Niet goed wijs

Als in buitenlandse kranten over Nederland wordt geschreven, gaat het altijd over drugs, prostitutie, engelen des doods of over iets idioots als het televisieprogramma met aan elkaar geketende mensen, waar de New York Times deze week een groot artikel over had.

De buitenlandse schaaktijdschriften hadden een hogere dunk van ons, tot de KNSB besloot om ook een steentje bij te dragen, en een computer toeliet tot het kampioenschap van Nederland, dat volgende maand gespeeld wordt.

Een ware wereldprimeur. Het is een ideetje van het bestuurslid voor topschaak Sytze Faber, die als burgemeester van Hoogeveen al de reputatie van een wonderbare clown had opgebouwd. Timman, Sokolov en Nikolic er uit, computer Fritz er in, dat is zijn motto. Het is zuur voor de schaakliefhebbers, maar die vormen zijn doelgroep niet, het gaat hem om de publiciteitsmedia die niet van schaken houden, maar wel van een geintje.

Het zal niet meevallen om het geintje door de jaren heen vers te houden. Wat moet er volgende keer in het Nederlands kampioenschap meedoen? Niet weer een computer, daar is de pers dan wel op uitgekeken. Een hond misschien, of een paranormaal medium dat de zetten uit hogere sferen opvangt.

Ik zou een lange opsomming kunnen geven van de reglementsartikelen, zowel van de KNSB zelf als van de FIDE, die overtreden worden door een computer binnen te halen, maar ik begin er niet aan. ,,The Dutch chess federation has gone completely mad'', schreef Tim Krabbé op zijn website. Toen ik het las, was mijn eerste gedachte dat hij het stil had moeten houden, zodat we niet ook nog in de schaakwereld voor gek stonden. Maar dat kon natuurlijk niet, het buitenland was er toch wel achtergekomen.

,,Je verkoopt je ziel in stukjes en beetjes totdat er niets meer van over is'', zei Viktor Kortchnoi eens over een collega. Het kan ook anders. De KNSB verkoopt zijn ziel in één klap.

De ziel van de KNSB is niet duur. Wat zou de publiciteitswaarde zijn voor de Duitse firma Chessbase die de computer afvaardigt? Een paar ton toch wel. Als mijn inlichtingen juist zijn, heeft Chessbase in werkelijkheid het schamele bedrag van 12.000 mark betaald. Je zou bijna zeggen: als de KNSB dan toch een hoer wil zijn, dan hoeft het toch niet zo goedkoop?

Een mooi schaaktoernooi zonder geintjes en rumoer, het bestaat nog best, al lijkt het soms anders. Dit jaar is Reykjavik culturele hoofdstad van Europa en de afgelopen weken werd als een van de culturele festiviteiten een open toernooi gespeeld met gestaalde kaders als Kortchnoi, Short en Timman, en ook met de dertienjarige Chinees Bu Xiangzhi, die met zijn agressief spel, steunend op diepe berekening,een briljant schaker lijkt te worden.

De uitslag van het toernooi: 1. Stefansson, 7,5 uit 9, 2/8 o.a. Bu, Short, en Kortchnoi met 6,5 en 9-13 o.a. Timman en Ivan Sokolov met 6 punten.

Wit Bu Xiangzhi-zwart Gretarsson, zesde ronde

1. d2-d4 d7-d5 2. Pg1-f3 Pg8-f6 3. c2-c4 c7-c6 4. Pb1-c3 d5xc4 5. a2-a4 Pb8-a6 6. e2-e3 Lc8-g4 7. Lf1xc4 e7-e6 8. 0-0 Pa6-b4 9. h2-h3 Lg4-h5 10. Dd1-e2 Lf8-e7 11. Tf1-d1 0-0 12. g2-g4 Lh5-g6 13. Pf3-e5 c6-c5 14. h3-h4 Het begin van een groot avontuur. Wit wil de loper in het nauw brengen. Als dat niets oplevert, heeft hij zijn stelling ernstig verzwakt. Hij moest hier diep rekenen. 14...c5xd4 15. e3xd4 Pf6-d5 16. h4-h5 Lg6-c2 17. Td1-d2 Pd5-f4 18. De2-f3 Le7-g5 19. Pc3-a2 Pf4-d5 20. Pa2xb4 Pd5xb4 21. Td2-e2

