Boijmans koopt doek van Goltzius

Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam staat op het punt om voor 750.000 gulden een vroeg schilderij van de Haarlemse tekenaar en graveur Hendrick Goltzius (1558-1617) aan te kopen.

De Stichting Boijmans Van Beuningen zegde deze week al 250.000 gulden toe. Hetzelfde bedrag is gevraagd aan zowel de Vereniging Rembrandt als de Mondriaan Stichting, die begin mei uitsluitsel geven. Bij het museum zelf is vanwege de uitbreiding en verbouwing een aankoopstop van kracht.

Dinsdag j.l. maakte het Rijksmuseum in Amsterdam bekend voor 1,1 miljoen gulden een tekening van Goltzius te hebben verworven. Het grote verschil in prijs - 3,5 ton minder voor een schilderij (134 bij 100 cm) uit 1607 - houdt verband met de matige conditie van het doek. Het stelt een huiselijke versie voor van een Maria met kind. Engeltjes slaan hen vanuit de hemel gade, terwijl twee andere kinderen naast de kribbe staan te musiceren. Jarenlang hing het tafereel in een refter in Beieren. In afwachting van de definitieve aankoop bevindt het schilderij zich nu in het depot van Boijmans.

Jeroen Giltay, hoofd-conservator oude kunst van Boijmans, `ontdekte' de eerder bij Christie's geveilde Goltzius in maart j.l. bij de Amerikaanse handelaar Jack Kilgore op de kunstbeurs Tefaf in Maastricht. Een Amerikaanse restaurateur, die van Kilgore opdracht kreeg ontbrekende en loslatende verffragmenten te herstellen, schilderde enkele delen van het doek nogal grof over. ,,In de handel lapt men graag nogal spic and span op'', aldus Giltay. En zo veranderde een transparant stuk wolk in een ondoorzichtige draperie en een enkel kinderkopje kreeg een veel te koortsig uiterlijk. ,,Daar tegenover staat dat het schilderij nog gespannen is op het authentieke, 17de-eeuwse raam'', aldus Giltay. ,,Het is dus nooit verdoekt, en dat is zeer bijzonder, want daardoor is de oorspronkelijke verfhuid niet geplet.''

Scepsis over de kwaliteit maakte plaats voor waardering toen Giltay samen met een Nederlandse restaurateur de foto's bekeek die vóór de catastrofale restauratie waren gemaakt. Mocht het doek in bezit van het museum komen, dan is schoonmaak vereist.

Hendrick Goltzius, de meest vooraanstaande tekenaar en graveur van het vroeg-Hollands classicisme, schilderde relatief kort, van 1602 tot zijn dood in 1617. Een Italiaanse reis en de kennismaking daar met werken van renaissance-kunstenaars als Correggio en Raphael zette hem aan tot schilderen in een soms maniëristisch aandoende classicistische stijl. Deskundigen onderstreepten steeds het belang van Goltzius als graveur.

De laatste jaren legt Boijmans zich toe op het collectioneren van de grotere, classicistische schilderijen die rond 1600 tot stand zijn gekomen om zodoende een brug te vormen tussen de vroegere, kleinere werken van onder anderen Brueghel en Van Scorel en de latere, typische Hollandse schilderijen van Van Goyen en Rembrandt. Het museum bezit al een `mythologisch' doek van Goltzius en beschikt al langere tijd over een in bruikleen gegeven portret. Een bijbels thema, zoals deze Maria met kind en engelen ontbrak.