Meisjes blijven een raadsel

Wie naar zijn zitplaats wil, moet langs een reeks donkere graven, bestrooid met aarde en omringd door stervend gras. Zo komt de bezoeker van De zelfmoord van de meisjes al voordat de voorstelling begint in een kerkhofstemming. Gelukkig vertelt een van de personages als opening een mop, een hele flauwe, haha.

De zelfmoord van de meisjes in de regie van Peter Sonneveld is door het onderwerp morbide, maar de toon is licht gehouden, dankzij de inzet van vijf onnozele jongens. Zij proberen de zelfmoord van de meisjes te reconstrueren, maar ondanks het feit dat zij nu een paar jaar ouder zijn dan toen blijft wat er gebeurd is voor hen een raadsel. Zoals meisjes überhaupt voor hen een raadsel zijn en blijven.

Al die tampons! En al die rondslingerende beha's! Pubers waren deze jongens toen zij belangstelling voor hun buurmeisjes begonnen te krijgen, en één of twee keer mochten zij het huis van de familie Lisbon vanbinnen zien. Één keer was er een feestje. Bedoeld voor het herstel van Cecilia, het jongste Lisbonnetje. Cecilia droeg armbanden op de plekken waar zij haar polsen had doorgesneden en het feestje leek haar te bevallen. Toch sprong ze uit het raam. Op een puntig hek. Een jaar later volgden haar zussen haar in de dood.

Je hoort de verbazing in de stemmen van de jongens, die met elkaar zoiets als een collectieve verteller vormen, een soms beschaamd en meestal gretig Wij. Want sterker dan wat ook is de herinnering aan je eerste liefde, al was die nog zo onhandig. Dus zien we hoe de jongens schutteren bij hun eerste zoen en hun eerste close uitgevoerde dans. Op tedere nummers van Led Zeppelin en Simon & Garfunkel, want dit is een jeugd uit het begin van de jaren zeventig. Een middle class-jeugd uit Detroit, dat net zo goed Bussum had kunnen zijn of Heemstede of Oegstgeest.

Jeffrey Eugenides, de schrijver, gebruikte autobiografische elementen in The Virgin Suicides, zijn romandebuut dat zeven jaar geleden verscheen. Het beschermde milieu, met zijn schijntolerantie en seksuele repressie, zou een rol hebben kunnen spelen bij de zelfmoord van de meisjes Lisbon, maar goddank geeft noch de schrijver noch de regisseur een eenduidig antwoord. De ouders, de docenten, de overijverige psychologen: hun verklaringen hebben iets ridicuuls. Ook omdat Sonneveld deze volwassenen laat spelen door de jongens, die dan plechtige gezichten op hun babyfaces plakken.

De meisjes, zolang zij leven, worden door eveneens door die jongens gespeeld, en dat versterkt het vermoeden dat het om hùn perspectief, om hùn gevoelens gaat. Niet de gestorvenen krijgen de aandacht maar de nabestaanden. De afwisseling van vertellen en spelen, van quasi-zakelijke berichtgeving en elegisch gezwelg, van nuchter terugblikken en hartstochtelijk herbeleven, dat alles bijna steeds op muziek, houdt bovendien de vaart erin en verhult de technische onvolkomenheden van de jonge acteurs.

Toevallig (?) is The Virgin Suicides ook net verfilmd, door Sofia Coppola, en degenen die benieuwd zijn hoe Kathleen Turner, James Woods en Kirsten Dunst het er vanaf brengen kunnen hun vergelijkend onderzoek voortzetten in de bioscoop.

Voorstelling: De zelfmoord van de meisjes, naar Jeffrey Eugenides, door de Rotterdamse Schouwburg. Bewerking, regie, toneelbeeld: Peter Sonneveld. Spel: Thomas Oerlemans, Jeroen Spitzenberger, Titus Boonstra, Arie Rustenburg, Maarten Smit. Gezien: 14/4 Krijn Boon Studio, Rotterdamse Schouwburg. T/m 28/4 aldaar. Inl. (010) 4118110.

    • Anneriek de Jong