Het is afgelopen met drinken en gokken in Terengganu

De Maleisische premier Mahathir is de langstdienende regeringsleider in Azië. In eigen land heeft hij te maken met onvrede uit streng-islamitische hoek. In twee deelstaten regeert PAS, de islamitische plaaggeest van Mahathir die niets moet hebben van diens `megalomane' wereldvisie.

De verkooppresentatie van madame Zaleha Omar voor een zaal vol moslimvrouwen in het centrum van Kuala Terengganu is een doorslaand succes. ,,Deze bh duwt je boezem omhoog'', zegt ze. `Oh' reageert de zaal en giechelt.

De 47-jarige Omar verkoopt lingerie. Ze verdient er, beweert ze, een BMW per maand mee en ze ziet niet in wat er vreemd zou zijn aan de combinatie islam en lingerie. ,,Moslimvrouwen zijn zich veel meer bewust van hun lichaam dan niet-moslims, omdat ze het niet aan iedereen mogen laten zien.'' Vooral in de islamitische deelstaten Kelantan en Terengganu, in het noorden van Maleisië, gaan de zaken dan ook zeer goed, zegt ze.

Kelantan en Terengganu zijn twee luizen in de pels van Mohamad Mahathir, de premier van Maleisië en langstdienende regeringsleider in Azië. Want niet alleen de lingerie van madame Omar vindt hier gretig aftrek, maar ook het traditionele gedachtengoed van PAS, de Parti Islam SeMalaysia die streeft naar een streng-islamitische samenleving.

Net als de UMNO-partij van premier Mahathir werpt PAS zich op als de belangenbehartiger van de Maleiers, de grootste, overwegend islamitische bevolkingsgroep in Maleisië (naast vooral de Chinezen en Indiërs) – en met groeiend succes. Bij de laatste verkiezingen, in november, verloor de UMNO 16 van de 88 parlementszetels, terwijl de PAS van 8 naar 27 steeg. Nadat PAS in 1995 de deelstaat Kelantan al in handen kreeg, betrok ze november vorig jaar ook het blokvormige Wisma Darul Iman, het hoge regeringsgebouw dat het stadsbeeld van Kuala Terengganu, de hoofdstad van Terengganu, domineert.

Ook Ramlas Ripin, wier hoofd is bedekt met een tudung (hoofddoek), heeft afgelopen november haar stem aan PAS gegeven. ,,UMNO is niet meer goed voor de islam'', verklaart Ripin haar overstap. De partij van premier Mahathir, zegt ze na afloop van de lingerie-show van Omar, heeft de traditionele islamitische waarde van `denk eerst aan een ander voordat je aan jezelf denkt' verlaten. ,,UMNO-politici van nu willen alleen maar geld verdienen.''

Ze vertolkt daarmee de argwaan die in afgelegen, overwegend rurale gebieden als Kelantan en Terengganu bestaat tegenover het stedelijke centrum van macht. Internationaal heeft Mahathir misschien indruk gemaakt met zijn ambitieuze projecten, zoals de bouw van de Petronas-torens in Kuala Lumpur (het hoogste gebouw ter wereld), de aanleg van een nieuw racecircuit, de ontwikkeling van `Cyber city' en de bouw van de nieuwe futuristische hoofdstad Putrajaya. In Kuala Terengganu, waar het merendeel van de 60.000 inwoners woont in uit golfplaten opgetrokken kampongs, worden dit soort projecten gezien als uiting van megalomanie en geldverspilling. Projecten die bovendien grotendeels worden gefinancierd met geld uit Terengganu.

Tot halverwege de jaren zeventig was de vondst van een soort steen van Rosetta, maar dan één uit 1200 en met islamitische teksten, het enige wapenfeit van deze ingeslapen en arme noord-oostelijke deelstaat op het schiereiland van Maleisië. Sinds een andere vondst, die van olie en gas voor de kust, noteert de deelstaat jaarlijks een economische groei van minstens 16 procent en is het aantal armen onder de miljoen inwoners gedaald van 68 procent tot twaalf.

Om de gas- en oliewinsten uit Terengganu veilig te stellen heeft premier Mahatir de winning van deze grondstoffen onder federale gezag gesteld, waardoor 95 procent van de winst in de schatkist stroomt van de centrale overheid. Terengganu krijgt de rest. ,,We proberen deze royalty omhoog te krijgen naar vijftien procent'', zegt deelstaat-minister van Economische Zaken van Terengganu, Haji Mustafa Ali. ,,Maar dat lukt ons met deze centrale regering natuurlijk nooit'', voegt hij er lachend aan toe.

De federale regering in Kuala Lumpur leeft immers op voet van oorlog met de nieuwe PAS-regering in Terengganu. Het succes van PAS zit de regering-Mahatir behoorlijk dwars en dus schildert Mahatir de deelstaten Kelantan en Terengganu af als ,,fundamentalistische, extremistische'' bolwerken waar niets mag en van alles moet. Elke dag staat in de door de regering beheerste kranten wel een artikel dat daar het bewijs voor moet leveren.

In het wat saaie Kuala Terengganu zelf is weinig te merken van fundamentalisme of moslim-extremisme. In weerwil van wat de regeringspers schrijft, is alcohol vrijwel overal te krijgen, lopen er vrouwen rond zonder tudung en is geen spoor te vinden van aparte rijen in de supermarkt voor vrouwen en voor mannen. Maar dat de regeringspers zo'n negatief beeld van Terengganu kan schetsen, heeft de onervaren PAS-regering wel enigszins aan zichzelf te danken. De nieuwe premier van de deelstaat, Hadi Ahmad Awang, laat in vele toespraken beleidsvoornemens als proefballonnetjes los. Zo haalde de pers fors uit naar Terengganu toen Hadi met het voorstel kwam om moslims minder belasting te laten betalen dan niet-moslims – een voorstel dat hij later weer introk. Hetzelfde lot onderging het voorschrift dat vrouwen verplicht een hoofddoek moeten dragen – nu geldt die verplichting alleen voor vrouwelijke ambtenaren. De regering studeert nog op het plan om alcohol op maximaal twee locaties per stad te laten verkopen. Het voorstel om mannen en vrouwen elk een eigen rij te geven in de supermarkt, hebben de kranten daarentegen geheel uit de duim gezogen, zo bezweert minister Mustafa Ali.

De kiezers in de deelstaat moesten meteen iets merken van het nieuwe PAS-bewind en dus schafte de deelstaatregering de tolheffing af van een halve Ringgit (zo'n dertig cent) voor de brug die Kuala Terengganu met de rest van het land verbindt. ,,Wij zijn niet zo op geld uit als UMNO dat hier was'', legt minister Mustafa Ali uit. PAS wil de juiste zeden weer terug laten keren in Terengganu, zegt hij. ,,Het is dus afgelopen met het gokken, het drinken, de fraude en het mismanagement dat het vorige UMNO-bewind allemaal toeliet.''

Terwijl buiten vanaf de minaret de mensen worden opgeroepen naar de centrale moskee te komen, vertelt de tweede man in Terengganu gehaast over de Britse investeerders die hij een maand geleden op bezoek kreeg. ,,Het valt wel mee met dat fundamentalisme van jullie'', zouden de Britten de minister hebben toevertrouwd. ,,Propaganda uit Kuala Lumpur die Terengganu afschildert als een Maleisisch Iran hield investeerders aanvankelijk weg, maar volgens mij is dat nu niet meer zo. Insh'Allah'', zegt hij.