ALS EEN TOREADOR OMZEILT HIDDINK DE KRITIEK

Als interim-coach moet Guus Hiddink (53) het Spaanse Real Betis Sevilla behoeden voor degradatie uit de Primera Division. Daarna trekt de karavaan weer verder. ,,Het spelende kind in mij is nog niet verdwenen.''

Manolo laat die middag niets blijken van zijn gemoedstoestand, hoewel de voetballiefhebbers in Sevilla barre tijden beleven. Ook nu blijft de ober in het hotel waar Guus Hiddink verblijft, vriendelijk tegen de coach die Real Betis Sevilla moet behoeden voor degradatie uit de Primera Division. In vloeiend Spaans bestelt Hiddink tortilla's en een rijkelijk met vis gevulde salade. Niemand valt de Nederlandse trainer lastig, hoewel de frustraties een dag eerder toch hoog waren opgelopen in het estadio Benito Villamarin. Winnen dreigt voor Betis Sevilla namelijk een obsessie te worden.

Met het 2-2 gelijkspel tegen Real Santander schoot de nummer 17 niets op. Met nog zes duels te spelen, is de marge met de ploegen onder de degradatiestreep slechts twee punten. De cijfers spreken toch al niet in het voordeel van de tweede club uit Sevilla, want interim-coach Hiddink voert de regie over de minst scorende ploeg van de Spaanse eredivisie. Het schaarse aantal van 28 doelpunten – waarvan slechts 9 in 15 uitwedstrijden – illustreert ook meteen het grootste probleem voor Hiddink. ,,We creëren bijna geen kansen, omdat we vooral op het middenveld te weinig creatieve spelers hebben'', luidt zijn analyse.

Zonder de geblesseerde oud-Ajacied Finidi George leunt Betis te nadrukkelijk op topscorer Alfonso. ,,Het was al een wonder dat we twee doelpunten maakten tegen Real Santander, al was het veelzeggend dat we daar twee strafschoppen voor nodig hadden'', zegt Hiddink. ,,Er is door het bestuur maar raak gekocht zonder te letten op de balans in het elftal. Zo werd de Braziliaan Denilson met veel fanfare binnengehaald. Maar hij brengt niet wat van hem verwacht wordt. Noodgedwongen moet ik schuiven met de spelers om nog enige structuur in het elftal aan te brengen.

,,Ik schrok me rot tijdens mijn eerste wedstrijden met Betis. Het leek wel een kippenhok, iedereen rende door elkaar. Betis is te afhankelijk van enkele spelers. Van de 27 punten die de ploeg voor de winterstop heeft behaald, kun je er 17 of 18 op rekening schrijven van Finidi George. Vooral met zijn assists is hij van onschatbare waarde voor Betis. Maar Finidi kwam verkreukeld terug van de Afrika Cup. Met plakband wordt hij nu op de been geholpen. Maar ik vrees dat Finidi nog hooguit drie duels kan spelen en de transfermarkt is al gesloten.''

Het begon allemaal zo mooi voor de opvolger van de Argentijnse trainer Guirgol met een 2-1 overwinning op het Barcelona van zijn rivaal Louis van Gaal. Zo onderkoeld als hun relatie was in de periode dat Hiddink de scepter zwaaide over het Nederlands elftal, zo geanimeerd onderhielden de Nederlandse trainers zich met elkaar voor de confrontatie tussen Betis en Barcelona. ,,Ik heb met Van Gaal gesproken over zinloos geweld'', vertelt Hiddink glimlachend. ,,Ook nu het slecht gaat met Barcelona hoeft Louis niet bang te zijn dat hij een knal voor zijn kop krijgt. In Spanje bestaat nog respect voor elkaar.

,,Van de mensen in Andalusië wordt wel gezegd dat ze minder extravert zijn dan hun landgenoten. Maar ook in deze streek is voetbal emotie. Als we thuis spelen, verzamelen we altijd in dit hotel. Het ligt op vijfhonderd meter van het stadion. De supporters van Betis vormen een kordon vanaf het hotel naar het veld om de spelers aan te moedigen. Maar gewelddadig wordt het nooit. De liefde voor Betis en Sevilla loopt in deze stad dwars door alle families heen.''

