`WAO is zeker niet onbeheersbaar'

Staatssecretaris Hoogervorst (Sociale Zaken) heeft de taak de WAO terug te dringen. ,,Een heroïsche opgave''

Een man of vrouw met een zware reuma komt moeilijk meer uit de WAO. Dat kan staatssecretaris Hoogervorst zich nog wel voorstellen. Maar hij kan zich er over opwinden dat jonge werknemers met psychische klachten langdurig in de WAO belanden. ,,Daar moet echt iets aan gebeuren. Het gaat maar in een gering aantal gevallen om zware psychiatrische problemen. En als er klachten zijn die omkeerbaar zijn, dan zijn het psychische klachten.''

De WAO is de dissonant van de florerende economie. De groei van arbeidsongeschikheid lijkt niet te stoppen. Eind 1999 kregen 908.000 mensen een WAO-uitkering, net zoveel als in 1990. Het kabinet nam gisteren nieuwe maatregelen om de WAO terug te dringen. Als de instroom van 15.000 personen per jaar niet wordt beperkt tot 10.000, zoals was geraamd, dreigt er in 2002 een tegenvaller van een half miljard. Met de maatregelen wordt juist een besparing verwacht van 120 miljoen.

Hans Hoogervorst (VVD) noemt de WAO een groot probleem, maar het moet ook niet worden overdreven. ,,Het begint een hype-achtig karakter te krijgen. Tuurlijk, de instroom is hoog. Maar die wordt voor een groot deel veroorzaakt door een grote groei van de beroepsbevolking. De WAO is zeker geen onbeheersbaar probleem.'' Zijn taak om de WAO terug te dringen noemt hij evenwel ,,een heroïsche opgave''.

De staatsecretaris spreekt een toon hoger als hij met opmerkingen uit de Tweede Kamer dat hij te weinig heeft gedaan, wordt geconfronteerd. ,,Absolute onzin.'' Hij pakt de voortgangsnota die hij heeft laten opstellen er bij. Met arboconvenanten, bijvoorbeeld, gaat het heel goed. In achttien branches (met 1,8 miljoen werknemers) zijn tussen overheid, werkgevers en werknemers over arbeidsomstandigheden en het voorkomen van ziekteverzuim goede afspraken gemaakt. ,,Voor de convenanten is weinig aandacht, is geen sexy onderwerp. Maar ze zijn heel belangrijk. In die sectoren zal serieus werk gemaakt worden van een aanpak van werkdruk tot en met ziekteverzuim.'' Toch is er nog wel een aantal scherpere maatregelen nodig, vindt Hoogervorst. Vooral keuringen moeten beter, daarvoor komt 50 miljoen gulden per jaar extra beschikbaar. De keuringsartsen zullen vaker gecontroleerd worden of ze wel de juiste beslissing nemen, met name als het gaat om mensen met psychische klachten. ,,Maar ik ben de laatste om deze beroepsgroep in de beklaagdenbank te zetten. Ze doen heel moeilijk werk. En als ze een strenge beslissing hebben genomen, worden ze in beroepsprocedures nogal eens in het ongelijk gesteld. Tja, dan gun je op een gegeven moment een cliënt wel eens het voordeel van de twijfel.''

Een ander punt is dat met name werknemers meer moeten doen om er voor te zorgen dat ze niet in de WAO belanden of er weer uitkomen. Werkgever en werknemer moeten straks negen maanden na de eerste ziektemelding een reïntegratieverslag inleveren. ,,Als dan blijkt dat een werknemer bijvoorbeeld een goed aanbod heeft geweigerd voor passend ander werk, wordt hij gekort op zijn uitkering'', zegt Hoogervorst. ,,Hoeveel? Je moet al gauw aan twintig procent denken.'' Notoire weigeraars van hulp kunnen zelfs geen uitkering meer krijgen. De sancties bestaan al lang. Maar uitvoeringsinstellingen maken er nauwelijks gebruik van. Hoogervorst: ,,Ik kan me het wel voorstellen als je eigenlijke werk al zo moeilijk is. En ik moet ook toegeven: de bewijslast om sancties te kunnen treffen is niet eenvoudig.'' Met duidelijker richtlijnen moet daaraan iets veranderen.

De opvallendste maatregel die wordt genomen komt uit de koker van Vermeend, de kersverse minister van Sociale Zaken. ,,Vermeend heeft meteen zijn creativiteit kunnen botvieren'', glimlacht Hoogervorst. Mensen die geheel arbeidsongeschikt zijn, worden gestimuleerd weer aan het werk te gaan met een `vouchersysteem'. ,,Bij een sollicitatie kan hij zeggen: kijk hier heb ik een voucher. Ik kost het eerste jaar niets. De WAO'er krijgt een bonus van tien procent. Dat moet toch tot resultaat leiden.''

De Kamerfracties van de vier grote partijen werken alle aan eigen plannen om de WAO aan te pakken. De VVD zelfs samen met oppositiepartij CDA. Hoogervorst maakt zich er niet druk om. ,,Het zijn allemaal goede Kamerleden die zich met de WAO bezighouden. Het zou me niet verbazen als ze met goede aanvullingen komen.''