Witte scholen zonder leraren

Niet alleen zwarte scholen in de Randstad kunnen geen leraren krijgen. Witte scholen in de provincie hebben hetzelfde probleem.

Caroline Dijkgraaf (15) staat voor Duits een 4,7. ,,Ik kan het niet ophalen want ik heb geen les en dus geen proefwerken'', zegt ze somber.

,,Ik denk dat je op Duits blijft zitten'', plaagt haar zus Anneke (20).

,,Nietwaar'', zegt Caroline en steekt haar tong uit.

Maar dat is ook de vrees van haar ouders. Caroline doet dit jaar voor de tweede keer 2 Mavo en haar cijfers zijn weer onvoldoende. Haar vader is pissig. ,,Om niet te zeggen woedend.'' Want volgens hem liggen de slechte cijfers niet alleen aan zijn dochter, maar ook door de vele lessen die uitvallen. Regelmatig treft zijn vrouw hun dochter al aan het eind van de ochtend in de pitrieten stoel voor de tv aan, omdat de leraar er niet was. ,,Of ze hangt rond in de stad en God weet wat ze daar uitspookt'', briest haar vader. ,,En het is geen tijdelijk probleem, het is al voor het tweede jaar zo.''

Vader Dijkgraaf besloot onlangs de lesuitval te gaan turven en kwam tot de slotsom dat zijn dochter al twee maanden geen Frans en Duits kreeg. Gemiddeld viel er elf uur per week uit. ,,Toegegeven'', zegt Dijkgraaf, ,,mijn dochter vindt een heleboel zaken belangrijker dan school. Ze moet een beetje achter haar vodden worden aangezeten. Maar dat hoort bij de leeftijd. Juist daarom is het noodzakelijk dat ze les krijgt.''

Het zijn niet langer alleen `zwarte' scholen in Randstedelijke probleemwijken die met het lerarentekort kampen. Ook `witte' middelbare scholen in de regio ondervinden steeds vaker de gevolgen, beaamt de woordvoerder van de Onderwijsinspectie. Zoals bijvoorbeeld in het rustige, enigszins saaie Den Helder. De enige middelbare school na de fusie van het Christelijke Etty Hillesum College en het Openbare Nieuwediep twee jaar geleden, kan nauwelijks leraren krijgen. En dat merken de 3.200 leerlingen.

Precieze cijfers over tekorten buiten de Randstad zijn er niet, want scholen zijn niet verplicht de Onderwijsinspectie lesuitval door ziekte of openstaande vacatures te melden. Ook de Algemene Onderwijsbond heeft alleen prognoses over tekorten in heel Nederland - middelbare scholen komen tussen 1998 en 2002 1.700 leraren tekort. ,,Maar het breidt zich vanuit de grote steden als een olievlek uit'', zegt de woordvoerder.

Weinig leraren willen in Den Helder werken nu overal banen voor het oprapen liggen, zucht rector Theo Rijnten. Hij wijst op de kaart aan de muur van zijn kantoor. ,,Het is een grijze marinestad die aan drie kanten wordt omringd door water. Voor mensen uit de Randstad is het alsof ze naar het eind van de wereld verhuizen. We proberen de stad te promoten met slogans als `Den Helder aan Zee', maar dat wil nog niet echt lukken.''

De vacatures aan het begin van het schooljaar krijgt Rijnten na veel puzzelen net rond. ,,Het probleem zit voornamelijk in de vervanging. We hebben relatief veel oudere leraren en mede daardoor een vrij hoog ziekteverzuim van negen procent. Invallers zijn gewoon niet te vinden.''

Examenklassen worden ontzien, legt Rijnten uit. Dus is de onderbouw de dupe. ,,We hanteren zoveel mogelijk de `kaasschaafmethode', waarbij alle klassen wat minder lessen krijgen van een bepaald vak. Het komt helaas ook voor dat bepaalde lessen wekenlang uitvallen. Gewoon een kwestie van overmacht.''

Maar de ouders nemen daarmee geen genoegen. De vader van Caroline schreef een boze brief aan de directie van de school: ,,Ik moet contateren dat door de school jegens mijn dochter en dus ook jegens mij een wanprestatie wordt geleverd.'' Ook Bert Hasselt, de vader van Erwin (14) stuurde op hoge poten een brief nadat hij van de school had vernomen dat cijfers van zijn zoon teleurstellend waren. ,,Samen met Erwin proberen we van alles, maar als er geen les worden gegeven is het onmogelijk goede resultaten te behalen.'' Jeltje Hasselt, de moeder van Erwin: ,,Dat kind zat meer thuis dan op school. De school heeft beterschap beloofd, maar een oplossing lijkt niet in zicht.''

Minister Hermans heeft verschillende maatregelen genomen om het lerarentekort aan te pakken. Zo kunnen werknemers in het bedrijfsleven met een HBO- of universitaire opleiding na een verkorte opleiding overstappen naar een baan in het onderwijs. Ook worden herintreders gestimuleerd voor het onderwijs te kiezen. De resultaten van die maatregelen zijn vooralsnog niet overweldigend, maar Hermans maant tot geduld.

Linda Meijers (15) slentert met een vriendin door de winkelstraat van Den Helder. Ze zitten in 4 Havo. Ook zij hebben zeer regelmatig vrij. ,,Een dag dat we alle uren daadwerkelijk les krijgen, komen bijna niet voor'', zegt Linda. ,,Ik kan niet zeggen dat ik dat vervelend vind'', zegt ze voorzichtig.

Even verderop hangen Cor Wijnands (14) en Patric Wijngaard (13) stoer tegen een hekje. Zij doen niet hun best om een sociaal wenselijk antwoord te geven. Ze vinden het echt prima als ze vrij hebben, zegt Cor. Als midden op de dag een paar uur uitvalt, gaan ze een patatje eten in de snackbar om de hoek. Vallen de vrije uren aan het eind van de dag, dan is het helemaal tof, zegt Cor terwijl hij Patric grijnzend aankijkt. ,,Dan gaan we samen vissen.''