Herreweghe rap in de Johannes

Al bijna een kwart eeuw is de naam van dirigent Philippe Herreweghe een terugkerende constante in de Palmzondagse passie-traditie van het Concertgebouworkest. In 1976 zong hij mee in het door hem opgerichte Collegium Vocale Gent, dat daarna nog zesmaal te gast was in de passie-uitvoeringen van het orkest. Tweemaal eerder, in '94 en '96, had Herreweghe de algehele leiding over Bachs Johannes Passion en, afgewisseld met Ton Koopman in '98, ging Herreweghe koor en orkest gistermiddag opnieuw in zijn visie op de Johannes voor.

Zoals ook blijkt uit zijn pas verschenen opname van de Matthäus Passion, bezit de aanpak van Herreweghe een onmiskenbaar eigen signatuur. Rappe tempi, een muzikale verteltrant waarin transparantie prevaleert boven drama en tenor Ian Bostridge als een ideale, meeslepend vertellende evangelist zijn de pijlers van Herreweghes Matthäus op de plaat en waren dat ook gistermiddag in zijn Johannes met het Concertgebouworkest en het Nederlands Kamerkoor.

In verhouding tot de Matthäus Passion vertelt de Johannes het passieverhaal in een relatief korte tijdsduur – minder dan twee uur – en middels een zeer dramatisch libretto.

Misschien deed juist door de aard van de muziek Herreweghes visie gistermiddag zo geserreerd aan. Zijn betoogstijl leidde tot fraai samenspel in het, exclusief basso continuo, tot ongeveer twintig musici uitgedunde Concertgebouworkest, dat was versterkt met authentieke instrumenten. Maar het vocale aandeel, normaal gesproken Herreweghes grote kracht, bezat noch in het Nederlands Kamerkoor, noch bij de solisten steeds de verwachte glans.

Alt Birgit Remmert ontroerde in haar twee aria's en bas Kristinn Sigmundsson verzorgde een aangename, rijp klinkende Christus, maar de jongensachtige sopraan van Deborah York, de intieme tenor van Christoph Genz en de in de hoogte wat kelige bas van Hanno Müller-Brachmann tilden deze uitvoering niet naar het gehoopte niveau van verfijning. Daaraan leken mede Herreweghes snelle tempi debet, die Genz en York er in hun aria's van weerhielden te komen tot de gewenste mate van dramatiek en vocale vloeiendheid.

Volgend jaar is het Concertgebouworkest rond Pasen op tournee in de Verenigde Staten, en neemt de Nederlandse Bachvereniging de Palmzondagse honneurs waar met een uitvoering van de Matthäus Passion onder haar eigen dirigent Jos van Veldhoven. Het is jammer dat Ian Bostridge dan niet terugkeert als evangelist, want zijn aandeel sprak in deze Johannes het meest tot de verbeelding.

Concert: Koninklijk Concertgebouworkest/Nederlands Kamerkoor o.l.v. Philippe Herreweghe. J.S. Bach: Johannes Passion. Gehoord: 16/4 Concertgebouw, Amsterdam.