Bloed en tranen voor Hussein en Hezbollah

Het was zaterdag Ashura, het belangrijkste religieuze feest van de shi'itische moslims. In de Zuid-Libanese plaats Nabatiyya gaan de tranen om de martelaarsdood van Mohammeds kleinzoon Hussein gepaard met

vreugde over de komende terugtrekking van het Israelische leger.

Schreeuwend maar met een ondeugend lachje op het gezicht stort een dertienjarige aanhanger van Yazid, herkenbaar aan de fluorescerend-gele broek en felrood shirt, tegen het gras. Hij is net neergesabeld door Hussein, de kleinzoon van de profeet Mohammed die precies 1140 jaar geleden in het Iraakse Kerbala met zijn volgelingen werd vermoord door de sunnieten. Dan sneuvelt Hussein zelf.

Het was zaterdag Ashura, het belangrijkste religieuze feest van de shi'itische moslims. Met het naspelen van de verloren strijd in 860 van Hussein tegen de sunnitische Yazid, herdenken ze de intrede van de onrechtvaardigheid in de wereld en de facto het schisma in de islam tussen shi'ieten en en sunnieten. In de hele islamitische wereld wordt Ashura gevierd, maar op weinig plaatsen wordt die onrechtvaardigheid zo acuut beleefd als hier in het Zuid-Libanese dorp Nabatiyya, een paar kilometer van de door Israel bezette `veiligheidszone', die al twintig jaar oorlogsterrein is. De Israelische premier Barak heeft zich gebonden zijn troepen voor 7 juli terug te trekken, waarmee dit waarschijnlijk de laatste Ashura in Libanon is onder Israelische bezetting. Deze Ashura geeft daarom niet alleen aanleiding tot de traditionele tranen en rouw over het lot van Hussein, maar ook tot vreugde en vooral triomfalisme. De directe reden voor de Israelische terugtrekking is immers de steeds succesvollere guerrilla van de fundamentalistisch-shi'itische beweging Hezbollah. Voor het eerst staat Israel op het punt een oorlog van Arabieren te verliezen.

Niet toevallig toont het toneelstuk over Husseins dood in Kerbala zoals nagespeeld op het centrale voetbalveld van Nabatiyya, treffende overeenkomsten met de wijze waarop Hezbollah de strijd tegen Israel voorstelt. Yazid is een ketter en vijand van het geloof, net als Israel. Yazid is militair superieur, net als Israel. En zoals in het toneelstuk steeds een enkele aanhanger van Hussein op de overmacht van Yazid inrent, en daar na een dapper gevecht een heldendood sterft – precies zo pleegde Hezbollah zelfmoordaanslagen. ,,Hussein is onze inspiratiebron'', bevestigt een jonge Hezbollah-aanhanger. Naast hem staat zijn zus te huilen en ook de jonge strijder heeft natte ogen. Een groot deel van de duizenden aanwezigen staat met tranen in de ogen als Hussein neervalt.

Aanhangers van de andere grote shi'itische partij in Libanon, Amal, marcheren ondertussen de hele dag met bloedende hoofden door de straten. Om de pijn van Hussein te herbeleven, hebben ze een snee in hun voorhoofd gekerfd. Met de hand, zwaarden of stokken slaan ze zo hard op de wond in dat het bloed in stralen over hun hoofd loopt, onderwijl roepend: ,,Met ons bloed, met onze geest, wij staan tot jouw beschikking, o Hussein!'' Om hen heen rennen vrijwilligers van het Libanese Rode Kruis en de burgerwacht met brancards. ,,Voor bescherming tegen aids vertrouwen we op Allah'', zegt Ahmed, die speciaal om vijf uur 's ochtends is opgestaan in zijn dorpje in de bezette zone om hier ,,mijn bijdrage te leveren''. Her en der maken meisjes in strakke Calvin Klein-shirts foto's van de bloedende jongens.

,,Ik ga zeker zo dadelijk meedoen'', zegt schoenenverkoper Mohammed uit Nabatiyya. Zijn vrouw Fatima niet: ,,Alleen als Mohammed iets overkomt, dan zou ik als onderdeel van de rouw meedoen.'' Hun twee oudste jongens van negen en elf zijn al druk bezig een gat te knippen in een wit laken waardoor zij hun hoofd kunnen steken. ,,Dat bloed krijg je anders niet meer uit hun kleren'', zegt Fatima praktisch. Dan haalt Mohammed een vlijmscherp scheermes uit zijn zak, ontsmet het met jodium en kerft een wondje in het voorhoofd van zijn zonen en van hemzelf. Alleen zijn jongste stribbelt tegen. Hij is pas vier. ,,Dat is een extra voordeel van deze traditie'', zegt Mohammeds baas: ,,Kinderen worden er minder kleinzerig van.''

Het vergieten van bloed bij Ashura is niet onomstreden. In navolging van broodheer Iran heeft Hezbollah het verboden, en zijn volgelingen opgedragen bloed te geven aan de bloedbank in plaats van ,,het te verspillen op straat''. Maar veel trekken de jongeren van Nabatiyya zich daar niet van aan. In Beiroet was het al schamper gezegd: Ashura is een manier om indruk te maken op een begeerd meisje uit het dorp, of haar in de mensenmassa's te benaderen. Antropologen zien in Ashura vooral een initiatierite, en een manier om mannelijkheid vorm te geven.

De middenstand van Nabatiyya is unaniem te spreken over de afgelopen twee dagen; er is geen Hezbollah-petje (`wij zijn allen het verzet') meer te krijgen. Onderwijzer Ali uit een dorp in de door Israel bezette veiligheidszone is voor driekwart door de voorraad frisdrank heen die hij kwam verkopen. ,,Het was niet echt warm vandaag, anders had ik alles verkocht'', zegt hij monter. Ali trekt er regelmatig op uit met zijn bromfiets-met-ijskast om bij te verdienen. Dit waren dubbelgoede dagen, vertelt hij, want nu werd hij niet afgeperst door Israelische soldaten, zoals gebeurt in de `zone'. ,,Het is eerst zien, dan geloven, maar natuurlijk kunnen we nauwelijks wachten tot de Israeliërs weg zijn'', zegt hij. ,,Al sinds 1982 mogen we na zevenen niet meer naar buiten en moeten de lichten gedoofd. De Israeliërs behandelen ons als criminelen of terroristen, en er is altijd de angst van beschietingen en bombardementen. Mijn leerlingen hebben nooit iets anders gekend dan oorlog. Ik zie het op het schoolplein: niks tikkertje of hinkelen, maar oorlogje spelen.'' Op de achtergrond marcheren en scanderen de brigades van Hezbollah: ,,Het islamitisch verzet gaat door! Wij hebben geleerd van Kerbala!''