. Het slachtoffer wordt morgen in Algerije gecremeerd.

Volgens de directeur van de plaatselijke Stadsontwikkeling was er ,,slechts een vonk nodig'' om het kruitvat dat het zuidelijke deel van Lille sinds jaar en dag is, te laten exploderen. Hij wijt de spanning aan de intensievere bestrijding door de politie van ,,de drugs-business''. Voor de jongeren van vooral Noord-Afrikaanse afkomst die in de wijk wonen past het incident echter in een patroon van systematisch politiegeweld. Minister van Binnenlandse Zaken Jean-Pierre Chevènement, die de familie van het slachtoffer zijn condoleances heeft gestuurd, sprak van ,,een afschuwelijk drama'', maar wees er tegelijkertijd op, dat ,,kleine groepjes'' het voorval ,,uitbuiten en de haat tegen de politie proberen te vergroten''.

Ook zei hij, dat er vorig jaar tegen 2200 politieagenten (van de 95.000 die er zijn) strafmaatregelen getroffen zijn. ,,Zonder wat niet goed te praten is, goed te willen praten'' herinnerde hij er anderzijds aan dat in 1999 tien politieagenten gedood zijn tijdens hun werk en 4118 gewond zijn geraakt.

Politiegeweld is een reëel probleem in Frankrijk. Sinds 1981 is het land 63 keer op de vingers getikt door het Europese Hof voor de rechten van de mens. In 1994 publiceerde Amnesty International een zwartboek over de behandeling van Fransen van Noord-Afrikaanse afkomst en vorig jaar nog kreeg Frankrijk een boete opgelegd door het Europese Hof wegens de ,,materiële en morele schade'' die vijf politieagenten in 1991 hadden toegebracht aan de Nederlandse Marokkaan Ahmed Selmouni.

Begin deze maand kwam de Franse politie opnieuw in opspraak na de uitzending van een door een amateurfilmer vastgelegde mishandeling van een zwangere Marokkaanse vrouw, toen zij werd aangehouden wegens een vermeende verkeersovertreding. Op 25 april moeten in Lille drie politieagenten voorkomen op verdenking van doodslag, omdat een jonge Zaïrees dood in zijn cel werd aangetroffen na zijn arrestatie wegens een ruzie met een automobilist.

Ook de overheid erkent het probleem van politiegeweld, al verpakt zij de bestrijding ervan in een pakket maatregelen ter bevordering van de veiligheid op straat. Chevènement gaf zijn commentaar op het voorval in Lille gisteren uitgerekend op een bijeenkomst, waar één jaar experimenteren met de police de proximité, de wijkpolitie, geëvalueerd werd. Het experiment, waaraan ook het zuidelijke stadsdeel van Lille deelneemt, heeft plaats in het kader van een `culturele revolutie' bij de Franse politiemacht. Doel is door meer `blauw' op straat te brengen, de veiligheid te verhogen, ook kleine vergrijpen te bestraffen en het contact tussen burger en politie te verbeteren.

Chevènement noemde de resultaten in Parijs ,,bemoedigend''. Het aantal kleinere misdrijven is in de eerste drie maanden van dit jaar met 6,75 procent gezakt ten opzichte van vorig jaar. Van de burgers die met de politie in aanraking zijn gekomen, meestal bij een aangifte, zegt 73 procent (7 procent meer dan vorig jaar) goed te zijn behandeld.