Ter illustratie vraagt iemand hem om een handtekening. ,,Hij is fan van Betis, zijn zoon hoort bij Sevilla'', zegt Hiddink lachend. ,,Aan de poppetjes in de auto van de taxichauffeur kun je zien welke club in Sevilla hij steunt. Als ik naar een standplaats wandel, krijg ik meteen te horen in welke taxi ik zeker niet moet stappen. Dat levert prachtige taferelen op. In ons stadion presenteren de fans zich ook liever als `anti-Sevilla' dan als supporters van Betis. Bij Sevilla is het net zo. Onze concurrenten Oviedo en Atlético Madrid moeten nog naar Sevilla toe. De Spaanse media zijn er heilig van overtuigd dat die ploegen de overwinning cadeau krijgen. Sevilla wil Betis graag in zijn graf meenemen. Maar het zou een ramp zijn voor het voetbal in deze stad als beide ploegen degraderen.''

De 53-jarige Hiddink zal er zelf niet onder gebukt gaan. We treffen geen trainer bij wie het lijden van de club van zijn gezicht is af te lezen. Real Betis Sevilla is na Valencia en Real Madrid zijn derde Spaanse werkgever, maar nooit was de afstand zo groot als nu. Werd bij het eerste contact met Betis Sevilla niet droogjes medegedeeld dat `Señor Hiddink' op de golfbaan stond? Op subtiele wijze heeft Hiddink zichzelf in Sevilla tot toeschouwer gepromoveerd door van een `vriendendienst' te spreken. Betis is zijn elftal niet, hij probeert er nog iets moois van te maken en als het team toch degradeert, trekt de karavaan weer verder.

Hiddink verblijft niet voor niets in een hotel in Sevilla. Hij hoeft alleen zijn koffers te pakken voor een volgend avontuur. Misschien wel in Schotland, want Celtic-voorzitter Alan McDonald heeft in Sevilla al een oriënterend gesprek gevoerd met Hiddink. En beantwoordt dat uitgestrekte land met zijn verpletterende stilte niet aan het latente verlangen van de geboren Achterhoeker zich eens met de natuur te herenigen? Toch is Hiddink meer een man van de barok, van het frivole gebaar. Hij moet warmte om zich heen voelen, bij voorkeur van mensen in wie hij zichzelf herkent. Daarom past het hectische stadsleven ook zo goed bij hem.

Acteren kan Hiddink nog steeds als de beste, zo wordt hij ook in Sevilla ongrijpbaar. Met gevoel voor ironie omschrijft Hiddink zichzelf als een toreador, die behendig alle kritiek omzeilt. ,,Het spelende kind in mij is nog niet verdwenen.'' Zo verschijnt hij in de arena voor de Spaanse media, die de `Mister' nu eenmaal elke dag een verhaal willen ontlokken. En dan begint het spel. ,,Dan dans ik om alle vragen heen. Een Spaanse journalist biechtte me op dat hij soms bewust leugens van zijn chef moest schrijven, als het maar een pakkende kop oplevert. Daarom zeg ik zo min mogelijk. Soms moet ik zelf lachen om de onzin die ik verkoop.''

Vergeet het romantische beeld, dat Hiddink ooit van zichzelf heeft geschetst. Na zijn afscheid van het Nederlands elftal mijmerde Hiddink over de dag waarop hij op een motorfiets de wereld zou verkennen. Het zal er niet van komen. ,,Die onrust'', beklemtoont Hiddink als hij naar zijn motieven wordt gevraagd om te dansen op een vulkaan in Sevilla. Een week na het WK in Frankrijk streek Hiddink neer bij Real Madrid, waar hij met de `Koninklijke' in oktober 1998 de wereldbeker veroverde. Een half jaar later werd Hiddink ontslagen. Zijn genadeloze diagnose van een elftal in ontbinding was niet bij iedereen in goede aarde gevallen.

,,Toch begrijp ik nog steeds niet waarom ik bij Real moest vertrekken'', zegt Hiddink. ,,Voorzitter Sanz begreep het volgens mij ook niet. Een reden heeft hij nooit gegeven. Die was er ook niet, want Real lag op koers. Ook met Clarence Seedorf had ik geen problemen. Ik heb hem altijd een werklustig ventje gevonden. We hadden de wereldbeker gewonnen, lagen ondanks alle problemen slechts zes punten achter op Barcelona en we stonden op het punt Dynamo Kiev uit te schakelen in de Champions League. Geen wonder dat Sanz me niet recht in mijn gezicht durfde aan te kijken, toen hij me op non-actief stelde.

,,Ik heb van het Real-bestuur een mes in mijn rug gekregen. Ik ben het slachtoffer geworden van een machtsstrijd binnen de club. Ik heb voor de wereldbekerfinale in Japan aangegeven dat de selectie van Real Madrid te veel Ferrari's telde en te weinig Volkswagens. Die beeldspraak moet je niet al te letterlijk nemen. Maar het elftal had wel vers bloed nodig. De centrumverdedigers Hierro en Sanchis zeiden tegen mij: `Mister, wij kunnen geen drie wedstrijden in een week meer spelen. U moet een vervanger halen'. Maar bij het saneren van het elftal werd ik tegengehouden door een onzichtbare hand.''

