De jolige oom vanhonderd miljoen kijkers

De rest van Amerika zapt er hoogstens snel even langs. Maar voor Spaanstalige Amerikanen is het televisiestation Univision dagelijks brood. Ze vinden er niet alleen programma's in hun eigen taal, maar ook een wereld die hun eigen cultuur weerspiegelt.

Deze week vestigde Univision even de aandacht van àlle televisie-kijkers op zich. Het station bleek donderdag te beschikken over een videofilmpje waarop de zesjarige Elian Gonzalez een beroep doet op zijn vader om hem niet mee te nemen naar Cuba. Met het logo van Univision erop namen de grote, Engelstalige networks het filmpje dankbaar over.

De afgelopen jaren heeft Univision zich ontwikkeld tot het snelst groeiende televisiestation in Amerika. In Miami en Los Angeles, met hun grote aantallen Spaanstaligen, kijken meer mensen tussen de 18 en 49 jaar naar Univision dan naar enige andere zender. Landelijk trekt Univision meer tieners dan MTV, meer mannen tussen de 18 en 34 jaar dan de sportzender ESPN. Het nieuwsprogramma Noticiero heeft een publiek dat drie keer zo groot is als dat van CNN in Amerika.

De ingrediënten voor dat succes zijn: dagelijks een forse portie melodramatische soaps (telenovelas), voetbal, spelletjes en praatprogramma's die net iets braver zijn dan bij de Engelstalige concurrenten, nieuwsuitzendingen met veel buitenlands nieuws (vooral uit Latijns Amerika), en een wekelijks variétéprogramma dat al bijna veertig jaar bestaat maar dat in de hele Latijnse wereld niettemin zo'n 100 miljoen kijkers trekt.

De mix die dat recept oplevert blijkt zo goed in de smaak te vallen bij Amerika's snelst groeiende minderheid (de 30 miljoen hispanics zullen weldra de zwarte Amerikanen voorbij streven als de grootste minderheid), dat van concurrentie op de Spaanstalige markt nauwelijks nog sprake is. Met een marktaandeel van ruim 90 procent heeft Univision de enige andere Spaanstalige zender, Telemundo, vrijwel volkomen verdrongen.

Univision slaagt erin om kijkers met heel verschillende achtergronden aan zich te binden: van recente immigranten uit landelijke streken in Mexico en Midden-Amerika tot hispanics die als de kleinkinderen of kinderen van immigranten al volledig in de Amerikaanse samenleving zijn geïntegreerd. In de huishoudens die tot die laatste groep horen is men doorgaans tweetalig en kijkt men ook naar de Engelstalige zenders.

Het bekendste gezicht van Univision is zonder twijfel Don Francisco, een gezette man van tegen de zeventig die iedere zaterdagavond het joviale, schaterende en zwetende middelpunt vormt van de variétéshow Sabado Gigante. Met sketches, liedjes, grappen die zelden subtiel zijn, spelletjes, beroemdheden en veel muziek vermaakt Don Francisco kijkers in meer dan 30 landen. Voor veel recente immigranten in Amerika moet hij een van de eerste vertrouwde gezichten zijn die ze in hun nieuwe vaderland aantreffen.

De echte naam van Don Francisco is Mario Kreutzberger. Hij groeide in Chili op als een joods jongetje met een Duits accent, werkte in New York in de textiel-industrie en bewoog zich makkelijk in de verschillende culturen waarin zijn leven zich afspeelde. Hij begon zijn personage Don Francisco als een onhandige Spaanstalige immigrant in Amerika, een rol die hem herkenbaar en intens dierbaar maakte bij zijn publiek. Voor Univision is hij de perfecte jolige oom die alle kijkers met hun zo verschillende achtergronden moeiteloos en met een lach en een traan op hun gemak stelt.

Een optreden van de tenor `Luciano Panzarotti', een melige imitatie van Pavarotti? Een gesprekje met popzanger Ricky Martin, of een vergelijking van vier van zijn dubbelgangers? Grappen over dikke buiken en grote boezems? Iedere zaterdagavond trekt Univision er een trouwe schare kijkers mee.

Maar de zender heeft ook een serieuzere kant. Omdat al die immigranten en mensen met familie in Latijns Amerika precies willen weten wat er in hun landen van herkomst gebeurt, is de aandacht voor buitenlands nieuws veel groter dan bij de grote Engelstalige networks. Over de burgeroorlog in Colombia, de verkiezingen in Peru en de laatste politieke verwikkelingen in Mexico kan een kijker van Univision heel wat meer te weten komen dan wie een van de grote Engelstalige zenders volgt.

Het drama rond Elian Gonzalez is voor àlle televisiestations belangrijk nieuws. Maar voor Univision is het meer, omdat de kwestie een deel van haar publiek diep raakt. Iedere avond op het nieuws valt te zien hoe de journalisten op eieren lopen om hun achterban niet van zich te vervreemden, en toch objectief te blijven.