Een moeilijke stelling voor zwart. Na 21...Lxc1 22. Txc1 Dxd4 (of 22...Lxa4 23. Da3) komt 23. Dc3 met materiaalwinst. 21...Lc2-d1 Dit ziet er nog aardig uit, maar wit heeft verder gerekend. 22. Lc1xg5 Ld1xe2 23. Df3-e3 Dd8-d6 23...Pc2 24. Lxd8 Pxe3 25. Lxe2 is goed voor wit en na 23...f6 heeft wit het fraaie 24. Lxe6+ Kh8 25. Pg6+ hxg6 26. hxg6 met een matdreiging waartegen ook 26...Lxg4 27. Lxg4 niet goed helpt. 24. De3xe2 f7-f6 Nog steeds lijkt het of zwart er behoorlijk uitkomt, maar nu komt de laatste pointe van wits lange combinatie. 25. Pe5-d7 Tf8-e8 26. Pd7xf6+ g7xf6 27. Lg5xf6 Met twee pionnen voor de kwaliteit en geweldige aanval tegen de open zwarte koningsstelling staat wit gewonnen. 27...Pb4-d5 28. Lf6-e5 Dd6-b4 29. Lc4xd5 e6xd5 30. De2-f3 Db4-f8 31. Df3xd5+ Df8-f7 32. Dd5-e4 Ta8-c8 33. Ta1-a3 Tc8-c1+ 34. Kg1-g2 Df7-c4 35. De4-f5 Te8xe5 36. d4xe5 Dc4-f1+ 37. Kg2-g3 Df1-g1+ 38. Kg3-h4 Tc1-c7 39. Df5-g5+ Zwart gaf op.

Wit Christiansen-zwart Bu Xiangzhi, zevende ronde

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 c7-c5 3. d4-d5 e7-e6 4. Pb1-c3 e6xd5 5. c4xd5 d7-d6 6. e2-e4 g7-g6 7. Lf1-d3 Lf8-g7 8. Pg1-e2 0-0 9. 0-0 a7-a6 10. a2-a4 Pb8-d7 11. Pe2-g3 Tf8-e8 12. h2-h3 Ta8-b8 13. Lc1-g5 Dd8-c7 14. Ta1-c1 c5-c4 15. Ld3-e2 b7-b5 16. a4xb5 a6xb5 17. b2-b4 Als het spel zich nu rustig zou ontwikkelen, zou wit zeer goed staan. Zwart moet heel actief spelen, anders is het gedaan met hem. 17...h7-h6 18. Lg5-e3 h6-h5 19. f2-f3 h5-h4 20. Pg3-h1 Vaak komt het paard van deze droeve plek spoedig goed in het spel, maar hier zal het in de hoek blijven tot de partij vrijwel beslist is. 20...Pf6-h5 21. Dd1-d2 Pd7-e5 22. f3-f4

22...Pe5-d3 De consequentie van zijn vorige zet. Ook hier moet Bu diep gerekend hebben. 23. Pc3xb5 Na 23. Lxd3 cxd3 24. Dxd3 Dc4 25. Dxc4 bxc4 wint zwart zijn pion op b4 of e4 terug. Wat wit doet ziet er goed uit, want 23...Txb5 24. Lxd3 zou heel gunstig voor hem zijn. 23...Dc7-d7 24. Tc1xc4 Nog steeds lijkt het mooi voor wit. 24...Lc8-a6 Nu is 25. Pc7 Lxc4 26. Pxe8 Dxe8 of 25. Lxd3 Lxc4 goed voor zwart. 25. Pb5xd6 Dd7xd6 26. Tc4-c6 Dd6xb4 27. Tc6xa6 Met tijdelijk twee pionnen voor lijkt wit minstens van remise verzekerd, want tegen het voor de hand liggende 27...Dxe4 heeft hij een fraaie tegencoup voorbereid: 28. Te6 fxe6 29. Lxd3 Dxd5 30. Lxg6 Dxd2 31. Lxd2 Ld4+ 32. Kh2 Pg3 33. Pxg3 hxg3+ 34. Kxg3 en wit staat beter. 27...Te8xe4 Maar dit is veel sterker. 28. Le2xd3 Te4xe3 29. Dd2xb4 Tb8xb4 De rekening opgemaakt: wits pluspion zal snel verloren gaan, maar erger is dat de paar overgebleven stukken van zwart razende activiteit ontplooien. 30. Tf1-d1 Tb4-d4 31. Ph1-f2 Ph5xf4 32. Ld3-c2 Td4xd1+ 33. Pf2xd1 Te3-e2 34. Lc2-b3 Lg7-d4+ 35. Kg1-f1 Te2xg2 Dreigt mat. 36. Kf1-e1 Pf4-d3+ 37. Ke1-f1 Tg2-g1+ 38. Kf1-e2 Pd3-c1+ Wit gaf op.