Daarom staat nu de pas 18-jarige Iker Casillas in het doel bij Real Madrid en niet Edwin van der Sar. Met de huidige keeper van Juventus had Hiddink al een oriënterend gesprek gehad over zijn toekomst. ,,Edwin wilde graag bij Real keepen. We twijfelden aan Bodo Illgner, bovendien was hij vaak geblesseerd. Ik heb Casillas er nota bene als jong ventje bijgehaald. We zouden bij Ajax een bod uitbrengen op Van der Sar, toen het contract met Illgner tot mijn verbijstering met drie jaar werd verlengd. Ik vraag me af wie daar bij Real belang bij heeft gehad. Maar zo liepen verschillende visies door de club.''

De royale afkoopsom van zes miljoen gulden heeft hem mild gestemd. ,,Ik ben geen Florence Nightingale'', klinkt het verontschuldigend. ,,Maar Real blijft een fantastische club. Ik ben er nog steeds welkom, zoals ik ook met Valencia en PSV een speciale band heb behouden. Ik ben blij voor Erik Gerets dat hij ook met PSV kampioen wordt. Ik had met de voetballer Gerets altijd een directe band. Hij was toen al in zijn nadagen, maar ik herkende de trainer in hem. Volgens mij is Erik wat minder impulsief geworden. En dat hij zich tegen Lothar Matthäus even liet gaan, ach, ook ik ben in een duel met Bayern München wel eens naar de tribunes gestuurd.''

Volgens Hiddink moet PSV niet in paniek raken als na Luc Nilis ook Ruud van Nistelrooij de club verlaat. ,,De huidige situatie roept bij mij herinneringen op aan 1987. Toen was PSV in rep en roer na het vertrek van Ruud Gullit naar AC Milan, maar een jaar later wonnen we de Europa Cup 1 en de wereldbeker. Als Van Nistelrooij vertrekt, moet PSV de miljoenen verstandig en effectief investeren in nieuwe spelers.''

Niet alleen zijn oud-pupil Gerets heeft naam gemaakt als trainer. Bij Oranje sloeg Hiddink de brug voor een nieuwe generatie coaches, die slechts een grote reputatie als voetballer kon overleggen. Hiddink heeft zich dan ook gestoord aan de felle kritiek van de nieuwe Ajax-trainer Co Adriaanse, die zijn opvolger Frank Rijkaard ,,een beunhaas met een flutdiploma'' noemde. ,,Wie dat zegt, diskwalificeert een officieel erkende opleiding tot coach betaald voetbal'', meent Hiddink.

Om er fijntjes aan toe te voegen: ,,En wie zou een algemeen gerespecteerde coach en docent als Foppe de Haan durven diskwalificeren? Ik ben er juist trots op dat ik Rijkaard, Koeman en Neeskens bij het Nederlands elftal heb gehaald. Ze zijn nu klaar voor het grote werk. Deze jongens hebben zich altijd opengesteld voor nuttige adviezen, van wie ze ook kwamen. Zo werd het onderdeel sportmanagement gegeven door Ton van Rhoon. Ze hadden kunnen denken: `Wie is die Ton van Rhoon dan wel?' Natuurlijk werd Ton even getest door zijn cursisten, het blijven toch voormalige profvoetballers die de grenzen aftasten. Maar Rijkaard, Koeman en Neeskens hebben ook van Van Rhoon veel opgestoken.

,,Als coach straalt Rijkaard dezelfde rust uit die hij vroeger als speler bezat. Ik begrijp wel waarom Rinus Michels in zijn boek Teambuilding heeft gezegd dat Frank niet als bondscoach had moeten debuteren als Oranje kwalificatiewedstrijden had moeten spelen voor het EK. Hij had een 1-0 nederlaag tegen Wit-Rusland vermoedelijk niet overleefd. Dan zou Rijkaard meteen op zijn gebrek aan ervaring zijn afgerekend. Nu kan Frank zonder enige druk tactische varianten testen. En in vriendschappelijke wedstrijden mag je toch experimenteren? Ik hoop vurig dat het Nederlands elftal Europees kampioen wordt, want ik heb het WK door die twee gemiste penalty's tegen Brazilië toch als een onvoltooide missie ervaren.''

    • Robèrt Misset