Maatpak moet beetje doorleefd zijn

Na de ondergang van de hoed, het vest en het stijve overhemdboord krijgen nu ook het mannenpak en de das het te verduren. In navolging van enkele topmannen uit de internationale zakenwereld wierp prins Claus zijn das af, een gebaar dat door de pers breeduit werd belicht, alsof de prins een striptease had opgevoerd. Niet alleen de das wordt tegenwoordig afgezworen, ook het pak blijft vaker aan het knaapje hangen. Zo'n vijf jaar geleden raakte door het Amerikaanse fenomeen van de `casual friday' de houding ten aanzien van de verplichte kantoordracht aan het wankelen. Niet veel later tolereerden ook bedrijven als IBM en Arthur Andersen lossere kledingmores en inmiddels lijkt het snel furore makende internetwereldje het textiele symbool van macht en hiërarchie compleet te negeren. Een Amerikaanse krant poneerde al: `The suit is dead, suits are for losers.'

Zullen met de komst van de nieuwe economie oude kledingtradities ondergestoft raken? In de Nederlandse Randstad valt juist een toename van beter gemaakte pakken te bespeuren. Het tijdperk waarin de outfit van de Nederlandse man geïnspireerd leek op de sobere contouren van een zak aardappelen is aan het veranderen. Het aanbod en de mogelijkheden zijn de afgelopen vijftien jaar op een hoger niveau beland. Zware stoffen uit de jaren zeventig en breed geschouderde `double breasted' pakken uit het decennium erna maakten in de jaren negentig plaats voor `deconstructed' pakken. Het binnenwerk werd lichter, de schouders kregen een natuurlijker pasvorm en de stoffen werden dunner. Er is meer keus dan ooit, zowel voor de man die bij een naargeestige textielhal voor vierhonderd gulden twee pakken haalt en er maar één betaalt, als voor de fijnproever die vier mille verdraagt.

Een duur pak zorgt voor draagcomfort en biedt esthetisch genoegen, al heeft de hoogte van de prijs niets met duurzaamheid te maken. Een handgemaakt pak van vijf mille gaat geen dag langer mee dan het pak van duizend gulden. Het dure zit hem in het handwerk, de pasvorm en de mooiere stof. Juist bij kostbare pakken worden die stofjes steeds soepeler en dunner. Aanlokkelijk voor het oog, maar een drama in combinatie met het leren fietszadel.

Velen ervaren het dragen van een pak als een noodzakelijk kwaad. Wie onder de duizend gulden wil blijven, steekt zich in een Bäumler (ƒ798) of Strellson (ƒ698). In het aanbod van duizend gulden plus zitten namen als Dressler (ƒ1.200), Windsor (ƒ1.250) en Burberry (ƒ1.298). Vanaf zo'n veertienhonderd gulden worden de overwegend Duitse merken verdrongen door de Italianen. Een sterke exponent in deze categorie is Corneliani (ƒ1.498), dat tegenwoordig – in dezelfde prijscategorie – ook de pakken van Ralph Lauren maakt. Een hoofdrolspeler in het hogere prijssegment is Ermenegildo Zegna Sartoria (ƒ2.200). Evenals Corneliani biedt dit merk voor bedragen vanaf vijfentwintighonderd gulden mogelijkheden voor maatwerk. Binnen een maand is het `su misura' pak klaar en heeft de drager een pak dat beter valt dan een exemplaar dat klaarhangt in het schap. Ook topmerken met prijzen van rond de vier mille, zoals het Romeinse Brioni (ƒ4.000) en de Napolitanen Attolini (ƒ4.800) en Kiton (ƒ4.500) bieden maatconfectie aan.

Het begrip maatpak is de laatste jaren verwaterd. Veel winkels zijn hier zelf debet aan omdat er wordt gesproken over een maatpak terwijl het in werkelijkheid maatconfectie betreft. Bij maatconfectie wordt uitgegaan van een basispasvorm waaraan aanpassingen worden gedaan. Een kleermaker gaat anders te werk. Het hele lichaam wordt aan alle kanten opgemeten en de basis voor een pak is een zelfgekozen lap stof. Velen verslijten het dragen van maatpakken als een fossiele liefhebberij. Nog maar een enkeling verliest zijn tijd aan een aantal `fittings': tijdrovende passessies. Het sublieme maatwerk van de Milanese kleermaker Mario Caraceni, onder meer de kleermaker van de topman van Fiat Gianni Agnelli en modeontwerper Karl Lagerfeld, vereist vier passessies.

Wie zijn buitenlandse tripjes niet wenst op te vrolijken met kleermakersbezoekjes of gruwelt van pashokjes, kan de kleermaker aan huis of op kantoor laten komen. Het familiebedrijf Domhoff Travelling Tailors doet dat al vijf generaties lang. En dan zijn er nog de met veel tamtam voorbijvliegende Hong-Kongtailors met hun fel gekleurde voeringen. Vooralsnog blijven hun prijzen scherper dan hun snit. Meestal kondigen Hongkongkleermakers hun komst aan in de krant en verschansen zij zich enkele dagen in een Hotel. Een Hong-Kongtailor die degelijk werk levert is Robert Chen Company. Pas op met geavanceerde superdunne stoffen en opteer voor wat dikkere, makkelijker verwerkbare stoffen.

Het Londense Savile Row is samen met Italiaanse kleermakerscentra als Milaan, Rome en Napels nog steeds synoniem met het hoogst bereikbare op maatpakkengebied. Uit deze twee landen komen de beste stoffen, de keuze is een kwestie van smaak. Zo zweert de een bij ribfluwelen jasjes van van een Britse `bespoke tailor' en dweept de ander met de Italiaanse verwerking van flinterdunne stoffen en de onmiskenbare elegante Latijnse `look'.

Britse kleermakers zweren bij soberheid en een licht opgevulde schouder die nooit breder is dan de drager zelf. Italiaanse kleermakers hebben voortgeborduurd op de Engelse pasvorm en er een eigen zwier aan gegeven. Napolitaanse kleermakers, voor wie niet het comfort maar `la bella figura' centraal staat, hebben de schouderlijn verhoogd waardoor het jasje iets strakker rond de borst sluit.

In tegenstelling tot het behoudende Italië worden in het excentrieke Engeland ongewone verzoeken met open armen ontvangen. Zo moest een Savile Row tailor eens een pak maken voor een aap. Zonder krimp te geven voerde de kleermaker de bestelling uit. Bij aflevering merkte hij op: `Fitting the hole for the tail was the trickiest part.' Voor welk land van herkomst men ook kiest, één ding hebben de twee kleermakersnaties gemeen. Als een klant met zijn nieuwe dracht het commentaar: `nieuw pak?' ontlokt, heeft de kleermaker jammerlijk gefaald. Een handgemaakt pak moet na levering al een beetje doorleefd zijn.

    • Yvo van Regteren Altena